VERPLEEGKUNDIG LEIDERSCHAP PL4
Auteur: ……………………..
Stage instelling: ……………….
Studentnummer: ……………………..
Werkbegeleider: ……………
Cursuscode: GVE-4.PL4-17_2022
Stagedocent: ………….
Groepsnummer: GVE-3DUHW-PLC
Inleverdatum: 15/01/2023
Schoolinstelling: Hogeschool Utrecht
Aantal woorden: 4476
,Inhoudsopgave
1. Kennis maken met leiderschap .................................................................................................. 1
1.1 Visie op leiderschap ........................................................................................................... 1
1.2 Verpleegkundig leiderschap dagelijkse praktijk................................................................... 1
1.3 Verpleegkundig leiderschap op organisatorisch niveau....................................................... 2
1.4 Verpleegkundig leiderschap op regionaal/landelijk niveau ................................................. 2
1.5 Persoonlijke voorbeelden van leiderschap.......................................................................... 3
2. Onderzoeken van Leiderschap ................................................................................................... 4
2.1 Thema: zelfsturende teams en impact op kwaliteit van zorg ............................................... 4
2.2 Stakeholders ...................................................................................................................... 5
2.3 Onderzoek schaduwen ....................................................................................................... 6
2.4 Resultaten schaduwen ....................................................................................................... 8
2.5 Discussie op observaties..................................................................................................... 9
2.6 Reflectie........................................................................................................................... 10
3. Bibliografie .............................................................................................................................. 11
4. Bijlage...................................................................................................................................... 13
4.1 Feedbackformulier opdracht verpleegkundig leiderschap ................................................. 13
4.2 Feedback geschaduwde stakeholder ................................................................................ 14
4.3 Feedbackformulier presentatie verpleegkundig leiderschap ............................................. 15
4.4 Presentatie leiderschap .................................................................................................... 16
, 1. Kennis maken met leiderschap
1.1 Visie op leiderschap
De student concludeert na het bestuderen van de literatuur dat er geen consensus over een definitie
van leiderschap is (Sharma, Aryan, Sanjeet , & Kaur, 2019; Vermeulen, et al., 2020). Een definitie die de
student passend acht is afkomstig van Northouse (2014) uit zijn boek ‘Leadership: Theory and Practice’.
Hierin wordt gesteld dat leiderschap een sociaal construct of competentie is waarbij het individu een
groep van individuen beïnvloed/inspireert om een gezamenlijk doel te bereiken. Leiderschap kan ook
op individueel niveau worden uitgeoefend, dit wordt persoonlijk leiderschap genoemd (Vermeulen, et
al., 2020). Een uiting van persoonlijk leiderschap is verantwoordelijkheid nemen en regie te nemen over
de eigen werkprocessen, carrière en/of leerproces (Avendaño, 2021).
Een leider verkrijgt zijn macht niet vanuit een positie of titel maar uit sociale invloed. De sociale invloed
kan ontleend worden uit persoonlijke karaktereigenschappen en vaardigheden. Een individu met goede
communicatieve -en sociale vaardigheden is bijvoorbeeld in staat de groep of organisatie te beïnvloeden
richting een bepaald doel (Forsyth, 2015). Echter bepaald de groepsdynamiek, organisatiecultuur en
context welke vaardigheden hiervoor benodigd zijn (Mango, 2018). De student ervaart een leider die
empathisch, gestructureerd en deskundig is als effectief.
De student is werkzaam geweest als software engineer voor verschillende organisaties en heeft daarbij
leiderschap ervaren dat kan worden gecategoriseerd als productiegericht. Hierbij stonden het product
en de klant op de voorgrond. In de gezondheidszorg heeft de student ook gefunctioneerd in een team
waarbij de leider de interpersoonlijke relaties stimuleerde. In beide situaties is de student van mening
dat het gedrag van de leider passend was om het gestelde doel te behalen. Echter prefereert de student
de werknemersgerichte aanpak. Het blijkt uit een literatuurstudie naar leiderschapsstijlen in de
gezondheidszorg van Cummings et al. (2018), dat een werknemersgerichte aanpak, het werkplezier en
productiviteit kan verhogen. De student kan zich vinden in deze conclusies en heeft dit in de praktijk
ervaren.
