Boek: Jaarverslaggeving (Peter Epe, Wim Koetzier en Wim Hoffman)
Hoofdstuk 8 – Eigen vermogen.
§ 8.1 Inleiding rubricering eigen vermogen.
Definitie eigen vermogen Het overblijvend belang in de activa van de onderneming na
aftrek van al haar vreemd vermogen. Aangezien het een saldo pot is waarvan de hoogte
wordt bepaald door de waardering van de activa, schulden en de voorzieningen, heeft het
eigen vermogen geen eigen waarderingsgrondslag.
IASB Deze kent geen uitgebreide regels voor de onderverdeling van het eigen vermogen.
Vereist wel een mutatieoverzicht per post.
RJ/wet Deze geven een gedetailleerde rubricering:
a. Het geplaatst kapitaal
b. Agio
c. Herwaarderingsreserves
d. Andere wettelijke reserves, onderscheiden naar hun aard
e. Statutaire reserves
f. Overige reserves
g. Niet-verdeelde winsten
Bovenstaande rubricering geldt alleen bij een enkelvoudige balans, dus niet bij de
geconsolideerde. Daar wordt meestal enkel de term eigen vermogen gebruikt. Teves maken
de wet en de RJ gebruik van wettelijke reserves, die behoren tot het gebonden eigen
vermogen. Ook de RJ en de Nederlandse wetgeving eisen een mutatieoverzicht per post.
Valutaresultaten Deze worden opgenomen in de post ‘reserve omrekeningsverschillen’.
§ 8.2 Geplaats kapitaal en aigo.
8.2.1: Kapitaalbelangen
Maatschappelijk kapitaal Het nominaal bedrag aan aandelenkapitaal dat volgens de
statuten maximaal mag worden uitgegeven.
Geplaatst kapitaal Het daadwerkelijk uitgegeven deel van het maatschappelijk kapitaal
Gestort kapitaal Het door de aandeelhouders op het geplaatst kapitaal gestort bedrag.
Dit wordt geraagd van de wet/RJ. Het liefst geplaatst kapitaal, maar dan moet wel alles
gestort zijn. Anders dus het gestort kapitaal (wanneer van toepassing ook het opgevraagde
kapitaal).
NV Bij een NV dient het maatschappelijke, geplaatste en gestorte kapitaal ten minste €
45.000 te zijn. Ten minste een vijfde deel van het maatschappelijk kapitaal moet zijn
geplaatst.
1
, Relatie tussen begrippen:
Maatschappelijk kapitaal
Aandelen in portefeuille -
Geplaatst kapitaal
Aandeelhouders nog te storten -
Gestort kapitaal
Zie voorbeeld 8.1 op blz. 181.
8.2.2: Inkoop van eigen aandelen.
Hieronder vallen (certificaten) van aandelen die door zowel de eigen onderneming als de
eventuele dochtermaatschappij worden ingekocht. Ze krijgen hierdoor het karakter van
aandelen in portefeuille.
Eigen vermogen volgestort Alleen wanneer het eigen vermogen is volgestort, mag er
inkoop van eigen aandelen plaats vinden.
Voordelen Optierechten van werknemers kunnen laten uitoefenen, of om de winst per
aandeel te verhogen of (bij beursgenoteerde bedrijven) de beurskoers te steunen.
Nadelen De ingekochte aandelen vertegenwoordigen geen stemrechten en hebben
daardoor geen zelfstandige waarde. Vandaar dat ze niet voor activering in aanmerking
komen verminderen tegen verkijgingsprijs van het eigen vermogen.
Maximum Er is een maximum gesteld, namelijk 50% van het geplaatste kapitaal bij een
NV of BV.
De wet Geen verplichte post waarop ze in mindering moeten worden gebracht, maar het
mag i.i.g. niet op het kapitaal wettelijke reserves mogen ook niet vrije reserves.
De RJ Verplichting vermindering toepassen op de ‘overige reserves’.
De IASB De aftrekpost op het eigen vermogen moet afzonderlijk blijken uit de balans of
de toelichting.
Heruitgifte Het opnieuw uitgeven van de ingekochte aandelen. De opbrengst wordt op de
post eigen vermogen geboekt (zie bovenstaande punten).
Afstempeling Manier om het geplaatste kapitaal te verminderen. Afstempeling is de
vermindering van de nominale waarde per aandeel. Dit vindt vaak plaats in crisissituaties die
leiden tot een financiële reorganisatie.
Intrekking Een andere manier om het geplaatste kaptiaal te verminderen. Hierbij wordt
het door de aandeelhouders geplaatste kapitaal terugbetaald. Ze kunnen dus niet meer
worden uitgegeven, wat lijdt tot een negatieve emissie: het gestorte kaptiaal en het agio
zullen verminderd worden.
Zie voorbeeld 8.2 op blz. 183.
8.2.3: Versterking van personeelsopties.
Personeelsopties Dit geeft het personeel een kans om gedurende of aan het einde van
de overeengekomen periode aandelen in de onderneming van de werkgever te kopen, tegen
een vooraf vastgestelde prijs (de uitoefenprijs). Belangrijkste motief is het vergroten van de
betrokkenheid van de werknemers.
