Samenvatting Labportfolio microbiologie

LABPORTFOLIO MICROBIOLOGIE
7. Sterilisatie
7.1. Inleiding
- Zorgvuldig werken in een microbiologisch labo
 Steriel werken = goede microbiologische techniek
 Enkel kweken van bacteriën die men wil onderzoeken
 Geen kiemen uit omgeving in monster
 Aseptisch werken = veilige microbiologische techniek
 Besmetting van onderzoeker of omgeving vermijden
- Hoe aseptisch werken?
 Sterilisatie
 Alle vormen van microbieel leven elimineren
 Meest resistente vormen en endosporen
 Absolute techniek
 Steriel of niet steriel
 Nooit gedeeltelijk steriel
 Pasteurisatie
 Slechts enkele kiemen worden geëlimineerd (verantw. voor voedselbederf)
 Verhitting 50-80°C
 Melk: 15s op 72°C
 Desinfectie
 Alle vegetatieve pathogene micro-organismen
 Gebruik van chemicaliën
 Microbiciede middelen (antibiotica)
o Bactericiede of fungiciede
 Antiseptische middelen
o Desinfectie van de huid of andere levende weefsels
 Microbiostatische middelen
o Micro-organismen onderdrukken (bv. koeling)
o Bacteriostatische of fungistatische
 Aseptische technieken verhinderen pathogene organismen om binnen te dringen in het
lichaam
7.2. Principe en toepassing van sterilisatietechnieken
- Sterilisatie: essentiële microbiële celbestanddelen worden ofwel vernietigd ofwel verbonden
met andere stoffen
7.2.1. Fysische methoden
7.2.1.1. Steriliseren door hitte
- Denaturatie van organisch materiaal
 Enzymen worden volledig verband
 Essentiële onderdelen worden onklaar gemaakt
- Sterilisatietemperatuur
 70°C: dodelijk voor de meeste micro-organismen
 100°C: sporen en sommige andere micro-organismen
- Sterilisatietijd  verband tussen temperatuur en duur van blootstelling
 Hoe hoger de temperatuur, hoe lager de tijd



- Natte hitte

,  Stoom is een betere warmtegeleider dan droge lucht
 Eliminatie van sporen
 Autoclaaf
 Waterdamp onder druk
 20min in 121°C
 Cilindrische drukketel met zwaar deksel
 Manometer en veiligheidsklep die opent bij te hoge druk
 Peilglas voor de waterstand
 Tyndaliseren
 Hete dampen van 100°C, maar zonder druk
 Gefractioneerde sterilisatie
 3 opeenvolgende dagen telkens 30min
- Droge hitte
 Droogsterilisator (elektrisch verwarmde oven)
 Grote hoeveelheden materiaal uit glas of metaal steriliseren
 Cellulose of watten
 Strengere voorwaarden
 Enkel warmte in droge lucht en lucht is een slechte geleider
- Flamberen
 Hittebestendige materialen worden rechtstreeks in de vlam gehouden (effectief)
 Entnaalden en -ogen worden roodgloeiend gebrand
7.2.1.2. Steriliseren door stralingen
- Vernietiging met ioniserende straling
 Kunstmatig geproduceerde Röntgenstralen of natuurlijke γ- of β-stralen
 Sterilisatie van plastic (petrischalen)
 γ-straling: temperatuursverhoging nooit boven 12°C  koude sterilisatie
- Beschadiging met niet-ioniserende straling
 UV (net naast licht) heeft een kiemdodend effect
 Makkelijk beschikbaar
 Minst doordringend
 Snel opgeslorpt door andere materialen
 Gebruikt in operatiezalen en entkasten
7.2.1.3. Sterilisatie door filtratie
- Mechanisch verwijderen van bacteriën d.m.v. filters  organismen moeten groter zijn dan de
poriën van de filter
 Kiemvrij maken van vloeistoffen die niet verhit mogen worden
- Membraanfilters
 Dunne membranen met gekende perforatiegrootte
 Men weet perfect welke men kan gebruiken voor welk organisme
 Bestendig tegen allerhande andere sterilisatiemethoden
 Vloeistof wordt in vacuüm door filter geperst en micro-organismen blijven achter
7.2.1.4. Sterilisatie door centrifugatie (bactofugatie)
- Bacteriearm maken van stoffen in centrifuge
 Onderaan aanvoer van vloeistof
 Bovenaan afvoer
 Achteraf achterblijvende koek van micro-organismen aan rand

7.2.2. Chemische methoden
- Antiseptica: scheikundige middelen die inwerken op micro-organismen
 Vaste antiseptica