Samenvatting Behandelmethoden
Deel 1: Het gedragsmodel
H2 Stoornis versus belemmering
Ontwikkeling kind beïnvloed door verschillende factoren. Sinds ontstaan ontwikkelingspsychologie indeling in
factoren aanleg (Rousseau) en omgeving (Locke), ook wel nature-nurture. Inmiddels duidelijk dat beide
factoren rol spelen.
Derde factor: rijping centrale zenuwstelsel, eind adolescentie voltooid en bepaald door aanleg en
omgeving (zie afbeelding 1 op pag. 38).
Na 25 jr rijping min of meer afgerond en interacteert jeugdsubstraat in volwassene met voorgaande
hersenactiviteit en omgeving.
Aanleg
Aanleg in zin genetische opmaak van essentieel belang voor uiterlijk en gedrag mens.
Naast DNA ook baarmoederlijke omgeving van groot belang voor ontwikkeling kind (valt ook onder aanleg).
Meeste stoornissen (aandoeningen voornamelijk in aanleg gegeven) komen meer voor bij jongens dan bij
meisjes. Combi xy kwetsbaarder dan xx.
Grote productie testosteron bij ontwikkeling tot man tot gevolg dat ontwikkeling immuunsysteem geremd
wordt. Mannen dus minder krachtig werkend immuunsysteem dan vrouwen.
Stress bij moeder tijdens zwangerschap van invloed op ontstaan gedragsproblemen bij kinderen na
geboorte.
In hoeverre behoort gedrag dat door generaties heen geleerd is tot aanleg? Jung —> deze gedragingen
liggen als archetypes in collectief bewustzijn opgeslagen. Dawkins —> eenheden die cultureel
overgedragen worden zijn memen. Genen lichamelijk overgedragen.
Omgeving
Onder omgeving vallen aantal min of meer structurele invloeden:
- reactie omgeving op aard en aanleg kind
- aard en aanleg ouders
- opvoeding
- scholing
- sociaal-economische omgeving
- culturele en religieuze groep
- historisch-geografische omstandigheden
Daarnaast ook incidentele levensgebeurtenissen (life events) van invloed, zoals geboorte broertje/zusje,
verhuizing, echtscheiding, overlijden, ziekte of traumatische gebeurtenissen.
Rijping
Rijping CNS beïnvloed door zowel aanleg als omgeving. Vindt voor belangrijk deel plaats na geboorte.
‘Oude’ hersenen bij geboorte reeds volgroeid, ‘jonge’ hersenen moet nog verder ontwikkelen (tot ong midden
20).
Rijping: proces van uitgroei en verdere vorming van het centrale zenuwstelsel.
Integratie+coördinatie hersenen nemen na geboorte door rijping toe, o.a. door groei corpus callosum (stelsel
dat beide hersenhelften verbindt). Tijdens rijping ook zenuwbanen die hersenen met rest lichaam verbinden
dikker en beter geïsoleerd waardoor info zuiverder doorgegeven.
Bij jongens rechter hersenhelft sterker ontwikkeld dan linker. Bij meisjes beide hersenhelften meer gelijk
ontwikkeld. Jongens daardoor beter ruimtelijk inzicht en abstractie, meisjes beter in taal.
Goed slapen en dromen tijdens nacht is belangrijk voor rijping.
1
Deel 1: Het gedragsmodel
H2 Stoornis versus belemmering
Ontwikkeling kind beïnvloed door verschillende factoren. Sinds ontstaan ontwikkelingspsychologie indeling in
factoren aanleg (Rousseau) en omgeving (Locke), ook wel nature-nurture. Inmiddels duidelijk dat beide
factoren rol spelen.
Derde factor: rijping centrale zenuwstelsel, eind adolescentie voltooid en bepaald door aanleg en
omgeving (zie afbeelding 1 op pag. 38).
Na 25 jr rijping min of meer afgerond en interacteert jeugdsubstraat in volwassene met voorgaande
hersenactiviteit en omgeving.
Aanleg
Aanleg in zin genetische opmaak van essentieel belang voor uiterlijk en gedrag mens.
Naast DNA ook baarmoederlijke omgeving van groot belang voor ontwikkeling kind (valt ook onder aanleg).
Meeste stoornissen (aandoeningen voornamelijk in aanleg gegeven) komen meer voor bij jongens dan bij
meisjes. Combi xy kwetsbaarder dan xx.
Grote productie testosteron bij ontwikkeling tot man tot gevolg dat ontwikkeling immuunsysteem geremd
wordt. Mannen dus minder krachtig werkend immuunsysteem dan vrouwen.
Stress bij moeder tijdens zwangerschap van invloed op ontstaan gedragsproblemen bij kinderen na
geboorte.
In hoeverre behoort gedrag dat door generaties heen geleerd is tot aanleg? Jung —> deze gedragingen
liggen als archetypes in collectief bewustzijn opgeslagen. Dawkins —> eenheden die cultureel
overgedragen worden zijn memen. Genen lichamelijk overgedragen.
Omgeving
Onder omgeving vallen aantal min of meer structurele invloeden:
- reactie omgeving op aard en aanleg kind
- aard en aanleg ouders
- opvoeding
- scholing
- sociaal-economische omgeving
- culturele en religieuze groep
- historisch-geografische omstandigheden
Daarnaast ook incidentele levensgebeurtenissen (life events) van invloed, zoals geboorte broertje/zusje,
verhuizing, echtscheiding, overlijden, ziekte of traumatische gebeurtenissen.
Rijping
Rijping CNS beïnvloed door zowel aanleg als omgeving. Vindt voor belangrijk deel plaats na geboorte.
‘Oude’ hersenen bij geboorte reeds volgroeid, ‘jonge’ hersenen moet nog verder ontwikkelen (tot ong midden
20).
Rijping: proces van uitgroei en verdere vorming van het centrale zenuwstelsel.
Integratie+coördinatie hersenen nemen na geboorte door rijping toe, o.a. door groei corpus callosum (stelsel
dat beide hersenhelften verbindt). Tijdens rijping ook zenuwbanen die hersenen met rest lichaam verbinden
dikker en beter geïsoleerd waardoor info zuiverder doorgegeven.
Bij jongens rechter hersenhelft sterker ontwikkeld dan linker. Bij meisjes beide hersenhelften meer gelijk
ontwikkeld. Jongens daardoor beter ruimtelijk inzicht en abstractie, meisjes beter in taal.
Goed slapen en dromen tijdens nacht is belangrijk voor rijping.
1
