Bijeenkomst 7
Taak 13 Onrechtmatige daad
Wat wordt bedoeld met strijd met de wet, en wanneer is daar sprake van?
Bij strijd met de wet wordt bedoeld strijd met een wettelijke plicht of norm van een formeel recht
die tegelijkertijd ook een wet in materieel zin is of een bepaling die puur materieel is. Voorbeelden
zijn verdragen, plaatselijke verordeningen, verplichtingen die voortvloeien uit een plaatselijke
vergunning. Er is sprake van strijd met de wet als een handeling niet in overeenstemming is met de
wet of als deze tegen de wettelijke bepaling ingaat. Als iemand een strafbaar feit pleegt is dit
bijvoorbeeld in strijd met de wet, niet alleen het strafrecht maar vaak ook met het civiele recht.
Wat houdt inbreuk op een subjectief recht in?
Met inbreuk op een recht wordt bedoeld de schending van eens anders subjectief recht. Een
subjectief recht is een recht dat aan een bepaalde persoon toekomt tegenover een objectief recht
dat aan iedereen toekomt. Subjectieve rechten worden onderverdeeld in absolute
vermogensrechten (eigendomsrecht, auteursrecht etc.) en persoonlijkheidsrechten (recht op
persoonlijke levenssfeer, recht op lichamelijke integriteit etc). Subjectieve en objectieve rechten zijn
niet te verwarren met een relatief recht (geldt ten opzichte van een of meerdere personen) en een
absoluut recht (geldt tegenover een ieder).
Kan elke inbreuk op een subjectief als onrechtmatig gedrag worden gezien?
Nee. Door de vaak vage en algemene omschrijving van subjectieve rechten (bv. recht op persoonlijke
levenssfeer) zal het feit dat er inbreuk is gemaakt op zo’n subjectief recht niet direct zal leiden tot
onrechtmatigheid. Het komt er uiteindelijk op aan of er onzorgvuldig is gehandeld, waarbij nadere
toetsing aan het ongeschreven recht is vereist. Hoe duidelijker het recht is geformuleerd, hoe eerder
een inbreuk wordt aangenomen, dus hoe vager en algemener het recht is geformuleerd, hoe minder
snel inbreuk wordt aangenomen.
In welke gevallen staat met de enkele inbreuk op een subjectief recht de onrechtmatigheid van het
gedrag vast?
De onrechtmatigheid wordt meteen aangenomen in gevallen wanneer de inbreuk op het subjectieve
recht opzettelijk is gedaan of als het gaat om specifiek vastgelegde objectieve rechten zoals
auteursrechten en octrooirechten. Nadere toetsing aan het ongeschreven recht is dan niet vereist.
De drie theorieën:
1. Opzettelijk
2. Toetsing vooraf of de inbreuk wordt aangenomen beperken tot gevallen van een echte inbreuk,
dus dat het gedrag zelf inbreuk maakt
3. Er is een bepaalde ongeschreven zorgvuldigheidsnorm geschonden, deze norm wordt het meest
gebruikt in de praktijk.
Hoe verhouden de drie onrechtmatigheidsgronden van lid 2 zich tot elkaar? Zijn dit cumulatieve of
alternatieve voorwaarden?
Ze hebben een zelfstandige betekenis, maar is een geschonden dan is het gedrag in principe
onrechtmatig. Echter in sommige gevallen heb je niet genoeg aan enkele toetsing aan strijd met wet
of inbreuk op een recht en deze moet dan worden aangevuld met de ongeschreven
zorgvuldigheidsnorm. Deze drie onrechtmatigheidsgronden zijn elk onrechtmatige gedragingen,
behoudens de aanwezigheid van een rechtvaardigingsgrond. De voorwaarden voor onrechtmatigheid
zijn in beginsel alternatief, maar bij (a) en (b) bestaan er uitzonderingen waarbij nadere toetsing
alsnog is vereist. Het is cumulatief als het zo is dat je bij bijvoorbeeld een inbreuk op een recht niet
genoeg hebt aan enkel deze inbreuk, als er dan nog geen onrechtmatigheid kan worden
aangenomen, dan komt de aanvullende toetsing aan de ongeschreven zorgvuldigheidsnorm te pas.
