Thema 6 De betekenis van artikel 6 EVRM en artikel 47 EU-
Grondrechtenhandvest
Introductie
In 1950 is het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens (EVRM) tot
stand gekomen. In artikel 6 EVRM is vastgelegd aan welke minimale eisen de rechter en de
rechtsgang in civiele, straf- en bestuurszaken moeten voldoen. Naast artikel 6 EVRM is ook
artikel 47 van het EU-Grondrechtenhandvest, dat in grote lijnen in overeenstemming is met
art. 6 EVRM, een primaire bron van processuele kwaliteitseisen.
In het hoorcollege zal op hoofdlijnen de inhoud en betekenis van deze twee bepalingen
worden besproken. Daarbij zal allereerst kort worden ingegaan op de achtergrond van de
bepalingen en de omstandigheden waarin er een beroep op kan worden gedaan. Daarnaast
wordt aandacht besteed aan de belangrijkste waarborgen en vereisten die uit deze bepalingen
voortvloeien en die ook relevant zijn voor het Nederlandse bestuurs- en burgerlijk
procesrecht.
In de werkgroep wordt vervolgens aandacht besteed aan de manier waarop één van deze
waarborgen en vereisten doorwerkt in het Nederlandse procesrecht, namelijk de eis van de
redelijke termijn. Van belang daarbij is dat de traagheid van de bestuurlijke besluitvorming en
van de rechter een van de belangrijkste ergernissen van de burger is. Het belang van de
redelijke termijn (voortvarend bestuur en voortvarende rechtspraak) staat in Nederland wat
betreft het civiele- en bestuursrecht (strafrecht was eerder) eigenlijk pas sinds eind jaren
tachtig van de vorige eeuw op de agenda. Daarvoor was een rechterlijke procedure iets deftigs
die vooral zorgvuldig moest en wel even kon duren. Sinds de jaren negentig van de vorige
eeuw gaat alles sneller, dus worden ook op dit punt eisen aan het bestuur en de rechter
gesteld. Daarbij kon men zich beroepen op artikel 6 EVRM. Om te bepalen of de redelijke
termijn eis is overschreden moeten drie vragen worden beantwoord:
- Wat is het begin en einde van de termijn?
- Wanneer is er sprake van overschrijding?
- Wat te doen bij overschrijding en hoe overschrijdingen te voorkomen? Kort gezegd:
welke remedies zijn er tegen schendingen (preventief en herstel)? Artikel 13 EVRM
eist namelijk dat aan partijen een effectief nationaal rechtsmiddel ter beschikking staat
om tegen een schending van artikel 6 EVRM op te kunnen komen.
Leerdoelen
Hoorcollege
- U kunt uitleggen wat de verschillen en overeenkomsten zijn tussen artikel 6 EVRM en
artikel 47 EU-Grondrechtenhandvest waar het gaat om hun toepassingsbereik en hun
inroepbaarheid voor de nationale rechter;
- U kunt de betekenis duiden van uitspraken van het EHRM en het HvJEU over artikel
6 EVRM resp. artikel 47 EU-Grondrechtenhandvest;
- U kunt uiteenzetten wat de belangrijkste processuele vereisten en waarborgen zijn die
voortvloeien uit artikel 6 EVRM resp. artikel 47 EU-Grondrechtenhandvest.
Grondrechtenhandvest
Introductie
In 1950 is het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens (EVRM) tot
stand gekomen. In artikel 6 EVRM is vastgelegd aan welke minimale eisen de rechter en de
rechtsgang in civiele, straf- en bestuurszaken moeten voldoen. Naast artikel 6 EVRM is ook
artikel 47 van het EU-Grondrechtenhandvest, dat in grote lijnen in overeenstemming is met
art. 6 EVRM, een primaire bron van processuele kwaliteitseisen.
In het hoorcollege zal op hoofdlijnen de inhoud en betekenis van deze twee bepalingen
worden besproken. Daarbij zal allereerst kort worden ingegaan op de achtergrond van de
bepalingen en de omstandigheden waarin er een beroep op kan worden gedaan. Daarnaast
wordt aandacht besteed aan de belangrijkste waarborgen en vereisten die uit deze bepalingen
voortvloeien en die ook relevant zijn voor het Nederlandse bestuurs- en burgerlijk
procesrecht.
In de werkgroep wordt vervolgens aandacht besteed aan de manier waarop één van deze
waarborgen en vereisten doorwerkt in het Nederlandse procesrecht, namelijk de eis van de
redelijke termijn. Van belang daarbij is dat de traagheid van de bestuurlijke besluitvorming en
van de rechter een van de belangrijkste ergernissen van de burger is. Het belang van de
redelijke termijn (voortvarend bestuur en voortvarende rechtspraak) staat in Nederland wat
betreft het civiele- en bestuursrecht (strafrecht was eerder) eigenlijk pas sinds eind jaren
tachtig van de vorige eeuw op de agenda. Daarvoor was een rechterlijke procedure iets deftigs
die vooral zorgvuldig moest en wel even kon duren. Sinds de jaren negentig van de vorige
eeuw gaat alles sneller, dus worden ook op dit punt eisen aan het bestuur en de rechter
gesteld. Daarbij kon men zich beroepen op artikel 6 EVRM. Om te bepalen of de redelijke
termijn eis is overschreden moeten drie vragen worden beantwoord:
- Wat is het begin en einde van de termijn?
- Wanneer is er sprake van overschrijding?
- Wat te doen bij overschrijding en hoe overschrijdingen te voorkomen? Kort gezegd:
welke remedies zijn er tegen schendingen (preventief en herstel)? Artikel 13 EVRM
eist namelijk dat aan partijen een effectief nationaal rechtsmiddel ter beschikking staat
om tegen een schending van artikel 6 EVRM op te kunnen komen.
Leerdoelen
Hoorcollege
- U kunt uitleggen wat de verschillen en overeenkomsten zijn tussen artikel 6 EVRM en
artikel 47 EU-Grondrechtenhandvest waar het gaat om hun toepassingsbereik en hun
inroepbaarheid voor de nationale rechter;
- U kunt de betekenis duiden van uitspraken van het EHRM en het HvJEU over artikel
6 EVRM resp. artikel 47 EU-Grondrechtenhandvest;
- U kunt uiteenzetten wat de belangrijkste processuele vereisten en waarborgen zijn die
voortvloeien uit artikel 6 EVRM resp. artikel 47 EU-Grondrechtenhandvest.
