Samenvatting Lesbrief 1: Jong en Oud

Werkboek 1: Jong & Oud
Inhoudsopgave BLZ.

Hoofdstuk 1. School of baantje
§ 1.1 De keuzes van Sophie 2
§ 1.2 Samenwerken of niet 2
§ 1.3 De levensfasen 2

Hoofdstuk 2. De jeugd
§ 2.1 Het prille begin 3
§ 2.2 Kinderjaren 3
§ 2.3 De eerste eigen middelen 3
§ 2.4 Consumeren en sparen 3
§ 2.5 Studeren 3

Hoofdstuk 3. Werken en belasting betalen
§ 3.1 Aan het werk 4
§ 3.2 In loondienst 4, 5

Hoofdstuk 4. Inkomensongelijkheid
§ 4.1 Ongelijke inkomensverdeling 6

Hoofdstuk 5. Werken in een eigen bedrijf 7
§5.2 Toegevoegde waarde van een bedrijf 7, 8

Hoofdstuk 6. Verzekeren
§6.2 Risico 9
§6.3 Particuliere en sociale verzekeringen 9
§6.4 Volksverzekeringen en werknemersverzekeringen 9
§6.4.1 Volksverzekeringen 9, 10
§6.4.2 Werknemersverzekeringen 10
§6.4.3 Wie draagt de kosten 10
§6.5 Sociale voorzieningen 10
§6.6 Risico en acceptatie bij een ziektekostenverzekering 10, 11
§6.7 Verzekeren voor nu of voor later 11

Hoofdstuk 7. Het huishouden
§7.1 Eigen huishouden 12
§7.2 Koophuis of huurhuis 12
§7.3 Taakverdeling 12
§7.4 De koopkracht van het huishoudinkomen 12
§7.4.1 (1)Consumentenprijsindex 12, 13
§7.4.2 Stijgt of daalt de koopkracht 13

Hoofdstuk 8. Senioren
§8.1 Stoppen met werken 14
§8.2 Waarvan leven ouderen 14
§8.2.1 AOW 14
§8.2.2 Bedrijfspensioen 14, 15
§8.2.2 (2) Beleggen in aandelen en obligaties 15
§8.2.2 (3) Waardevast en welvaartsvast 15
§8.2.3 Sparen voor de oude dag 15
§8.2.3 (2) Beleggen in aandelen of obligaties 15

Hoofdstuk 9. Ruilen tussen generaties (blz 76 tm 80)
§9.1 Generaties 16
§9.2 Overdachten tussen generaties 16
§9.3 Veranderingen in omvang en samenstelling van de bevolking 17

,Hoofdstuk 1. School of baantje
§ 1.1 De keuzes van Sophie
 Keuzes maken (tussen bijv. 2 goederen of werken en vrije tijd)
 Meer vrije tijd = minder tijd voor werken = minder inkomen
 Een budgetlijn geeft de verschillende combinaties van 2 bestedingsmogelijkheden bij een bepaald budget
 Opofferingskosten = als je €20 verdient per uur kost je dit een uur vrije tijd.
 Een uur extra vrije tijd kost je €20 aan inkomen = opofferingskosten


§ 1.2 Samenwerken of niet
 De keuzes die je maakt kun je ook in een tabel weergeven

Sophie
Ruimt op Ruimt niet op
Tara Ruimt op 30;30 70;10
Ruimt niet op 10;70 60;60

Gevangenendilemma:
Gevangenen/prisoner’s dilemma: Zacco
Bekennen Zwijgen
Paco Bekennen 10;10 1;22
Zwijgen 22;1 2;2

Conclusie bij de tabel: Zacco’s strategie zal altijd bekennen zijn, dati saltijd gunstiger voor hem /
Als de strategie van de ander bekend is, blijft bekennen de dominatie strategie

 Meelifter/free rider = profiteren van de inspanningen van een ander en je opstellen als een
meelifter/free rider
 Dominante strategie = de voordeligste strategie die iemand kiest onafhankelijk van wat de ander kiest
Pas als er een bindende afspraak is, zal er samenwerking ontstaan
 Blinde afspraak = spelers in een gevangenendilemma gaan samen werken
 Sanctie = straf


§ 1.3 De levensfasen
 Levensloop = mensen in verschillende fasen van hun leven
 3 fasen: Kinderfase, Ouderfase en Grootouderfase
 generatie: Kinderen, Ouders en Grootouders

 Het gedrag van de huidige generaties kan invloed hebben op de keuzemogelijkheden van toekomstige
generaties (bijv. de staatschuld)




2

, Hoofdstuk 2. De jeugd
§ 2.1 Het prille begin
Toen je klein was maakte je zelf geen keuzes gemaakt, anderen zorgde voor je. Ze voorzien in je
levensbehoeften (bijv. voeding, onderdak en veiligheid) en nemen beslissingen voor je. In de eerste prille
fase van je leven worden de meeste keuzes voor je gemaakt, later ga je dat steeds meer zelf doen.


§ 2.2 Kinderjaren
Voordelen kind: ze brengen vreugde en gezelligheid
Nadelen kind:  economische gevolgen : - veel tijd
- tal van kosten
Begint al bij de zwangerschap  speciale zwangerschapskleding en nog heel veel kinderspullen (kleding,
verzorgingsartikelen, box, buggy, kinderstoel, autostoeltje enz.)
Besparen door tweedehands te kopen of van vrienden/familie te krijgen.

Als bijv. beide ouders werken en het kind moet naar een kinderopvang en de ouders zijn in loondienst, dan
betaald de werkgever vaak een bijdrage + de overheid betaald mee.

 De overheidsbijdrage is inkomensafhankelijk
( : verdienen ouders een hoog inkomen => overheidsbijdrage is laag
verdienen ouders een laag inkomen => overheid betaald vrijwel alles)

 Door overheid betaalt door middel van kinderbijslag mee aan de kosten van kinderen.
De hoogte v/d kinderbijslag hangt af van de leeftijd van het kind
 kinderen die na hun 16e naar hogeschool/universiteit gaan; geen kinderbijslag meer.


§ 2.3 De eerste eigen middelen
Kinderen/Jongeren hebben bepaalde bronnen voor inkomsten: - zakgeld
- kleedgeld
- belgeld
- verjaardagsgeld
( - een baantje  loon)

§ 2.4 Consumeren en sparen
Inkomen kun je: * direct consumeren (uitgeven)
* geheel of gedeeltelijk sparen
 Consumeren = het uitgeven van geld voor behoeftebevrediging
(jongeren bijv. telefoons, kleding, uitgaan, cadeaus, enz.)  niet consumeren = sparen
 Sparen = uitstellen van consumptie  je verplaatst de besteding naar de toekomst
 Lenen = je geef meer uit dan je inkomen. Bij lenen haal je de consumptie naar voren, consumptie wordt
dan vervroegd.
Bij lenen moet je rente betalen.
 Zowel bij uitstellen als vervroegen van de consumptie = ‘ruilen over tijd’


§ 2.5 Studeren
Middelbaar onderwijs tot 18e gratis.
Collegegeld, boeken, dictaten, laptop, digitale programma’s en kamers kosten geld.
Student krijgt 4 jaar studiefinanciering  basisbeurs + ov-jaarkaart
Hebben ouders laag inkomen?  student heeft recht op een aanvullende beurs
Verdienen de ouders meer?  moeten minstens het bedrag v/d aanvullende beurs betalen




3