Mensbeelden, wereldbeelden en Ethiek
A. Mensbeelden
Methodes van kunstenaars :
- Deductief = Een kunstenaar creëert soms dingen die hij in zijn hoofd heeft, er zijn
overeenkomsten tussen wetenschappers en kunstenaars.
- inductie = beeld geven van de tijd waarin hij leeft, spiegel van de werkelijkheid
- Magritte = schilderde zijn dromen
Mensbeeld = Een mensbeeld is hoe we denken over wat een mens is en kan doen.
● Het mensbeeld heeft een bewust en onbewust invloed op zijn denken en zijn handelen.
○ Het vormt zijn referentiekader (iets juist plaatsen in tijd en context)
■ referentiekader nodig om zin en structuur te geven aan het leven.
○ Bepaalt houding tov zichzelf en andere
● Mensbeelden zijn historisch en cultureel bepaald.
● Wat bepaalt de verandering van het mensbeeld ? Maatschappelijke veranderingen als
oorlog, nieuwe uitvindingen en culturele contacten bepalen mee die veranderingen aan het
mensbeeld.
● Doordat dat mensbeeld zo allesbepalend is voor de vorming van ons referentiekader, staat
het ook rechtstreeks in verband met onze gedragingen, waarden en normen.
Hannah arendt maakt onderscheid tussen =
Arbeid = Het is cyclisch, werken om te eten en geld te verdienen. Focus op het economisch/geld
werken = het is niet cyclisch bv. een tafel maken, leerkracht. Tevreden naar huis gaan om jouw
dagactiviteit.
- Voor sommige mensen is dat één geworden
Banksy zegt dat wij slaven zijn van de economische drangheid. Hij verwijst daarbij ook naar de
afwezigheid van de religie in de 21ste eeuw. (Homoeconomicus)
samenleving gingen vroeger niet, waarom ?
Vroeger ging het samenleven niet want als we met te veel waren dan kwam er ruzie en vechten. Er
was strijd voor alles (eten, overleven, slaapplek,..)
Mensbeeld in de prehistorie = De mens als een soort struggle.
Mensbeeld ten tijden van het = Het mensbeeld was heel hard gericht op wat laten de goden ons toe.
klassieke Griekenland en Rome. Mensen werden gezien als marionetpoppen van God. De samenleving is
enorm mythisch bepaald. Er is structuur en orde.
staatsvorm = democratie
De gemeenschap was belangrijk, niet het individu.
Het mensbeeld verdween door cultuurrelativisme. (Twijfelen aan de eigen
cultuur)
⇒ Geleerden geloofden niet meer dat de goden alles bepaalden. Zij gingen
de mens zien als een zelfstandig wezen
Mensbeeld ten tijde van de = Wij leven allemaal in afwachting van het moment van het oordeel. Ze
middeleeuwen (Breugel spiegelt de geloofden namelijk allemaal dat het op aarde ellendig en zwaar was en dat je
15de eeuw in zijn schilderijen) het maar moest zien te overleven totdat je dood ging en in het geweldige
hiernamaals mocht gaan leven.
Samenleving die meer plattelands gericht is. De mensen waren 80% boeren.
En ze leefde in beperkte aantallen. Hun leven is geordend op de natuur.
doel op aarde : vroom leven, zodat je in de hemel zou worden toegelaten
Waarom zo’n groot belang voor religie/geloof ? Mensen zochten en vonden
een houvast bij de religie en de antwoorden die daar werden gegeven,
waren dogmatisch.
, Leg een link met de afbeelding. Wie schilderde het?
Wat is het? Waarom is dit werk van thema nog wel
middeleeuws maar van uitwerking eerder
renaissance? Michelangelo. De dag des oordeels. Het
schilderij is het christelijke thema van het hiernamaals
(mensbeeld in de middeleeuwen) maar dat werk is
het humanisme en het humanisme ontstond in de
renaissance. Het is niet middeleeuws omdat het niet
transcendent is.
Mensbeeld ten tijde van de = De mens is belangrijk omwille van de mens en niet van God. Het
renaissance mensbeeld in de renaissance legt een nadruk dat de mens een a posteriori
betekenis heeft. De mens heeft betekenis op zich
● volle aandacht aan de mens geschonken.
