Frozen shoulder
Het beloop van de frozen shoulder bestaat uit vier fasen:
1. Fase 1 is de beginfase: eerste drie maanden van de frozen shoulder begint de schouder al wat stijver te
worden en pijnlijk ’s nachts.
2. Fase 2 is de ‘verstijvende’ fase, die zes weken tot maximaal negen maanden kan duren. De pijn neemt
geleidelijk toe en tegelijkertijd neemt de beweeglijkheid af.
3. Fase 3 heet de ´frozen´of ´bevroren´fase. De pijn neemt langzaam af, maar de stijfheid blijft. Deze fase kan
tussen de vier en negen maanden duren. Pijn is alleen bij eindstandige bewegingen
4. Fase 4 is de laatste fase, de ‘ontdooiende´ fase. De pijn verdwijnt meer en meer naar de achtergrond, en
de beweeglijkheid keert langzaam terug tot (nagenoeg) normaal. Deze fase duurt tussen de vijf maanden
en twee jaar.
Kissing coracoid fenomeen
Tijdens een anteflexiebeweging bij een frozen shoulder beweegt het acromion wat naar beneden, waardoor de
ligamenten rondom het SC gewricht op spanning komen. Hierdoor wordt de clavicula beperkt te roteren, wat
eigenlijk wel nodig is om anteflexie te kunnen maken. Als compensatie daarvan gaat het AC gewricht roteren,
waardoor de scapula wat lateroroteert en de proc. coracoideus dus wat naar dorsocraniaal beweegt. Clavicula
blijft stil staan en proc. coradoideus draait naar achteren, wat ervoor zorgt dat het weefsel tussen deze
botstukken gecomprimeerd wordt. Hierdoor treedt beschadiging en pijn op.
Zodra de frozen shoulder over gaat, zal ook het kissing coracoid fenomeen afnemen omdat de clavicula en
scapula dan weer ‘normaal’ kunnen bewegen.
A. Anamnese
- Bewegingsbeperking, welke ontstaat door periode van immobilisatie vanwege de pijn
- Meest beperkte bewegingen zijn anteflexie en exorotatie1 en endorotatie2
- Snelle abducerende bewegingen zorgen voor heftige pijn in schouder/ bovenarm2
- ’s Nachts pijn2
- Pijn neemt toe bij bewegen2
- Straalt uit naar de bovenarm2
- Activiteiten als iets uit een kastje pakken of autorijden en aankleden gaat moeizaam
- Komt veel voor tussen 40 jaar en 60 jaar; piek bij 56 jaar (vaker vrouwen dan mannen)
- Diepe pijn in glenohumerale gewricht
- Diabetisch
- Immobilisatie in voorgeschiedenis
Aanvullende vragen: tintelingen? Nekbewegingen provocerend? Pijn in bij bewegen/ in rust?
B. Onderzoek
Doel 1: aantonen dat er sprake is van een bewegingsbeperking van het gewricht
- Inspectie: hoogstand van de aangedane schouder te zien
- AROM
> Positief: verminderde beweging in alle richting zowel actief als passief + passieve exorotatie ongeveer
50° minder bewegingsuitslag tov de gezonde zijde
- Welke richting beperkt en waardoor? = PROM uitvoeren
Artrose (omartrose)
A. Anamnese
- Crepitaties
- Stijfheid van het gewricht
- Bewegingsbeperking
- Liggen op aangedane zijde is pijnlijk
- Leeftijd: >60 jaar
- Bewegen is provocerend
1 M. van Zessen, I. van Son (2006). De frozen shoulder; fysiotherapie de beste behandeling? Hogeschool Utrecht
2 J.D. Stenvers (1993). LETSELS VAN DE SCHOUDER.
Het beloop van de frozen shoulder bestaat uit vier fasen:
1. Fase 1 is de beginfase: eerste drie maanden van de frozen shoulder begint de schouder al wat stijver te
worden en pijnlijk ’s nachts.
2. Fase 2 is de ‘verstijvende’ fase, die zes weken tot maximaal negen maanden kan duren. De pijn neemt
geleidelijk toe en tegelijkertijd neemt de beweeglijkheid af.
3. Fase 3 heet de ´frozen´of ´bevroren´fase. De pijn neemt langzaam af, maar de stijfheid blijft. Deze fase kan
tussen de vier en negen maanden duren. Pijn is alleen bij eindstandige bewegingen
4. Fase 4 is de laatste fase, de ‘ontdooiende´ fase. De pijn verdwijnt meer en meer naar de achtergrond, en
de beweeglijkheid keert langzaam terug tot (nagenoeg) normaal. Deze fase duurt tussen de vijf maanden
en twee jaar.
Kissing coracoid fenomeen
Tijdens een anteflexiebeweging bij een frozen shoulder beweegt het acromion wat naar beneden, waardoor de
ligamenten rondom het SC gewricht op spanning komen. Hierdoor wordt de clavicula beperkt te roteren, wat
eigenlijk wel nodig is om anteflexie te kunnen maken. Als compensatie daarvan gaat het AC gewricht roteren,
waardoor de scapula wat lateroroteert en de proc. coracoideus dus wat naar dorsocraniaal beweegt. Clavicula
blijft stil staan en proc. coradoideus draait naar achteren, wat ervoor zorgt dat het weefsel tussen deze
botstukken gecomprimeerd wordt. Hierdoor treedt beschadiging en pijn op.
Zodra de frozen shoulder over gaat, zal ook het kissing coracoid fenomeen afnemen omdat de clavicula en
scapula dan weer ‘normaal’ kunnen bewegen.
A. Anamnese
- Bewegingsbeperking, welke ontstaat door periode van immobilisatie vanwege de pijn
- Meest beperkte bewegingen zijn anteflexie en exorotatie1 en endorotatie2
- Snelle abducerende bewegingen zorgen voor heftige pijn in schouder/ bovenarm2
- ’s Nachts pijn2
- Pijn neemt toe bij bewegen2
- Straalt uit naar de bovenarm2
- Activiteiten als iets uit een kastje pakken of autorijden en aankleden gaat moeizaam
- Komt veel voor tussen 40 jaar en 60 jaar; piek bij 56 jaar (vaker vrouwen dan mannen)
- Diepe pijn in glenohumerale gewricht
- Diabetisch
- Immobilisatie in voorgeschiedenis
Aanvullende vragen: tintelingen? Nekbewegingen provocerend? Pijn in bij bewegen/ in rust?
B. Onderzoek
Doel 1: aantonen dat er sprake is van een bewegingsbeperking van het gewricht
- Inspectie: hoogstand van de aangedane schouder te zien
- AROM
> Positief: verminderde beweging in alle richting zowel actief als passief + passieve exorotatie ongeveer
50° minder bewegingsuitslag tov de gezonde zijde
- Welke richting beperkt en waardoor? = PROM uitvoeren
Artrose (omartrose)
A. Anamnese
- Crepitaties
- Stijfheid van het gewricht
- Bewegingsbeperking
- Liggen op aangedane zijde is pijnlijk
- Leeftijd: >60 jaar
- Bewegen is provocerend
1 M. van Zessen, I. van Son (2006). De frozen shoulder; fysiotherapie de beste behandeling? Hogeschool Utrecht
2 J.D. Stenvers (1993). LETSELS VAN DE SCHOUDER.
