Valpreventie
Vallen komt relatief veel voor bij ouderen en zorgvragers met een beperking en kan grote lichamelijke
en sociale gevolgen hebben.
Gevolgen van een valongeval bij ouderen
- Lichamelijke gevolgen
- Sociale gevolgen
Oorzaken van vallen
De reden waarom iemand valt, kan te maken hebben met de zorgvrager zelf of met zijn omgeving. Dit
worden persoonsgebonden factoren of omgevingsfactoren genoemd.
Voorbeelden van persoonsgebonden factoren:
- verminderd reactievermogen
- verminderd evenwicht
- verminderde spierkracht
- verminderd zicht en gehoor
- beperkte lichamelijke mogelijkheden, verminderde lenigheid
- specifieke ziekten (zoals artrose, CVA, parkinson, orthostatische hypotensie)
- problemen met lopen
- cognitieve en psychische achteruitgang
- geneesmiddelengebruik (met name slaap- en kalmeringsmiddelen)
Voorbeelden van omgevingsfactoren:
- Omgeving: onvoldoende (straat) verlichting, hoge drempels, losse kleedjes en voorwerpen.
- Hulpmiddelen: slecht onderhouden rollator, boodschappentas zonder wielen, slechte
huishoudtrap, ongelijke bestrating buiten, schoenen met gladde zolen.
Bij ouderen worden de valongevallen meestal veroorzaakt door een combinatie van
persoonsgebonden- en omgevingsfactoren.
Normen voor valpreventie
Om te meten of de valpreventie van voldoende kwaliteit is, zijn er in de verpleeg- en
verzorgingshuissector en de thuiszorg normen opgesteld.
In de kennisbundel Valpreventie van Vilans worden zes verbeteractiviteiten voorgesteld die kunnen
bijdragen aan succesvolle valpreventie:
- De risicofactoren voor vallen kennen.
- Regelmatig de risico’s bij de cliënt en de omgeving inventariseren.
- Cliënt, mantelzorger of familie betrekken.
- (Bijna-)valincidenten registreren en verbeteracties in gang zetten.
- Valpreventieve maatregelen nemen.
- Multidisciplinaire samenwerking verbeteren.
, Klinisch redeneren bij ouderen
Hoofstuk 7D Vallen en valpreventie
Paragraaf 7D.1 Inleiding
Om de levenskwaliteit van ouderen te bevorderen is valpreventie van groot belang.
Definities van vallen
Definitie van ‘een val’ uit de Een onbedoelde verandering van lichaamspositie, die
richtlijn Preventie van resulteert in het neerkomen op de grond of een ander
valincidenten bij ouderen lager niveau.
Definitie ‘gevaar voor vallen’ Verhoogde kans op vallen waarbij lichamelijk letsel kan
van de NANDA ontstaan.
Definitie van ‘valaccident’ van
Een incident waarbij een persoon ongewild op de grond
Soomers-Turlings (Kerstens &
of op een lager niveau terechtkomt.
Sesink,2006)
ICF: domein fysiek Valneigingen (b4204): een stoornis waarbij het gevoel
functioneren: sensorisch optreedt de grond onder de voeten te verliezen en te
functioneren vallen
Beperking in veranderen en handhaven van
ICF: domein activiteiten: lichaamshouding (d410-d429).
mobiliteitsbeperking
Beperking in lopen en zich verplaatsen (d450-d469).
Paragraaf 7D.2 Prevalentie
Vallen komt wereldwijd op de tweede plaats van dodelijke ongelukken. Ouderen van 65 + vormen de
grootste slachtoffergroep, samen met kinderen onder 17 jaar en jongeren van 17 tot 29 jaar.
Wereldwijd valt jaarlijks 28-35% van de 65-plussers. Dit percentage groeit naar 32-42% voor 70-
plussers. De hoogste incidentie ligt bij 85-plussers. Ouderen die in verpleeghuizen verblijven, vallen
vaker dan degenen die nog thuis wonen. Jaarlijks valt in verpleeghuizen 30-50% van de ouderen en
40% van hen valt herhaaldelijk.
- Heupfractuur zijn een veelvoorkomende reden voor ziekenhuisopname en revalidatie
- Maatschappelijke kosten, medische kosten gemiddeld 8100 euro per incident
Niet alleen directe kosten voor de behandeling, ziekenhuisopname of revalidatie
Ook indirecte lasten, familie en mantelzorgers worden overbelast door extra zorg.