1.2 Verpleegkundig leiderschap dagelijkse praktijk
Verpleegkundig leiderschap is een breed en ongedefinieerd begrip en wordt uitgeoefend op een tal van
wijze en (bestuurlijke)niveaus. In het merendeel van de organisaties wordt hier professionele
zeggenschap mee bedoeld, zoals beleidsinvloed of gelijkwaardige positionering binnen een team
(Zainab, Manal, & Sohair, 2021). Leiderschap kan ook getoond worden in het directe contact met de
patiënt. Een voorbeeld hiervan zijn wijkverpleegkundigen die zorg indiceren en coördineren voor een
patiënt. Hierbij dienen ze deze zorg op basis van evidence based practice te verantwoorden naar alle
betrokken. Deze vorm van leiderschap kan worden gecategoriseerd als vakinhoudelijk op basis van
deskundigheid (Van der Cingel, Van der Wal, Van den Pol, Hernández, & Bierlaagh, 2021).
Persoonlijk of moreel leiderschap is een ander belangrijk aspect binnen de dagelijkse verpleegkundige
praktijk. Het bewaken van eigen grenzen om toekomstig arbeidsvermogen te behouden kan een uiting
zijn van persoonlijk leiderschap. Een voorbeeld hiervan zijn maatregelen nemen om de werkdruk te
verminderen of te werken aan deskundigheidsbevordering om het carrièreperspectief te verbreden
(Avendaño, 2021). Een ander aspect in de dagelijkse verpleegkundige praktijk is moreel leiderschap.
Moreel leiderschap betekent dat een individu zich bewust is welke kernwaarde belangrijk zijn en daar
1
Auteur: ……………………..
Stage instelling: ……………….
Studentnummer: ……………………..
Werkbegeleider: ……………
Cursuscode: GVE-4.PL4-17_2022
Stagedocent: ………….
Groepsnummer: GVE-3DUHW-PLC
Inleverdatum: 15/01/2023
Schoolinstelling: Hogeschool Utrecht
Aantal woorden: 4476
,Inhoudsopgave
1. Kennis maken met leiderschap .................................................................................................. 1
1.1 Visie op leiderschap ........................................................................................................... 1
1.2 Verpleegkundig leiderschap dagelijkse praktijk................................................................... 1
1.3 Verpleegkundig leiderschap op organisatorisch niveau....................................................... 2
1.4 Verpleegkundig leiderschap op regionaal/landelijk niveau ................................................. 2
1.5 Persoonlijke voorbeelden van leiderschap.......................................................................... 3
2. Onderzoeken van Leiderschap ................................................................................................... 4
2.1 Thema: zelfsturende teams en impact op kwaliteit van zorg ............................................... 4
2.2 Stakeholders ...................................................................................................................... 5
2.3 Onderzoek schaduwen ....................................................................................................... 6
2.4 Resultaten schaduwen ....................................................................................................... 8
2.5 Discussie op observaties..................................................................................................... 9
2.6 Reflectie........................................................................................................................... 10
3. Bibliografie .............................................................................................................................. 11
4. Bijlage...................................................................................................................................... 13
4.1 Feedbackformulier opdracht verpleegkundig leiderschap ................................................. 13
4.2 Feedback geschaduwde stakeholder ................................................................................ 14
4.3 Feedbackformulier presentatie verpleegkundig leiderschap ............................................. 15
4.4 Presentatie leiderschap .................................................................................................... 16
, 1. Kennis maken met leiderschap
1.1 Visie op leiderschap
De student concludeert na het bestuderen van de literatuur dat er geen consensus over een definitie
van leiderschap is (Sharma, Aryan, Sanjeet , & Kaur, 2019; Vermeulen, et al., 2020). Een definitie die de
student passend acht is afkomstig van Northouse (2014) uit zijn boek ‘Leadership: Theory and Practice’.
