Week 4 – Collectie Arbeidsrecht – Stakingsrecht
Vormen collectieve acties
• naar doel:
– solidariteitsactie
– arbeidsvoorwaarden actie
– politiek
• naar organisatie
– wilde actie (= niet georganiseerd door de vakbond)
– georganiseerde actie (steun vakbeweging) (= georganiseerd door vakbond)
Probleem: de juridische onderbouwing
1. wanprestatie theorie (arrest Panhonlibco)
2. schorsingstheorie
3. onrechtmatige daad theorie
4. ESH → arrest NS → arrest Hoogovens → arrest Amsta
Rond 1900 was het in Nederland verboden om te staken. Strafbaar feit. Staken ligt nog steeds erg
gevoelig. Wanprestatie theorie: Werkgever en werknemer sluiten een arbeidsovereenkomst
Werknemer wil meer loon, is dus wanprestatie, want komt zijn ovk niet na. Onrechtmatige daad
theorie is zelfde principe. 1 en 3 horen bij elkaar. Als jij niet doet wat ik wil, schors ik mijn verplichting
op = schorsingstheorie.
Werkstaking = je gaat niet werken
Poortblokkade = je gaat voor de poort staan en niemand mag erin of uit
Boycot = weigeren om te bevoorraden
Langzaam aan actie = werknemers werken wel, maar doen alles heel langzaam
Stiptheidsactie = werkt wel, maar precies volgens het boekje (VB: NS conducteurs werken precies
volgens boekje, beginnen wel te werken, pakken boekje erbij en doen alles volgens het boekje).
Estafette staking = in bedrijfstakken. In ene bedrijf 1 uur staken, volgende dag in ander bedrijf etc. Als
dat uurtje niet helpt, gaan ze een dag staken etc.
Erkennings-staking = als je niet met onze vertegenwoordiger gaat praten, gaan we staken
Selectieve staking = op een bepaald onderdeel gaan staken. (VB: NS stiptheidsactie 1 onderdeel gaat
maar staken, de machinisten of conducteurs etc.)
Marginale toetsing
• de rechter onderzoekt níet of het stakingsdoel (de looneisen of andere verbeteringen in de
arbeidsvoorwaarden) rechtvaardig is
, Week 4 – Collectie Arbeidsrecht – Stakingsrecht
Geoorloofde en ongeoorloofde acties
• juridisch kader is Europees Sociaal Handvest (ESH)
– volgens de Hoge Raad heeft ESH directe werking
– staking moet laatste middel zijn (is achterhaald, arrest Amsta)
Er alles voor doen dat je niet staakt, maar anders mag het wel.
Definitie staking
• het collectief neerleggen van het werk door werknemers teneinde hun werkgever of derden
tot een bepaald handelen of nalaten te bewegen en met de bedoeling de werkzaamheden te
hervatten zodra de beoogde doeleinden zijn bereikt
– gaat om belangen → meestal arbeidsvoorwaarden
Staking
• stakingsrecht is gebaseerd op art. 6 lid 4 Europees Sociaal Handvest
– stakingsrecht is door politieke onmacht niet wettelijk geregeld
• stakingsrecht geldt voor ambtenaren en niet- ambtenaren
Artikel 6 lid 4 ESH KENNEN VOOR TENTAMEN
Beschermd collectief onderhandelen
Artikel 6 ESH
Recht op collectief onderhandelen
Teneinde de doeltreffende uitoefening van het recht op collectief onderhandelen te waarborgen,
verbinden de Partijen zich:
1. paritair overleg tussen werknemers en werkgevers te bevorderen;
2. indien nodig en nuttig de totstandkoming van een procedure te bevorderen voor vrijwillige
onderhandelingen tussen werkgevers of organisaties van werkgevers en organisaties van
werknemers, met het oog op de bepaling van beloning en arbeidsvoorwaarden door middel van
collectieve arbeidsovereenkomsten;
3. de instelling en toepassing van een doelmatige procedure voor bemiddeling en vrijwillige arbitrage
inzake de beslechting van arbeidsgeschillen te bevorderen; en erkennen;
4. het recht van werknemers en werkgevers op collectief optreden in gevallen van be-
langengeschillen, met inbegrip van het stakingsrecht, behoudens verplichtingen uit hoofde van reeds
eerder gesloten collectieve arbeidsovereenkomsten.
