Samenvatting - toegepaste dierkunde

Dierkunde
De basis: begrippen omtrent de dierlijke cel
Celmembraan
 Functie celmembraan  stukje water af zonderen in een waterige oplossing
 opgebouwd uit een fosfolipen dubbellaag
fosfolipiden  moleculen die uit 2 delen bestaat (kop= wateroplosbaar,
staart=vetoplosbaar )
Olie in water
 fosfolipiden zetten zich op de olie met de staart richting de olie en de kop richting het water
Prokaryoten  geen kern (bacteriën)
eukaryoten  kern
Prokaryoten Eukaryoten
Organismen Bacteriën, cyanobacterien Protisten, fungi, planten, dieren
Afmeting cel 1 – 10 µm 5 – 100 µm
Metabolisme Aëroob en anaëroob Aëroob
Organellen Weinig tot geen Kern, mitochondria,
chloroplasten, endoplasmatisch
reticulum
DNA Circulair in cytoplasma Lineair in kern
RNA en proteïne synthese In cytoplasma DNARNA: kern RNA 
proteïne: cytoplasma
Cytoplasma Geen cytoskelet (= matrix Cytoskelet opgebouwd uit
doorheen de cel voor proteïne filamenten
stevigheid)
Aeroob  zuurstof aanwezig
Mitochondriën  “energie fabriekjes”
ATP  adenosinetrifosfaat  wordt gemaakt in mitochondriën  en afgebroken in andere cellen
 wordt dan ADP  energie komt vrij  wordt gebruikt voor andere reacties
Golgiapparaat
= verzameling van membramen
functie  eiwitten modificeren (aanpassen)
het endoplasmatisch reticulum (ER)  ook een verzameling van
membraanstructuren
ruw endoplasmatisch reticulum (RER)  ER bedekt met ribosomen



Dierlijke cel Plantaardige cel
- cellulose-wand afwezig - cellulose-wand aanwezig
- centrosoom aanwezig (spoelfiguur - geen centrosoom aanwezig (soms
celdeling ) analoge structuren = poolkapjes)
- plastiden (= korrels) afwezig vb. chloroplasten,
chromoplasten, amyloplasten

,Kerndeling
 celdeling  cel splitst in 2  organellen verdeeld over 2 dochtercellen
 NIET met kernmateriaal  iedere cel moet dezelfde gen informatie meekrijgen
 kerndeling vind plaats
 MITOSE  in gewone lichaamscellen  exacte kopie creëren
 MEIOSE / reductiedeling treedt op i/d geslachtscellen  kernmateriaal wordt gehalveerd
- kernmateriaal gehalveerd  slechts de helft v/h aantal chromosomen
- noodzakelijk want versmelting mannelijk en vrouwelijke voortplantingscel
 samenbrengen kernmateriaal = verdubbeling aantal chromosomen
eicel zal terug normaal aantal chromosomen bezitten  door reductiedeling
Mitose
- functie centrosomen  netwerk van draden produceren, verplaatsen van chromosomen
- kernmembraan zijn verdwenen + vorming chromosomen
- chromosomen enkel zichtbaar tijdens de deling
- anders DNA wel aanwezig in niet-gecondenseerde vorm = chromatide
-chromosoom  een sterk opgerolde DNA-streng samengehouden door
eiwitten(histonen)
- opbouw  uit 2 identieke benen (chromatiden) bij elkaar gehouden door
centromeren
verschillende fasen
1. profase = voorbereidingsfase
2. metafase  spoelfiguur is volledig gevormd, alle chromosomen liggen op het equatorvlak
3. anafase  centromeren splitsen elk naar een zijde v/d cel, naar een been v/h chromosoom
getrokken (chromatide)
4. telofase  spoelfiguur verdwijnen, kernenveloppe rond dochterkernen

,meiose
- noodzakelijk voor geslachtelijke reproductie
- reductie chromosomenaantal
- in lichaamscel chromosomenparen = diploid (2n)
- n chromosomen vader + n chromosomen moeder
- 2 chromosomen uit paar = homologe chromosomen
- de dochtercellen na meiose 1 chromosoom van homologe paar
- cellen zijn haploid (n)
- meiose ingedeeld in 2 fasen: meiose I en meiose II
- 2 fasen opnieuw ingedeeld in dezelfde perioden als de mitose
- meiose I  de eigenlijke reductie
- meiose II  analoog aan de mitose (maken van kopie)
meiose I
- profase I
- spoelfiguur + chromosomen gevormd
- kernenveloppe verdwijnt
- metafase I
- alle chromosomen op equatorvlak
 cross-over kan plaatsvinden
- cross-over  uitwisseling van DNA tussen 2 homologe
chromosomen


- anafase I
- chromosomen worden elk kant opgetrokken
- telofase I
- kernenveloppe gevormd + celdeling door insnoering
meiose II
- meiose I  meiose II
- profase II
o spoelfiguur + chromosomen gevormd
o kernenveloppe verdwijnt
- metafase II
o alle chromosomen op equatorvlak
- anafase II
o chromatiden naar verschillende centrosomen getrokken
- telofase II
o chromosomen  chromatine
o vorming kernenvelope
o kopie aangemaakt elke chromatide  opnieuw 2 bene
- resultaat  1 diploide (2n)  4 verschillende haploide (n)

, Indeling van het dierenrijk
Taxonomie  leer v/d eenheden-hiërarchie of de wetenschap v/d systematische categorieën
(soort,geslacht,…), die m/d term taxon worden aangeduid. De gebruikte categorieën zijn:
- rijk: Amalia
- stam: Chordata
- klasse: Mammalia
- orde: Lagomorpha
- familie: Leporidea
- geslacht: Oryctolagus
- soort: cunciculus
taxonoom  beslist op welk niveau de groep moet geplaats worden
 iedere taxon bezit bepaalde waarde, die zijn plaats bepaald i/d hiërarchie
diagnostiek  leer v/h beschreven v/d organismen
classificatie  rangschikking v/d taxa volgens hun verwantschappen op basis van
gemeenschappelijke kenmerken
nomenclatuur  leer van rationeel namen van organismen
indeling in rijken
 2 rijken systeem  planten en dieren
 3 rijken systeem  platen, dieren en protisten (ééncelligen)
 4 rijken systeem  platen, dieren protisten (ééncelligen) en monomeren
 wordt afgezonderd v/h rijk v/d lagere eukaryoten of protisten
 5 rijken systeem
o Moneren
o Protisten
o Zwammen
o Planten
o Dieren
Rijk eencelligen (Protozoa & Chromista)
Algemene kenmerken
 Eencellig
 1 kern (soms meer)
 Geen chloroplasten
 Chromista
- cellen die door symbiose bepaalde organellen hebben verworden die aan fotosynthese
doen
- cellen zonder organellen & mogelijkheid tot fotosynthese verloren