● Mens heeft een intrinsieke waarde (= iets betekenisvol op zichzelf)
● Alles wat gebeurde in 15de 16de eeuw zorgde voor deze verandering
🡺 Welke gebeurtenissen hebben hier grote invloeden gehad?
Vorsten die alleen maar aan zichzelf dachten. Handelscontacten met de
Arabieren, Chinezen, Afrikanen, nieuwe wereld(Amerika- Inca’s) →Deze
handelscontacten leidde tot cultuurrelativisme(= twijfelen aan de eigen
cultuur).
Dit heeft een rechtstreeks gevolg voor het aanzien van de mens in de
samenleving: de mens wordt het middelpunt van de maatschappij en wordt
gerespecteerd voor zijn eigenheid. Niet langer God bepaalt de samenleving,
maar de mens zelf.
⇒ Deze visie brengt het individualisme met zich mee
🡺 Leg een link met de afbeeldingen. Wie maakte het? Wat is het? Waarom
breekt het met het middeleeuwse mensbeeld?
David = De mens naakt die zegt: ik maak mezelf. Want deze beelden gaan
niet meer over god.
Davinci = beeld de mens wiskundig uit. Hij zegt dat alles een wiskundig
oefening is.
⇒ David
(=stond in marktplein in firenze)
Davinci
Mensbeeld van Machiavelli Hij creëert een vorstbeeld = hoe een vorst moet zijn. Vorstenspiegel (iemand
die vorst is en een goede vorst wilt zijn en graag een voorbeeld wilt hebben
van hoe hij een goede vorst moet zijn. Boek waarin de vorst met al zijn goede
kwaliteiten voorgesteld wordt. )
Mensen Spiegel = hoe ik een mens moet zijn.
Waarom is deze visie van Machiavelli niet mogelijk ten tijde van de
middeleeuwen?
Omdat hij de mens centraal stelt. Hij gaat godsdienst en de kerk minder
centraal plaatsen.
A. Mensbeelden
Methodes van kunstenaars :
- Deductief = Een kunstenaar creëert soms dingen die hij in zijn hoofd heeft, er zijn
overeenkomsten tussen wetenschappers en kunstenaars.
- inductie = beeld geven van de tijd waarin hij leeft, spiegel van de werkelijkheid
- Magritte = schilderde zijn dromen
Mensbeeld = Een mensbeeld is hoe we denken over wat een mens is en kan doen.
● Het mensbeeld heeft een bewust en onbewust invloed op zijn denken en zijn handelen.
○ Het vormt zijn referentiekader (iets juist plaatsen in tijd en context)
■ referentiekader nodig om zin en structuur te geven aan het leven.
○ Bepaalt houding tov zichzelf en andere
● Mensbeelden zijn historisch en cultureel bepaald.
● Wat bepaalt de verandering van het mensbeeld ? Maatschappelijke veranderingen als
oorlog, nieuwe uitvindingen en culturele contacten bepalen mee die veranderingen aan het
mensbeeld.
● Doordat dat mensbeeld zo allesbepalend is voor de vorming van ons referentiekader, staat
het ook rechtstreeks in verband met onze gedragingen, waarden en normen.
Hannah arendt maakt onderscheid tussen =
Arbeid = Het is cyclisch, werken om te eten en geld te verdienen. Focus op het economisch/geld
werken = het is niet cyclisch bv. een tafel maken, leerkracht. Tevreden naar huis gaan om jouw
dagactiviteit.
- Voor sommige mensen is dat één geworden
Banksy zegt dat wij slaven zijn van de economische drangheid. Hij verwijst daarbij ook naar de
afwezigheid van de religie in de 21ste eeuw. (Homoeconomicus)
samenleving gingen vroeger niet, waarom ?
Vroeger ging het samenleven niet want als we met te veel waren dan kwam er ruzie en vechten. Er
was strijd voor alles (eten, overleven, slaapplek,..)
Mensbeeld in de prehistorie = De mens als een soort struggle.
