Basis van gedragsbeïnvloeding
Voorlichten
1. Gedragsdeterminanten
1.2. Determinanten- uitgangspunt
Welke zaken spelen een rol?
Persoonlijke determinanten Omgevingsdeterminanten
Gedragsintentie Fysieke omgeving
Attitude Sociale omgeving
Subjectieve norm Economische omgeving
Eigen- effectiviteitsverwachting Politieke omgeving
Kennis, bewustzijn, persoonlijkheid, sociale
identiteit, geanticipeerde spijt, risico-
inschatting.
Om gedrag te veranderen moet je eerst weten waarom het gedrag gesteld wordt.
Welke factoren bepalen mee het gedrag = determinanten.
Voorbeeld: Iemand stort afval in een gracht: WAAROM?
→ Vindt milieubewust leven niet belangrijk?
→ Heeft geen oog op de risico’s of gevolgen?
→ Weet niet waar het wel gedeponeerd kan worden?
Steeds een zoektocht naar de belangrijkste determinanten.
2. Methodieken
Wat: confrontatie met ervaringsverhalen waarin gedeeld wordt hoe hen iets is overkomen en welke
impact dit gehad heeft.
→ Ik was aan het bellen tijdens het rijden en…
→ Ik heb al mijn geld ingezet op…
Voorwaarde:
→ Geloofwaardig verhaal
→ Men kan zich relateren met de verteller.
Extra effect:
→ Meerdere risicoscenario’s
→ Zelf een eigen scenario laten bedenken.
1
, Methodiek- Fear appeal
Wat? Voorlichting waarbij de negatieve gevolgen zo levensrecht mogelijk in beeld gebracht wordt.
Geeft weer wat jou kan overkomen als de boodschap niet gevolgd wordt.
Onderliggend idee: opwekken van angst, wat motiveert tot gedragsverandering.
Voorbeelden:
→ Afbeeldingen van aangetaste longen op tabakswaren= stop met roken
→ Beelden van slachtoffers van ongelukken met vuurwerk= pruts niet met vuurwerk
→ Geslachtsdelen onder de zweren en schimmels= vrij veilig
Effectiviteit:
Ja, het kan angst opwekken. Neen, leidt meestal niet tot gewenste gedragsverandering.
3. Voorlichten
3.1. Het vertrekpunt
Er zijn verschillende problemen in de wereld…
Chronische ziekte Hart- en vaatziekten
Kanker
Soa’s (aids,…)
Globale pandemieën SARS
H1N1
COVID-19
Verslavingen Middelenmisbruik
Overmatig schermgebruik
Problematisch gokken
Mentale gezondheidsproblemen Depressie
Angst
Gemeenschappelijke noemer: gedrag van de mens.
Menselijk gedrag kan ook net tot positieve uitkomsten leiden:
Betere fysieke en mentale gezondheid Voldoende beweging
Gezonde voeding
Slaaphygiëne
…
Milieubewust gedrag Niet overmatig consumeren
Hergebruiken
Activisme
Gedrag van de mens: Kan leiden tot zowel positieve als negatieve uitkomsten.
2
Voorlichten
1. Gedragsdeterminanten
1.2. Determinanten- uitgangspunt
Welke zaken spelen een rol?
Persoonlijke determinanten Omgevingsdeterminanten
Gedragsintentie Fysieke omgeving
Attitude Sociale omgeving
Subjectieve norm Economische omgeving
Eigen- effectiviteitsverwachting Politieke omgeving
Kennis, bewustzijn, persoonlijkheid, sociale
identiteit, geanticipeerde spijt, risico-
inschatting.
Om gedrag te veranderen moet je eerst weten waarom het gedrag gesteld wordt.
Welke factoren bepalen mee het gedrag = determinanten.
Voorbeeld: Iemand stort afval in een gracht: WAAROM?
→ Vindt milieubewust leven niet belangrijk?
→ Heeft geen oog op de risico’s of gevolgen?
→ Weet niet waar het wel gedeponeerd kan worden?
Steeds een zoektocht naar de belangrijkste determinanten.
2. Methodieken
Wat: confrontatie met ervaringsverhalen waarin gedeeld wordt hoe hen iets is overkomen en welke
impact dit gehad heeft.
→ Ik was aan het bellen tijdens het rijden en…
→ Ik heb al mijn geld ingezet op…
Voorwaarde:
→ Geloofwaardig verhaal
→ Men kan zich relateren met de verteller.
Extra effect:
→ Meerdere risicoscenario’s
→ Zelf een eigen scenario laten bedenken.
1
, Methodiek- Fear appeal
Wat? Voorlichting waarbij de negatieve gevolgen zo levensrecht mogelijk in beeld gebracht wordt.
Geeft weer wat jou kan overkomen als de boodschap niet gevolgd wordt.
Onderliggend idee: opwekken van angst, wat motiveert tot gedragsverandering.
Voorbeelden:
→ Afbeeldingen van aangetaste longen op tabakswaren= stop met roken
→ Beelden van slachtoffers van ongelukken met vuurwerk= pruts niet met vuurwerk
→ Geslachtsdelen onder de zweren en schimmels= vrij veilig
Effectiviteit:
Ja, het kan angst opwekken. Neen, leidt meestal niet tot gewenste gedragsverandering.
3. Voorlichten
3.1. Het vertrekpunt
Er zijn verschillende problemen in de wereld…
Chronische ziekte Hart- en vaatziekten
Kanker
Soa’s (aids,…)
Globale pandemieën SARS
H1N1
COVID-19
Verslavingen Middelenmisbruik
Overmatig schermgebruik
Problematisch gokken
Mentale gezondheidsproblemen Depressie
Angst
Gemeenschappelijke noemer: gedrag van de mens.
Menselijk gedrag kan ook net tot positieve uitkomsten leiden:
Betere fysieke en mentale gezondheid Voldoende beweging
Gezonde voeding
Slaaphygiëne
…
Milieubewust gedrag Niet overmatig consumeren
Hergebruiken
Activisme
Gedrag van de mens: Kan leiden tot zowel positieve als negatieve uitkomsten.
2
