Samenvatting 8 Bacterien als ziekte

Hoofdstuk 8: Bacteriën als ziekteverwekkers

8.1 Relatie normale flora – gastheer
8.1.1 Normale flora

 Baby in de baarmoeder = kiemvrij
 Voor de geboorte: stijging lactobacillen in de vagina
 Bij geboorte: eerste contact met micro-organismen: Lactobacillen  darm
 Langzaam andere micro-organismen in maag-darm kanaal uit omgeving via
ademen en eten
 Links : pas geborene 
trapsgewijze opbouw
darmflora
 Midden : schommeling in
eerste 3 maand  tendens
scheiding aerobe en anaerobe
flora
 Rechts: constante flora
gezonde volwassene
gedurende 25 dagen

 Normale flora menselijk lichaam = flora die permanent + in bepaalde
concentraties voorkomt op huid en slijmvlies oppervlakken van gezond
individu  1013 tot 1014 bacteriele cellen
 Daartoe behoren : conjunctiva, luchtwegen tot oropharynx, verteringskanaal,
uitwendige urogenitale weg, vagina
 Steriel : andere epitheel- en slijmvliesoppervlakken  strottenhoofd, luchtpijp,
urineblaas ,…
 Residente flora = normale microbiota = bacterien die permanent verblijven
onder normale omstandigheden geen aanleiding geven tot ziekten
 Transiente flora = kan voor enkele dagen, weken of maanden aanwezig zijn en
dan verdwijnen

8.1.1.1 Huid

 Huidflora na geboorte compleet
 Huidoppervlak (te droog) meestal ongeschikt voor bacteriële groei
 Huidbacteriën leven in haarfollikels en zweetklieren  vochtig en nutriënten =
residente flora
 Worden niet verwijderd door wassen (zepen en desininfectantia vermindering
maar geen eliminatie)
 Bacteriën toevallig op de huid, gemakkelijk te verwijderen = transiënte flora

 Aërobe residente flora  Grampositieve kokken
 Anaërobe residente flora  Grampostieve kokken en staven
 Verhouding varieert van 10:1 – 100:1  opbouw, vochtigheid, temperatuur, p
H, leeftijd huid
 Verdeling restdente flora over huid  niet homogeen  +- 100 organismen per
cm2

1

, 8.1.1.2 Ademhalingswegen

 Onderste ademhalingswegen = steriel
 Bovenste ademhalingswegen = variabel gekoloniseerd
 Tijdens eerste 2 levensdagen  kolonisatie Staphylococcus epidermidis en
Streptococcus sp.
 Samenstelling en variatie moeder (nauw contact tijdens voedingen)
 Bacteriën in neus  niet verder dan neusharen  eliminatie
 Neusholte zelf  Staphylococcus aureus en Staphylococcus epidermidis
 Neuskeelholte gevarieerdere flora dan neus
Normale aerobe flora:
o Staphylococcus epidermidis – Streptococcus sp.- Corynebacterium sp. –
Neisseria sp.
Anaërobe flora
o Zeer gevarieerd + Strikt anaërobe Grampositieve en Gramnegatieve
kokken en staven:
o Streptococcus sp. – Actinomyces sp. – Bacteroides sp. – Spirocheten –
Fusobacteriën
8.1.1.3 Mond
 In mondholte : op wangslijmvlies, tongrug, tandoppervlak, tandvlees 
verschillende bacteriesoorten
 hangen samen met: anatomie, leeftijd, gebitstatus, hoeveelheid beschikbaar
voedingssubstraat
 onuitputtelijke voedselbron  organisch materiaal, afgesloten epitheelcellen,
sluim,…
 aanwezigheid gebit, voorkomen caries + ontstekingsprocessen tanden,
kiezen, kaakslijmvlies  meebepalend samenstelling flora
 normale mondflora moeilijk te bepalen  algemeen in mondholte :
Streptococcus sp, Veillonella sp., spirocheten en strikt anaerobe staafjes
8.1.1.4 Maag
 Lege maag = steriel
 Na maaltijd  veel bacteriën  uitgeschakeld door lage pH
 p H > 3  gram+, gram- bacteriën orale en enterale herkomst  in maag
handhaven
8.1.1.5 Darm
 Aantal bacterien neemt distaal toe
 Proximale darmgebieden  meer aerobe en facultatief
anaerobe bacterien gekweekt dan in distale
 Weinig gekend maar zeker aanwezig : anaerobe flora in
proximale gebied
 Dikke darm (colon) en blindedarm = “eigenlijke darmflora”
= essentieel
8.1.1.6 Urogenitaal stelsel
 Slijmvlies urethra (urinebuis) en urethramonding:
verschillende soorten bacteriën
 Vrouw: samenstelling flora beïnvloed door menstruatiecyclus

2