Hierin wordt gesteld dat leiderschap een sociaal construct of competentie is waarbij het individu een
groep van individuen beïnvloed/inspireert om een gezamenlijk doel te bereiken. Leiderschap kan ook
op individueel niveau worden uitgeoefend, dit wordt persoonlijk leiderschap genoemd (Vermeulen, et
al., 2020). Een uiting van persoonlijk leiderschap is verantwoordelijkheid nemen en regie te nemen over
de eigen werkprocessen, carrière en/of leerproces (Avendaño, 2021).
Een leider verkrijgt zijn macht niet vanuit een positie of titel maar uit sociale invloed. De sociale invloed
kan ontleend worden uit persoonlijke karaktereigenschappen en vaardigheden. Een individu met goede
communicatieve -en sociale vaardigheden is bijvoorbeeld in staat de groep of organisatie te beïnvloeden
richting een bepaald doel (Forsyth, 2015). Echter bepaald de groepsdynamiek, organisatiecultuur en
context welke vaardigheden hiervoor benodigd zijn (Mango, 2018). De student ervaart een leider die
empathisch, gestructureerd en deskundig is als effectief.
De student is werkzaam geweest als software engineer voor verschillende organisaties en heeft daarbij
leiderschap ervaren dat kan worden gecategoriseerd als productiegericht. Hierbij stonden het product
en de klant op de voorgrond. In de gezondheidszorg heeft de student ook gefunctioneerd in een team
waarbij de leider de interpersoonlijke relaties stimuleerde. In beide situaties is de student van mening
dat het gedrag van de leider passend was om het gestelde doel te behalen. Echter prefereert de student
de werknemersgerichte aanpak. Het blijkt uit een literatuurstudie naar leiderschapsstijlen in de
gezondheidszorg van Cummings et al. (2018), dat een werknemersgerichte aanpak, het werkplezier en
productiviteit kan verhogen. De student kan zich vinden in deze conclusies en heeft dit in de praktijk
ervaren.
1.2 Verpleegkundig leiderschap dagelijkse praktijk
Verpleegkundig leiderschap is een breed en ongedefinieerd begrip en wordt uitgeoefend op een tal van
wijze en (bestuurlijke)niveaus. In het merendeel van de organisaties wordt hier professionele
zeggenschap mee bedoeld, zoals beleidsinvloed of gelijkwaardige positionering binnen een team
(Zainab, Manal, & Sohair, 2021). Leiderschap kan ook getoond worden in het directe contact met de
patiënt. Een voorbeeld hiervan zijn wijkverpleegkundigen die zorg indiceren en coördineren voor een
patiënt. Hierbij dienen ze deze zorg op basis van evidence based practice te verantwoorden naar alle
betrokken. Deze vorm van leiderschap kan worden gecategoriseerd als vakinhoudelijk op basis van
deskundigheid (Van der Cingel, Van der Wal, Van den Pol, Hernández, & Bierlaagh, 2021).
Persoonlijk of moreel leiderschap is een ander belangrijk aspect binnen de dagelijkse verpleegkundige
praktijk. Het bewaken van eigen grenzen om toekomstig arbeidsvermogen te behouden kan een uiting
zijn van persoonlijk leiderschap. Een voorbeeld hiervan zijn maatregelen nemen om de werkdruk te
verminderen of te werken aan deskundigheidsbevordering om het carrièreperspectief te verbreden
(Avendaño, 2021). Een ander aspect in de dagelijkse verpleegkundige praktijk is moreel leiderschap.
Moreel leiderschap betekent dat een individu zich bewust is welke kernwaarde belangrijk zijn en daar
1