Paragraaf 7D.3 Anatomie en fysieke functies
Vallen komt relatief veel voor bij ouderen en zorgvragers met een beperking en kan grote lichamelijke
en sociale gevolgen hebben.
Gevolgen van een valongeval bij ouderen
- Lichamelijke gevolgen
- Sociale gevolgen
Oorzaken van vallen
De reden waarom iemand valt, kan te maken hebben met de zorgvrager zelf of met zijn omgeving. Dit
worden persoonsgebonden factoren of omgevingsfactoren genoemd.
Voorbeelden van persoonsgebonden factoren:
- verminderd reactievermogen
- verminderd evenwicht
- verminderde spierkracht
- verminderd zicht en gehoor
- beperkte lichamelijke mogelijkheden, verminderde lenigheid
- specifieke ziekten (zoals artrose, CVA, parkinson, orthostatische hypotensie)
- problemen met lopen
- cognitieve en psychische achteruitgang
- geneesmiddelengebruik (met name slaap- en kalmeringsmiddelen)
Voorbeelden van omgevingsfactoren:
- Omgeving: onvoldoende (straat) verlichting, hoge drempels, losse kleedjes en voorwerpen.
- Hulpmiddelen: slecht onderhouden rollator, boodschappentas zonder wielen, slechte
huishoudtrap, ongelijke bestrating buiten, schoenen met gladde zolen.
Bij ouderen worden de valongevallen meestal veroorzaakt door een combinatie van
persoonsgebonden- en omgevingsfactoren.
Normen voor valpreventie
Om te meten of de valpreventie van voldoende kwaliteit is, zijn er in de verpleeg- en
verzorgingshuissector en de thuiszorg normen opgesteld.
In de kennisbundel Valpreventie van Vilans worden zes verbeteractiviteiten voorgesteld die kunnen
bijdragen aan succesvolle valpreventie:
- De risicofactoren voor vallen kennen.
- Regelmatig de risico’s bij de cliënt en de omgeving inventariseren.
- Cliënt, mantelzorger of familie betrekken.
- (Bijna-)valincidenten registreren en verbeteracties in gang zetten.
- Valpreventieve maatregelen nemen.
- Multidisciplinaire samenwerking verbeteren.
, Klinisch redeneren bij ouderen
Hoofstuk 7D Vallen en valpreventie
Paragraaf 7D.1 Inleiding
Om de levenskwaliteit van ouderen te bevorderen is valpreventie van groot belang.
Definities van vallen
Definitie van ‘een val’ uit de Een onbedoelde verandering van lichaamspositie, die
richtlijn Preventie van resulteert in het neerkomen op de grond of een ander
valincidenten bij ouderen lager niveau.
Definitie ‘gevaar voor vallen’ Verhoogde kans op vallen waarbij lichamelijk letsel kan
van de NANDA ontstaan.
Definitie van ‘valaccident’ van
Een incident waarbij een persoon ongewild op de grond
Soomers-Turlings (Kerstens &
of op een lager niveau terechtkomt.
Sesink,2006)
ICF: domein fysiek Valneigingen (b4204): een stoornis waarbij het gevoel
functioneren: sensorisch optreedt de grond onder de voeten te verliezen en te
functioneren vallen
Beperking in veranderen en handhaven van
ICF: domein activiteiten: lichaamshouding (d410-d429).
mobiliteitsbeperking
Beperking in lopen en zich verplaatsen (d450-d469).
Paragraaf 7D.2 Prevalentie
Vallen komt wereldwijd op de tweede plaats van dodelijke ongelukken. Ouderen van 65 + vormen de
grootste slachtoffergroep, samen met kinderen onder 17 jaar en jongeren van 17 tot 29 jaar.
Wereldwijd valt jaarlijks 28-35% van de 65-plussers. Dit percentage groeit naar 32-42% voor 70-
plussers. De hoogste incidentie ligt bij 85-plussers. Ouderen die in verpleeghuizen verblijven, vallen
vaker dan degenen die nog thuis wonen. Jaarlijks valt in verpleeghuizen 30-50% van de ouderen en
40% van hen valt herhaaldelijk.
- Heupfractuur zijn een veelvoorkomende reden voor ziekenhuisopname en revalidatie
- Maatschappelijke kosten, medische kosten gemiddeld 8100 euro per incident
Niet alleen directe kosten voor de behandeling, ziekenhuisopname of revalidatie
Ook indirecte lasten, familie en mantelzorgers worden overbelast door extra zorg.
Paragraaf 7D.3 Anatomie en fysieke functies