Mensbeeld ten tijden van het = Het mensbeeld was heel hard gericht op wat laten de goden ons toe.
klassieke Griekenland en Rome. Mensen werden gezien als marionetpoppen van God. De samenleving is
enorm mythisch bepaald. Er is structuur en orde.
staatsvorm = democratie
De gemeenschap was belangrijk, niet het individu.
Het mensbeeld verdween door cultuurrelativisme. (Twijfelen aan de eigen
cultuur)
⇒ Geleerden geloofden niet meer dat de goden alles bepaalden. Zij gingen
de mens zien als een zelfstandig wezen
Mensbeeld ten tijde van de = Wij leven allemaal in afwachting van het moment van het oordeel. Ze
middeleeuwen (Breugel spiegelt de geloofden namelijk allemaal dat het op aarde ellendig en zwaar was en dat je
15de eeuw in zijn schilderijen) het maar moest zien te overleven totdat je dood ging en in het geweldige
hiernamaals mocht gaan leven.
Samenleving die meer plattelands gericht is. De mensen waren 80% boeren.
En ze leefde in beperkte aantallen. Hun leven is geordend op de natuur.
doel op aarde : vroom leven, zodat je in de hemel zou worden toegelaten
Waarom zo’n groot belang voor religie/geloof ? Mensen zochten en vonden
een houvast bij de religie en de antwoorden die daar werden gegeven,
waren dogmatisch.
, Leg een link met de afbeelding. Wie schilderde het?
Wat is het? Waarom is dit werk van thema nog wel
middeleeuws maar van uitwerking eerder
renaissance? Michelangelo. De dag des oordeels. Het
schilderij is het christelijke thema van het hiernamaals
(mensbeeld in de middeleeuwen) maar dat werk is
het humanisme en het humanisme ontstond in de
renaissance. Het is niet middeleeuws omdat het niet
transcendent is.
Mensbeeld ten tijde van de = De mens is belangrijk omwille van de mens en niet van God. Het
renaissance mensbeeld in de renaissance legt een nadruk dat de mens een a posteriori
betekenis heeft. De mens heeft betekenis op zich
● volle aandacht aan de mens geschonken.
● Mens heeft een intrinsieke waarde (= iets betekenisvol op zichzelf)
● Alles wat gebeurde in 15de 16de eeuw zorgde voor deze verandering
🡺 Welke gebeurtenissen hebben hier grote invloeden gehad?
Vorsten die alleen maar aan zichzelf dachten. Handelscontacten met de
Arabieren, Chinezen, Afrikanen, nieuwe wereld(Amerika- Inca’s) →Deze
handelscontacten leidde tot cultuurrelativisme(= twijfelen aan de eigen
cultuur).
Dit heeft een rechtstreeks gevolg voor het aanzien van de mens in de
samenleving: de mens wordt het middelpunt van de maatschappij en wordt
gerespecteerd voor zijn eigenheid. Niet langer God bepaalt de samenleving,
maar de mens zelf.
⇒ Deze visie brengt het individualisme met zich mee
🡺 Leg een link met de afbeeldingen. Wie maakte het? Wat is het? Waarom
breekt het met het middeleeuwse mensbeeld?
David = De mens naakt die zegt: ik maak mezelf. Want deze beelden gaan
niet meer over god.
Davinci = beeld de mens wiskundig uit. Hij zegt dat alles een wiskundig
oefening is.
⇒ David
(=stond in marktplein in firenze)
Davinci
Mensbeeld van Machiavelli Hij creëert een vorstbeeld = hoe een vorst moet zijn. Vorstenspiegel (iemand
die vorst is en een goede vorst wilt zijn en graag een voorbeeld wilt hebben
van hoe hij een goede vorst moet zijn. Boek waarin de vorst met al zijn goede
kwaliteiten voorgesteld wordt. )
Mensen Spiegel = hoe ik een mens moet zijn.
Waarom is deze visie van Machiavelli niet mogelijk ten tijde van de
middeleeuwen?
Omdat hij de mens centraal stelt. Hij gaat godsdienst en de kerk minder
centraal plaatsen.
