Taak 1
Demografische transitie → van hoge naar lage sterfte- en geboortecijfers
(bevolkingsomvang neemt toe want reproductie die later aanpast)
Epidemiologische transitie → daling van sterftecijfers door radicale verschuiving in
doodsoorzakenpatroon. Ook een toename van de levensverwachting bij de geboorte.
3 fasen:
- Tijdperk van epidemieën en hongersnood
- Tijdperk van afnemende pandemieën
- Tijdperk van degeneratieve en door de mens veroorzaakte aandoeningen
- Tijdperk van delayed degeneratieve ziekten (uitstel naar hogere leeftijden)
Rol gezondheidszorg in transities: sterftedaling en toename levensverwachting door
aandoeningen die met medisch ingrijpen te voorkomen of behandelbaar waren. 5-8
jaar winst door verbeteringen gezondheidszorg.
Ottawa Charter for Health Promotion = eerste toonaangevende model op gebied van
gezondheidsbevordering. → Health for all. Integrale aanpak. Riep landen op om
gezondheid op de agenda te zetten van beleidsmakers in alle sectoren en op alle
niveaus. Doel moet zijn: gezonde keuze gemakkelijke keuze te maken. Professionals
in het veld wordt de opdracht instaat stellen (enable), bemiddelen (mediate) en
pleiten (advocate) gegeven.
Helsinki Statement ‘Health in All Policies’ = gezondheid is een kern
verantwoordelijkheid van regeringen, er is dringende behoefte aan doeltreffende
beleidssamenhang voor gezondheid en welzijn. Hiervoor zijn politieke wil, moed en
strategie nodig. → beroep op regeringen en WHO om lidstaten te helpen ‘Health in
All Policies’ in de praktijk te brengen. Moeilijk in de praktijk: lokt intersectoraal werken
uit.
Public Health uitdagingen 21e eeuw:
- Gezondheidsbedreigingen
- Gezondheidsverschillen
- Gezondheidsproblemen
- Gezondheidszorg (toegankelijkheid)
Armoede, oorlog, wantrouwen, corruptie overheid, transport (sneller verspreiden
ziekte), virussen van dieren, verschil arm en rijk wordt groter.
20e eeuw → verschuiving van overdraagbare naar niet-overdraagbare ziekten
Public health interventies categorieën:
- Sociaal, biologisch, milieu/omgeving (levensstandaarden = effectief, maar niet
haalbaar)
- Gedrag
- Politiek
- Structureel (wetten, regels)
, Echte zorg is maar een klein deel (COVID-19)
Toekomst public health:
- Milieuvervuiling
- Verschillen arm en rijk
- Verwondingen op werk en geweld (oorlogen)
- Overtuigen van gezonde leefstijl en een omgeving creëren waarin dit mogelijk
is
Oude public health = bezig met ongezonde leefomstandigheden en veiligheid van
voedsel, water, lucht
Nieuwe public health = breed scala van activiteiten die verband leggen tussen
gezondheid en het individu en die van de samenleving. ter bevordering van de
gezondheid, ter voorkoming van ziekte, en ter bevordering van sociale
rechtvaardigheid binnen een kader van duurzame ontwikkeling.
Taak 2
Sociaaleconomische status = positie van mensen op de maatschappelijke ladder met
daaraan verbonden aanzien
SES op basis van: opleidingsniveau, beroepsniveau, inkomensniveau
Sociaaleconomische gezondheidsverschillen = verschillen tussen mensen met een
hoge en mensen met een lage positie in de maatschappij
Oorzaken SEGV:
- SEGV zijn in de meeste landen aanzienlijk en uiten zich in vele soorten
ziekten
- SEGV steeds groter → widening gap. Inverse care law: juist hoge groepen
profiteren meer, niet de groepen met de hoogste behoefte
- Niet alleen armoede, ook in de hoge groepen leidt elke 100 euro tot betere
gezondheid
- SEGV moeten beschouwd worden vanuit een life-course perspectief. Vroege
leven ook belangrijk
- Ook van belang om te kijken naar sociaaleconomische omstandigheden in de
buurt waar iemand woont
Selectieperspectief: over individu zelf
- Directe selectieperspectief = slechte gezondheid → lage SES → latere slechte
gezondheid
- Indirecte selectieperspectief = bepaalde determinant (genetische factoren,
persoonlijke kenmerken) → lage SES → latere slechte gezondheid
Causatieperspectief: sociaaleconomische condities veroorzaken veranderingen die
zorgen voor risico’s op ongezondheid. SES → determinanten → (on)gezondheid
Demografische transitie → van hoge naar lage sterfte- en geboortecijfers
(bevolkingsomvang neemt toe want reproductie die later aanpast)
Epidemiologische transitie → daling van sterftecijfers door radicale verschuiving in
doodsoorzakenpatroon. Ook een toename van de levensverwachting bij de geboorte.