Taak 13 Onrechtmatige daad
Wat wordt bedoeld met strijd met de wet, en wanneer is daar sprake van?
Bij strijd met de wet wordt bedoeld strijd met een wettelijke plicht of norm van een formeel recht
die tegelijkertijd ook een wet in materieel zin is of een bepaling die puur materieel is. Voorbeelden
zijn verdragen, plaatselijke verordeningen, verplichtingen die voortvloeien uit een plaatselijke
vergunning. Er is sprake van strijd met de wet als een handeling niet in overeenstemming is met de
wet of als deze tegen de wettelijke bepaling ingaat. Als iemand een strafbaar feit pleegt is dit
bijvoorbeeld in strijd met de wet, niet alleen het strafrecht maar vaak ook met het civiele recht.
Wat houdt inbreuk op een subjectief recht in?
Met inbreuk op een recht wordt bedoeld de schending van eens anders subjectief recht. Een
subjectief recht is een recht dat aan een bepaalde persoon toekomt tegenover een objectief recht
dat aan iedereen toekomt. Subjectieve rechten worden onderverdeeld in absolute
vermogensrechten (eigendomsrecht, auteursrecht etc.) en persoonlijkheidsrechten (recht op
persoonlijke levenssfeer, recht op lichamelijke integriteit etc). Subjectieve en objectieve rechten zijn
niet te verwarren met een relatief recht (geldt ten opzichte van een of meerdere personen) en een
absoluut recht (geldt tegenover een ieder).
Kan elke inbreuk op een subjectief als onrechtmatig gedrag worden gezien?
Nee. Door de vaak vage en algemene omschrijving van subjectieve rechten (bv. recht op persoonlijke
levenssfeer) zal het feit dat er inbreuk is gemaakt op zo’n subjectief recht niet direct zal leiden tot
onrechtmatigheid. Het komt er uiteindelijk op aan of er onzorgvuldig is gehandeld, waarbij nadere
toetsing aan het ongeschreven recht is vereist. Hoe duidelijker het recht is geformuleerd, hoe eerder
een inbreuk wordt aangenomen, dus hoe vager en algemener het recht is geformuleerd, hoe minder
snel inbreuk wordt aangenomen.
In welke gevallen staat met de enkele inbreuk op een subjectief recht de onrechtmatigheid van het
gedrag vast?
De onrechtmatigheid wordt meteen aangenomen in gevallen wanneer de inbreuk op het subjectieve
recht opzettelijk is gedaan of als het gaat om specifiek vastgelegde objectieve rechten zoals
auteursrechten en octrooirechten. Nadere toetsing aan het ongeschreven recht is dan niet vereist.
De drie theorieën:
1. Opzettelijk
2. Toetsing vooraf of de inbreuk wordt aangenomen beperken tot gevallen van een echte inbreuk,
dus dat het gedrag zelf inbreuk maakt
3. Er is een bepaalde ongeschreven zorgvuldigheidsnorm geschonden, deze norm wordt het meest
gebruikt in de praktijk.
Hoe verhouden de drie onrechtmatigheidsgronden van lid 2 zich tot elkaar? Zijn dit cumulatieve of
alternatieve voorwaarden?
Ze hebben een zelfstandige betekenis, maar is een geschonden dan is het gedrag in principe
onrechtmatig. Echter in sommige gevallen heb je niet genoeg aan enkele toetsing aan strijd met wet
of inbreuk op een recht en deze moet dan worden aangevuld met de ongeschreven
zorgvuldigheidsnorm. Deze drie onrechtmatigheidsgronden zijn elk onrechtmatige gedragingen,
behoudens de aanwezigheid van een rechtvaardigingsgrond. De voorwaarden voor onrechtmatigheid
zijn in beginsel alternatief, maar bij (a) en (b) bestaan er uitzonderingen waarbij nadere toetsing
alsnog is vereist. Het is cumulatief als het zo is dat je bij bijvoorbeeld een inbreuk op een recht niet
genoeg hebt aan enkel deze inbreuk, als er dan nog geen onrechtmatigheid kan worden
aangenomen, dan komt de aanvullende toetsing aan de ongeschreven zorgvuldigheidsnorm te pas.