Vormen collectieve acties
• naar doel:
– solidariteitsactie
– arbeidsvoorwaarden actie
– politiek
• naar organisatie
– wilde actie (= niet georganiseerd door de vakbond)
– georganiseerde actie (steun vakbeweging) (= georganiseerd door vakbond)
Probleem: de juridische onderbouwing
1. wanprestatie theorie (arrest Panhonlibco)
2. schorsingstheorie
3. onrechtmatige daad theorie
4. ESH → arrest NS → arrest Hoogovens → arrest Amsta
Rond 1900 was het in Nederland verboden om te staken. Strafbaar feit. Staken ligt nog steeds erg
gevoelig. Wanprestatie theorie: Werkgever en werknemer sluiten een arbeidsovereenkomst
Werknemer wil meer loon, is dus wanprestatie, want komt zijn ovk niet na. Onrechtmatige daad
theorie is zelfde principe. 1 en 3 horen bij elkaar. Als jij niet doet wat ik wil, schors ik mijn verplichting
op = schorsingstheorie.
Werkstaking = je gaat niet werken
Poortblokkade = je gaat voor de poort staan en niemand mag erin of uit
Boycot = weigeren om te bevoorraden
Langzaam aan actie = werknemers werken wel, maar doen alles heel langzaam
Stiptheidsactie = werkt wel, maar precies volgens het boekje (VB: NS conducteurs werken precies
volgens boekje, beginnen wel te werken, pakken boekje erbij en doen alles volgens het boekje).
Estafette staking = in bedrijfstakken. In ene bedrijf 1 uur staken, volgende dag in ander bedrijf etc. Als
dat uurtje niet helpt, gaan ze een dag staken etc.
Erkennings-staking = als je niet met onze vertegenwoordiger gaat praten, gaan we staken
Selectieve staking = op een bepaald onderdeel gaan staken. (VB: NS stiptheidsactie 1 onderdeel gaat
maar staken, de machinisten of conducteurs etc.)
Marginale toetsing
• de rechter onderzoekt níet of het stakingsdoel (de looneisen of andere verbeteringen in de
arbeidsvoorwaarden) rechtvaardig is
, Week 4 – Collectie Arbeidsrecht – Stakingsrecht
Geoorloofde en ongeoorloofde acties
• juridisch kader is Europees Sociaal Handvest (ESH)
– volgens de Hoge Raad heeft ESH directe werking
– staking moet laatste middel zijn (is achterhaald, arrest Amsta)
Er alles voor doen dat je niet staakt, maar anders mag het wel.
Definitie staking
• het collectief neerleggen van het werk door werknemers teneinde hun werkgever of derden
tot een bepaald handelen of nalaten te bewegen en met de bedoeling de werkzaamheden te
hervatten zodra de beoogde doeleinden zijn bereikt
– gaat om belangen → meestal arbeidsvoorwaarden
Staking
• stakingsrecht is gebaseerd op art. 6 lid 4 Europees Sociaal Handvest
– stakingsrecht is door politieke onmacht niet wettelijk geregeld
• stakingsrecht geldt voor ambtenaren en niet- ambtenaren
Artikel 6 lid 4 ESH KENNEN VOOR TENTAMEN
Beschermd collectief onderhandelen
Artikel 6 ESH
Recht op collectief onderhandelen
Teneinde de doeltreffende uitoefening van het recht op collectief onderhandelen te waarborgen,
verbinden de Partijen zich:
1. paritair overleg tussen werknemers en werkgevers te bevorderen;
2. indien nodig en nuttig de totstandkoming van een procedure te bevorderen voor vrijwillige
onderhandelingen tussen werkgevers of organisaties van werkgevers en organisaties van
werknemers, met het oog op de bepaling van beloning en arbeidsvoorwaarden door middel van
collectieve arbeidsovereenkomsten;
3. de instelling en toepassing van een doelmatige procedure voor bemiddeling en vrijwillige arbitrage
inzake de beslechting van arbeidsgeschillen te bevorderen; en erkennen;
4. het recht van werknemers en werkgevers op collectief optreden in gevallen van be-
langengeschillen, met inbegrip van het stakingsrecht, behoudens verplichtingen uit hoofde van reeds
eerder gesloten collectieve arbeidsovereenkomsten.