2
Hoofdstuk 8 – Eigen vermogen.
§ 8.1 Inleiding rubricering eigen vermogen.
Definitie eigen vermogen Het overblijvend belang in de activa van de onderneming na
aftrek van al haar vreemd vermogen. Aangezien het een saldo pot is waarvan de hoogte
wordt bepaald door de waardering van de activa, schulden en de voorzieningen, heeft het
eigen vermogen geen eigen waarderingsgrondslag.
IASB Deze kent geen uitgebreide regels voor de onderverdeling van het eigen vermogen.
Vereist wel een mutatieoverzicht per post.
RJ/wet Deze geven een gedetailleerde rubricering:
a. Het geplaatst kapitaal
b. Agio
c. Herwaarderingsreserves
d. Andere wettelijke reserves, onderscheiden naar hun aard
e. Statutaire reserves
f. Overige reserves
g. Niet-verdeelde winsten
Bovenstaande rubricering geldt alleen bij een enkelvoudige balans, dus niet bij de
geconsolideerde. Daar wordt meestal enkel de term eigen vermogen gebruikt. Teves maken
de wet en de RJ gebruik van wettelijke reserves, die behoren tot het gebonden eigen
vermogen. Ook de RJ en de Nederlandse wetgeving eisen een mutatieoverzicht per post.
Valutaresultaten Deze worden opgenomen in de post ‘reserve omrekeningsverschillen’.
§ 8.2 Geplaats kapitaal en aigo.
8.2.1: Kapitaalbelangen
Maatschappelijk kapitaal Het nominaal bedrag aan aandelenkapitaal dat volgens de
statuten maximaal mag worden uitgegeven.
Geplaatst kapitaal Het daadwerkelijk uitgegeven deel van het maatschappelijk kapitaal
Gestort kapitaal Het door de aandeelhouders op het geplaatst kapitaal gestort bedrag.
Dit wordt geraagd van de wet/RJ. Het liefst geplaatst kapitaal, maar dan moet wel alles
gestort zijn. Anders dus het gestort kapitaal (wanneer van toepassing ook het opgevraagde
kapitaal).
NV Bij een NV dient het maatschappelijke, geplaatste en gestorte kapitaal ten minste €
45.000 te zijn. Ten minste een vijfde deel van het maatschappelijk kapitaal moet zijn
geplaatst.
1
, Relatie tussen begrippen:
Maatschappelijk kapitaal
Aandelen in portefeuille -
Geplaatst kapitaal
Aandeelhouders nog te storten -
Gestort kapitaal
Zie voorbeeld 8.1 op blz. 181.
8.2.2: Inkoop van eigen aandelen.
Hieronder vallen (certificaten) van aandelen die door zowel de eigen onderneming als de
eventuele dochtermaatschappij worden ingekocht. Ze krijgen hierdoor het karakter van
aandelen in portefeuille.
Eigen vermogen volgestort Alleen wanneer het eigen vermogen is volgestort, mag er
inkoop van eigen aandelen plaats vinden.
Voordelen Optierechten van werknemers kunnen laten uitoefenen, of om de winst per
aandeel te verhogen of (bij beursgenoteerde bedrijven) de beurskoers te steunen.
Nadelen De ingekochte aandelen vertegenwoordigen geen stemrechten en hebben
daardoor geen zelfstandige waarde. Vandaar dat ze niet voor activering in aanmerking
komen verminderen tegen verkijgingsprijs van het eigen vermogen.
Maximum Er is een maximum gesteld, namelijk 50% van het geplaatste kapitaal bij een
NV of BV.
De wet Geen verplichte post waarop ze in mindering moeten worden gebracht, maar het
mag i.i.g. niet op het kapitaal wettelijke reserves mogen ook niet vrije reserves.
De RJ Verplichting vermindering toepassen op de ‘overige reserves’.
De IASB De aftrekpost op het eigen vermogen moet afzonderlijk blijken uit de balans of
de toelichting.
Heruitgifte Het opnieuw uitgeven van de ingekochte aandelen. De opbrengst wordt op de
post eigen vermogen geboekt (zie bovenstaande punten).
Afstempeling Manier om het geplaatste kapitaal te verminderen. Afstempeling is de
vermindering van de nominale waarde per aandeel. Dit vindt vaak plaats in crisissituaties die
leiden tot een financiële reorganisatie.
Intrekking Een andere manier om het geplaatste kaptiaal te verminderen. Hierbij wordt
het door de aandeelhouders geplaatste kapitaal terugbetaald. Ze kunnen dus niet meer
worden uitgegeven, wat lijdt tot een negatieve emissie: het gestorte kaptiaal en het agio
zullen verminderd worden.
Zie voorbeeld 8.2 op blz. 183.
8.2.3: Versterking van personeelsopties.
Personeelsopties Dit geeft het personeel een kans om gedurende of aan het einde van
de overeengekomen periode aandelen in de onderneming van de werkgever te kopen, tegen
een vooraf vastgestelde prijs (de uitoefenprijs). Belangrijkste motief is het vergroten van de
betrokkenheid van de werknemers.
2
