1. Soort kwaad
a. opzettelijk ⇿ onopzettelijk
b. individueel ⇿ collectief
c. iets doen ⇿ iets niet doen
d. alledaags ⇿ buitengewoon
2. Holocaust
Context = WO II (1940-1945) = gruwel begaan door nationaal socialisten
nationalisme = socialisten =
- elk volk moet een eigen land hebben - overheid ondersteund
⇣ extremer ( de zwakkere ) het
eigen
mijn volk is beter dan alle andere volkeren (gecombineerd met)➡️ volk.
Oorzaak =
● antisemitisme (haat tegen joodse ras)
⇣
komt uit anti judaïsme (haat tegen joodse religie)
⇣
want de joden hebben jezus vermoord
● waarom duitsland ?
WO I : duitsland was verloren
⇣
ze steken de schuld op de joden
⇣
“Dolkstootlegende” = duitse leger verraden door joodse elementen
Hoe ?
● In het begin :
massamoord door soldaten en plaatselijke vrijwillige
→probleem = het ging veel te traag + moraal van de soldaten
→oplossing = vergassen maar het ging nog steeds traag dus kwamen de
gaskamers
● concentratiekampen
○ 3 soorten :
■ “klassieke” open gevangenis : heel strenge regime + veel misbruik
■ werkkampen : gevangen moesten ondervoed slavenarbeid
verrichten → veel doden → “vernichten durich arbeit”
■ uitroeiingskampen : bekendste auschwitz
, verblijfplaats
gaskamer crematorium
Relevantie =
● dichtbij
● duitsland = cultuurland = filosofen, wetenschappers, kunstenaars
● modern
○ industriële processen = aanlopende band - mensen werden vermoord
via industriële processen : samenbrengen ⇾ vergassen ⇾ verbranden
⇾ asverwijderen ⇾ klaar
■ modern transport : de trein
○ bureaucratisch = nauwgezet gepland en georganiseerd
pre-industrieel = je gaan naar 1 persoon gaan als je een product nodig had.
3. Visies op het kwade
3.0 Rol van het geweten
● geweten = vermogen om een dubbel onderscheid te maken tussen goed en kwaad
○ door ervaring en vorming groeit dit onderscheidingsvermogen
○ Onderscheid kan gebeuren door :
■ gewetenoderzoek : nadenken over
■ gebed, reflectie over hoe god in het leven van de gelovigen werkt
3.1 Diabolisering
● kritiek :
○ Het kwade met goede bedoeling ?
○ Mensvisie ? Misantropie ! →negatieve mensvisie
○ Risico wraak ⚠️: neiging om wraak te nemen →neerwaarts spiraal
○ ongenuanceerd : heel zwart - wit / Goed of kwaad
3.2 Banalisering
● Kritiek :
○ mens als willoze wezen versus cultuur : wij zijn mensen met een wil, wij
kunnen weigeren, wij zijn geen debielen die niets weten
■ Wij worden niet volledig beïnvloed door cultuur “ ik doe niet wat de
maatschappij doet/zegt”
○ mens heeft geen verantwoordelijkheid : als je de schuld geeft aan de
maatschappij, bevelen niet volgen kunnen we doen.
○ Recenter : Eichmann - was helemaal niet schuldig
3.3 Ethisering
● relatief : als je dingen ziet in relatie tot/ in verband met andere dingen
● abstract : op zichzelf zien
a. opzettelijk ⇿ onopzettelijk
b. individueel ⇿ collectief
c. iets doen ⇿ iets niet doen
d. alledaags ⇿ buitengewoon
2. Holocaust
Context = WO II (1940-1945) = gruwel begaan door nationaal socialisten
nationalisme = socialisten =
- elk volk moet een eigen land hebben - overheid ondersteund
⇣ extremer ( de zwakkere ) het
eigen
mijn volk is beter dan alle andere volkeren (gecombineerd met)➡️ volk.
Oorzaak =
● antisemitisme (haat tegen joodse ras)
⇣
komt uit anti judaïsme (haat tegen joodse religie)
⇣
want de joden hebben jezus vermoord
● waarom duitsland ?
WO I : duitsland was verloren
⇣
ze steken de schuld op de joden
⇣
“Dolkstootlegende” = duitse leger verraden door joodse elementen
Hoe ?
● In het begin :
massamoord door soldaten en plaatselijke vrijwillige
→probleem = het ging veel te traag + moraal van de soldaten
→oplossing = vergassen maar het ging nog steeds traag dus kwamen de
gaskamers
● concentratiekampen
○ 3 soorten :
■ “klassieke” open gevangenis : heel strenge regime + veel misbruik
■ werkkampen : gevangen moesten ondervoed slavenarbeid
verrichten → veel doden → “vernichten durich arbeit”
■ uitroeiingskampen : bekendste auschwitz
, verblijfplaats
gaskamer crematorium
Relevantie =
● dichtbij
● duitsland = cultuurland = filosofen, wetenschappers, kunstenaars
● modern
○ industriële processen = aanlopende band - mensen werden vermoord
via industriële processen : samenbrengen ⇾ vergassen ⇾ verbranden
⇾ asverwijderen ⇾ klaar
■ modern transport : de trein
○ bureaucratisch = nauwgezet gepland en georganiseerd
pre-industrieel = je gaan naar 1 persoon gaan als je een product nodig had.
3. Visies op het kwade
3.0 Rol van het geweten
● geweten = vermogen om een dubbel onderscheid te maken tussen goed en kwaad
○ door ervaring en vorming groeit dit onderscheidingsvermogen
○ Onderscheid kan gebeuren door :
■ gewetenoderzoek : nadenken over
■ gebed, reflectie over hoe god in het leven van de gelovigen werkt
3.1 Diabolisering
● kritiek :
○ Het kwade met goede bedoeling ?
○ Mensvisie ? Misantropie ! →negatieve mensvisie
○ Risico wraak ⚠️: neiging om wraak te nemen →neerwaarts spiraal
○ ongenuanceerd : heel zwart - wit / Goed of kwaad
3.2 Banalisering
● Kritiek :
○ mens als willoze wezen versus cultuur : wij zijn mensen met een wil, wij
kunnen weigeren, wij zijn geen debielen die niets weten
■ Wij worden niet volledig beïnvloed door cultuur “ ik doe niet wat de
maatschappij doet/zegt”
○ mens heeft geen verantwoordelijkheid : als je de schuld geeft aan de
maatschappij, bevelen niet volgen kunnen we doen.
○ Recenter : Eichmann - was helemaal niet schuldig
3.3 Ethisering
● relatief : als je dingen ziet in relatie tot/ in verband met andere dingen
● abstract : op zichzelf zien