3 fasen:
- Tijdperk van epidemieën en hongersnood
- Tijdperk van afnemende pandemieën
- Tijdperk van degeneratieve en door de mens veroorzaakte aandoeningen
- Tijdperk van delayed degeneratieve ziekten (uitstel naar hogere leeftijden)
Rol gezondheidszorg in transities: sterftedaling en toename levensverwachting door
aandoeningen die met medisch ingrijpen te voorkomen of behandelbaar waren. 5-8
jaar winst door verbeteringen gezondheidszorg.
Ottawa Charter for Health Promotion = eerste toonaangevende model op gebied van
gezondheidsbevordering. → Health for all. Integrale aanpak. Riep landen op om
gezondheid op de agenda te zetten van beleidsmakers in alle sectoren en op alle
niveaus. Doel moet zijn: gezonde keuze gemakkelijke keuze te maken. Professionals
in het veld wordt de opdracht instaat stellen (enable), bemiddelen (mediate) en
pleiten (advocate) gegeven.
Helsinki Statement ‘Health in All Policies’ = gezondheid is een kern
verantwoordelijkheid van regeringen, er is dringende behoefte aan doeltreffende
beleidssamenhang voor gezondheid en welzijn. Hiervoor zijn politieke wil, moed en
strategie nodig. → beroep op regeringen en WHO om lidstaten te helpen ‘Health in
All Policies’ in de praktijk te brengen. Moeilijk in de praktijk: lokt intersectoraal werken
uit.
Public Health uitdagingen 21e eeuw:
- Gezondheidsbedreigingen
- Gezondheidsverschillen
- Gezondheidsproblemen
- Gezondheidszorg (toegankelijkheid)
Armoede, oorlog, wantrouwen, corruptie overheid, transport (sneller verspreiden
ziekte), virussen van dieren, verschil arm en rijk wordt groter.
20e eeuw → verschuiving van overdraagbare naar niet-overdraagbare ziekten
Public health interventies categorieën:
- Sociaal, biologisch, milieu/omgeving (levensstandaarden = effectief, maar niet
haalbaar)
- Gedrag
- Politiek
- Structureel (wetten, regels)
, Echte zorg is maar een klein deel (COVID-19)
Toekomst public health:
- Milieuvervuiling
- Verschillen arm en rijk
- Verwondingen op werk en geweld (oorlogen)
- Overtuigen van gezonde leefstijl en een omgeving creëren waarin dit mogelijk
is
Oude public health = bezig met ongezonde leefomstandigheden en veiligheid van
voedsel, water, lucht
Nieuwe public health = breed scala van activiteiten die verband leggen tussen
gezondheid en het individu en die van de samenleving. ter bevordering van de
gezondheid, ter voorkoming van ziekte, en ter bevordering van sociale
rechtvaardigheid binnen een kader van duurzame ontwikkeling.
Taak 2
Sociaaleconomische status = positie van mensen op de maatschappelijke ladder met
daaraan verbonden aanzien
SES op basis van: opleidingsniveau, beroepsniveau, inkomensniveau
Sociaaleconomische gezondheidsverschillen = verschillen tussen mensen met een
hoge en mensen met een lage positie in de maatschappij
Oorzaken SEGV:
- SEGV zijn in de meeste landen aanzienlijk en uiten zich in vele soorten
ziekten
- SEGV steeds groter → widening gap. Inverse care law: juist hoge groepen
profiteren meer, niet de groepen met de hoogste behoefte
- Niet alleen armoede, ook in de hoge groepen leidt elke 100 euro tot betere
gezondheid
- SEGV moeten beschouwd worden vanuit een life-course perspectief. Vroege
leven ook belangrijk
- Ook van belang om te kijken naar sociaaleconomische omstandigheden in de
buurt waar iemand woont
Selectieperspectief: over individu zelf
- Directe selectieperspectief = slechte gezondheid → lage SES → latere slechte
gezondheid
- Indirecte selectieperspectief = bepaalde determinant (genetische factoren,
persoonlijke kenmerken) → lage SES → latere slechte gezondheid
Causatieperspectief: sociaaleconomische condities veroorzaken veranderingen die
zorgen voor risico’s op ongezondheid. SES → determinanten → (on)gezondheid
