Samenvatting geschiedenis historische context
Steden en burgers in de Lage Landen (1050-1700)
Deelcontext 1
Van 1050-1300 veranderde de samenleving in de Nederlanden ingrijpend. Nederland en
België lagen in het Heilige Roomse Rijk (10e eeuw). Er was een feodale bestuurswijze, met de
keizer als hoogste leenheer. De leenman zorgde voor bescherming in ruil voor diensten van
bewoners.
Nederland was in de 10e eeuw een dunbevolkt moerasgebied, er was nauwelijks landbouw
en Nederland was zelfvoorzienend. Vanaf de 11e eeuw werd de landbouw productiever. De
oorzaken hiervan waren:
Het land werd meer bebouwd, er werden bossen gekapt en er werden akkers
aangelegd.
De invoering van het drieslagstelsel: zomergraan, wintergraan, braak
Er kwamen nieuwe technieken: een betere ploeg, paarden in plaats van ossen
Door een hogere productie kwam er bevolkingsgroei. Niet iedereen kon op het land werken
specialisatie, bijvoorbeeld in werktuigen of kleding. Er werd geruild tegen voedsel, de
handel herleeft. Gevolgen van de opbloeiende handel:
Toename verstedelijking. De handel concentreerde zich op bepaalde plekken en hier
gingen ambachtslieden en handelaren wonen. Er ontstaan nieuwe steden en oude
steden bloeien op.
Er is behoefte aan geld als ruilmiddel monetaire economie
Er ontstond een agrarisch-urbane samenleving.
De opkomst van steden zorgde voor politieke veranderingen. Om economische en politieke
belangen te beschermen probeerden stedelingen stadsrechten te krijgen. Stedelingen
kregen daardoor:
Recht op zelfbestuur
Rechtspraak
Verdedigingsmuur
De vorsten kregen hierdoor:
Belastingen
Militaire steun
De inwoners werden burgers/poorters genoemd. Samen vormden zij de burgerij. Burgers
hadden bepaalde voorrechten, maar je moest wel een toelating tot de burgerij betalen. Een
stad had een toestroom van aspirant-poorters nodig (van het platteland naar de steden). Zij
brachten kapitaal en kennis mee steden blijven zich ontwikkelen en specialiseren.
Een stad met stadsrechten had marktrecht, dit trok veel kooplieden en boeren aan. Grote
steden kregen een belangrijke marktfunctie voor het verzorgingsgebied. Dit netwerk liep
over heel West-Europa tot Noord-Italië.
Vlaanderen was vanaf de 11e eeuw 1 van de meest verstedelijkte gebieden van Europa, dit
lag in die tijd in het Franse Rijk. Tot 1300 was het economische zwaartepunt Atrecht (nu
Steden en burgers in de Lage Landen (1050-1700)
Deelcontext 1
Van 1050-1300 veranderde de samenleving in de Nederlanden ingrijpend. Nederland en
België lagen in het Heilige Roomse Rijk (10e eeuw). Er was een feodale bestuurswijze, met de
keizer als hoogste leenheer. De leenman zorgde voor bescherming in ruil voor diensten van
bewoners.
Nederland was in de 10e eeuw een dunbevolkt moerasgebied, er was nauwelijks landbouw
en Nederland was zelfvoorzienend. Vanaf de 11e eeuw werd de landbouw productiever. De
oorzaken hiervan waren:
Het land werd meer bebouwd, er werden bossen gekapt en er werden akkers
aangelegd.
De invoering van het drieslagstelsel: zomergraan, wintergraan, braak
Er kwamen nieuwe technieken: een betere ploeg, paarden in plaats van ossen
Door een hogere productie kwam er bevolkingsgroei. Niet iedereen kon op het land werken
specialisatie, bijvoorbeeld in werktuigen of kleding. Er werd geruild tegen voedsel, de
handel herleeft. Gevolgen van de opbloeiende handel:
Toename verstedelijking. De handel concentreerde zich op bepaalde plekken en hier
gingen ambachtslieden en handelaren wonen. Er ontstaan nieuwe steden en oude
steden bloeien op.
Er is behoefte aan geld als ruilmiddel monetaire economie
Er ontstond een agrarisch-urbane samenleving.
De opkomst van steden zorgde voor politieke veranderingen. Om economische en politieke
belangen te beschermen probeerden stedelingen stadsrechten te krijgen. Stedelingen
kregen daardoor:
Recht op zelfbestuur
Rechtspraak
Verdedigingsmuur
De vorsten kregen hierdoor:
Belastingen
Militaire steun
De inwoners werden burgers/poorters genoemd. Samen vormden zij de burgerij. Burgers
hadden bepaalde voorrechten, maar je moest wel een toelating tot de burgerij betalen. Een
stad had een toestroom van aspirant-poorters nodig (van het platteland naar de steden). Zij
brachten kapitaal en kennis mee steden blijven zich ontwikkelen en specialiseren.
Een stad met stadsrechten had marktrecht, dit trok veel kooplieden en boeren aan. Grote
steden kregen een belangrijke marktfunctie voor het verzorgingsgebied. Dit netwerk liep
over heel West-Europa tot Noord-Italië.
Vlaanderen was vanaf de 11e eeuw 1 van de meest verstedelijkte gebieden van Europa, dit
lag in die tijd in het Franse Rijk. Tot 1300 was het economische zwaartepunt Atrecht (nu
