Samenvatting immunologie

2023 Immunologie



Immunologie
Deel 1: Histologie van de lymfoïde organen
Lymfoïde organen:
- Lymfeklieren
- Thymus
- Milt
- Tonsillen
- MALT = Mucosa Associated Lymphoid Tissue

Lymfeklieren  functies:
- Filteren van lymfe (vocht)  stukjes bacterie (maar bv. ook tumor) blijven hangen
- Surveillance door productie van B-lymfocyten en huizen van T-lymfocyten  bij stimulatie
van lymfeknoop zullen de follikels zwellen door productie van lymfocyten

Lymfeklier bestaat uit een kapsel, een cortex en een medulla  kapsel heeft een barrièrefunctie die
ervoor zorgt dat pathogenen of neoplasma het orgaan niet kunnen verlaten  indien dit wel gebeurt
zorgt dit voor een slechtere prognose  kapsel is een dens collageen bindweefsel dat sterk
geïnnerveerd is => bij zwelling snel pijn door druk
 Kapsel is omgeven door vetweefsel  ingebed => moeilijk te onderscheiden
 Afferente Lymfevaten komen toe in orgaan  voeren lymfe aan  meerdere afferente maar maar
1 efferent vat => aggregatie t.h.v. klieren  vaten bevatten kleppen = ontdubbelingen van endotheel
die zorgen voor stroom in 1 richting
 De cortex bestaat uit 2 lagen  buitenste en binnenste cortex




 Sinus = relatief lege ruimten met macrofagen  wachten op materiaal voor fagocytose (APC) 
opgebouwd uit randsinus boven follikels en trabekelsinussen tussen follikels en trabeculae
 In germinale centrum van follikels bevinden zich B-lymfocyten die plasmacellen kunnen vormen
 Rond germinale centrum bestaat de follikel uit T-lymfocyten
 Trabeculae zijn opgebouwd uit bindweefsel



1

,2023 Immunologie




Actieve follikels = secundaire follikels  te zien als bleke follikels onder microscoop aangezien
activiteit zorgt voor veel actief delende cellen => meer lichter euchromatine => bleker uitzicht




 Bleke (en dus actieve) follikels noemen we kiemcentra  zullen onder de microscoop zichtbaar
veel macrofagen bevatten

Rand- en trabekelsinussen en B-celrijke follikels bevinden zich in de buitenste cortex  binnenste
cortex bevat CD4+ T-helpercellen en hoog-endotheliale venulen (HEV)

Kiemcentrum  bevat:
- Lymfoblasten = jonge “naïeve” hematologische cellen
- Folliculaire dendritische cellen  soort macrofagen met uitlopers
- Macrofagen  enkel voor opruiming (o.a. voor opnieuw krimpen lymfeklier) a.d.h.v.
apoptotisch mechanisme
- Reticulumcellen  soort fibroblasten => steuncellen  collageenproductie




 Boven mantelzone ook marginale zone



2

,2023 Immunologie




Wanneer de lymfeklier terug gaat krimpen zien we een “sterrenhemel”-patroon door macrofagen
(hier te zien als lichte zones):




Folliculaire dendritische cel  gaat vertakken en zo een netwerk vormen aan de rand van het
kiemcentrum  staan in contact met rijpende B-cellen en zorgen voor antigeenpresentatie

Hoog endotheliale venulen (HEV)  vinden we terug in lymfeklieren, thymus en platen van Peyer
(onderdeel van MALT)  is de plaats voor ingang van lymfocyten in orgaan (= lymfocyte-homing) 
endotheelcellen komen hoog uit in venule (vandaar naam):




Medulla bestaat uit:
- Hilus  bevat vene, arterie en efferent lymfevat
- Sinus  afgelijnd met endotheel  bevat medullaire koorden (B-cellen, macrofagen en
plasmacellen voor lokale secretie van Ig)


3

, 2023 Immunologie




 Cel in rust te herkennen aan donkere kern (door aanwezigheid van veel heterochromatine) en
weinig cytoplasma  bij actief worden zal de kern lichter worden (euchromatine) en zal er veel RER
verschijnen in B-cellen voor productie van Ig

Thymus  stroma wordt gevormd uit corticale (ectodermaal) en medullaire (endodermaal)
epitheelcellen  omringend kapsel, trabeculae en vaten gevormd door mesenchym => ontwikkeling
uit 3 kiembladen
 Trekt T-lymfocyten aan uit het beenmerg welke gaan matureren in de thymus + trekt ook
dendritische cellen en macrofagen aan

Thymus is opgebouwd uit 2 lobben bestaande uit meerdere onvolledige lobuli  3 lagen:
- Kapsel (met trabeculae)
- Cortex  ectodermale epitheelcellen  ligt rond bloedvaten (HEV)  dubbele basale
membraan voor bescherming bloed-thymus barrière  epitheelcellen bevatten MHC type I
en II
- Medulla

In cortex thymus gebeurt T-cel ontwikkeling:
- Buitenste cortex  dubbel-negatieve T-cellen prolifereren (hebben geen CD4 of CD8)  er
gebeurt een gen-herschikking waardoor er expressie gebeurt van pre-T-celreceptor (dubbel-
positief) => CD4 en CD8
- Diepe cortex  receptief voor MHC-complex  positieve selectie van T-cellen 
epitheelcellen exprimeren:
 MHC I  CD8+ T-celontwikkeling
 MHC II  CD4+ T-celontwikkeling
 Indien MHC niet herkend wordt gebeurt er apoptose
 Self-reactive cellen (reageren op lichaamseigen cellen) worden uitgeschakeld door
dendritische cellen en macrofagen (negatieve selectie)

Vanuit de medulla van de thymus verlaten mature T-lymfocyten de thymus via HEV  in de cortex
was er nog een bloed-thymus barrière om auto-immuniteit te voorkomen maar dat valt hier weg 
medullaire epitheelcellen kunnen degenereren en aggregeren ter vorming van noduli = lichaampjes
van Hassall




4