Samenvatting Grondtrekken van het
Nederlandse strafrecht
Hoofdstuk 1 & 2 Inleiding materieel strafrecht
Het strafrecht regelt de verhouding tussen de burger en de Staat. Strafrecht heeft daarbij als doel om
te zorgen voor vergelding, leedtoevoeging, en preventie. Er kan sprake zijn van generale preventie,
wat als uitgangspunt heeft om anderen af te schrikken, en speciale preventie, wat tegenover een
individu geldt.
Het materieel strafrecht gaat over de vraag wat strafbaar is en welke personen gestraft kunnen
worden. Het formele strafrecht ziet toe op de regels van het strafproces en geeft de regels voor onder
andere bevoegdheden van handhavers.
De wet bevat strafbepalingen, die aangeven welk gedrag strafbaar is gesteld. Deze strafbepalingen
bestaan uit een delictsomschrijving, een kwalificatie-aanduiding en een strafbedreiging. De
delictsomschrijving omschrijft de strafbaar gestelde gedraging, die door een kwalificatie-aanduiding
een juridische term kan krijgen en de strafbedreiging geeft aan welk soort straf er opgelegd wordt bij
overtreding van de strafbepaling.
Ter illustratie kan artikel 225 lid 1 van het Wetboek van Strafrecht als voorbeeld worden genomen.
Delictsomschrijving: Hij die een geschrift dat bestemd is om tot bewijs van enig feit te dienen, valselijk
opmaakt of vervalst, met het oogmerk om het als echt en onvervalst te gebruiken of door anderen te
doen gebruiken,
Kwalificatie-aanduiding: wordt als schuldig aan valsheid in geschrift gestraft
Strafbedreiging: met gevangenisstraf van ten hoogste zes jaren of geldboete van de vijfde categorie.
Voordat iemand gestraft kan worden moet er zijn voldaan aan de vier cumulatieve voorwaarden van
het strafbare feit. Hierbij zijn de wederrechtelijkheid en de verwijtbaarheid elementen en de
delictsomschrijving is een bestanddeel.
1. Menselijke gedraging
Er moet sprake zijn van een gedraging die is verricht door een persoon. Het gaat hierbij alleen om een
doen of nalaten en niet om een gedachte.
2. De wettelijke delictsomschrijving
De menselijke gedraging is pas strafbaar indien deze is opgenomen in de wet. Dit wordt het
legaliteitsbeginsel genoemd. Hierbij mag het alleen gaan om de gedragingen die tijdens het uitvoeren
al strafbaar waren en er is dus geen sprake van terugwerkende kracht.
3. De wederrechtelijkheid
Een gedraging is pas strafbaar indien deze is gepleegd in strijd met het recht. Het gaat hierbij om een
norm uit het recht die is geschonden. Indien er sprake is van een rechtvaardigingsgrond of wanneer
iemand toestemming had voor de gedraging, mag er geen straf volgen.
4. De schuld (verwijtbaarheid)
Voor strafbaarheid moet de dader in een bepaalde mate schuld hebben. Dit houdt in dat hij verwijtbaar
gehandeld heeft en dit betekent dat iemand zich in redelijkheid kan vergen zich anders te gedragen
dan hij deed. De persoon had een andere optie en had zich kunnen onthouden van wetsovertreding.
In de wet worden algemene termen gegeven en deze kunnen door middel van interpretatiemethoden
door de rechter worden toegepast om concreet gedrag van een verdachte.
• Wetshistorische interpretatie: Er wordt gekeken naar de totstandkomingsgeschiedenis van de
bepaling in onder andere de Kamerstukken.
• Grammaticale interpretatie: Hierbij wordt er gekeken naar de taalkundige betekenis van de
woorden in de bepaling.
Nederlandse strafrecht
Hoofdstuk 1 & 2 Inleiding materieel strafrecht
Het strafrecht regelt de verhouding tussen de burger en de Staat. Strafrecht heeft daarbij als doel om
te zorgen voor vergelding, leedtoevoeging, en preventie. Er kan sprake zijn van generale preventie,
wat als uitgangspunt heeft om anderen af te schrikken, en speciale preventie, wat tegenover een
individu geldt.
Het materieel strafrecht gaat over de vraag wat strafbaar is en welke personen gestraft kunnen
worden. Het formele strafrecht ziet toe op de regels van het strafproces en geeft de regels voor onder
andere bevoegdheden van handhavers.
De wet bevat strafbepalingen, die aangeven welk gedrag strafbaar is gesteld. Deze strafbepalingen
bestaan uit een delictsomschrijving, een kwalificatie-aanduiding en een strafbedreiging. De
delictsomschrijving omschrijft de strafbaar gestelde gedraging, die door een kwalificatie-aanduiding
een juridische term kan krijgen en de strafbedreiging geeft aan welk soort straf er opgelegd wordt bij
overtreding van de strafbepaling.
Ter illustratie kan artikel 225 lid 1 van het Wetboek van Strafrecht als voorbeeld worden genomen.
Delictsomschrijving: Hij die een geschrift dat bestemd is om tot bewijs van enig feit te dienen, valselijk
opmaakt of vervalst, met het oogmerk om het als echt en onvervalst te gebruiken of door anderen te
doen gebruiken,
Kwalificatie-aanduiding: wordt als schuldig aan valsheid in geschrift gestraft
Strafbedreiging: met gevangenisstraf van ten hoogste zes jaren of geldboete van de vijfde categorie.
Voordat iemand gestraft kan worden moet er zijn voldaan aan de vier cumulatieve voorwaarden van
het strafbare feit. Hierbij zijn de wederrechtelijkheid en de verwijtbaarheid elementen en de
delictsomschrijving is een bestanddeel.
1. Menselijke gedraging
Er moet sprake zijn van een gedraging die is verricht door een persoon. Het gaat hierbij alleen om een
doen of nalaten en niet om een gedachte.
2. De wettelijke delictsomschrijving
De menselijke gedraging is pas strafbaar indien deze is opgenomen in de wet. Dit wordt het
legaliteitsbeginsel genoemd. Hierbij mag het alleen gaan om de gedragingen die tijdens het uitvoeren
al strafbaar waren en er is dus geen sprake van terugwerkende kracht.
3. De wederrechtelijkheid
Een gedraging is pas strafbaar indien deze is gepleegd in strijd met het recht. Het gaat hierbij om een
norm uit het recht die is geschonden. Indien er sprake is van een rechtvaardigingsgrond of wanneer
iemand toestemming had voor de gedraging, mag er geen straf volgen.
4. De schuld (verwijtbaarheid)
Voor strafbaarheid moet de dader in een bepaalde mate schuld hebben. Dit houdt in dat hij verwijtbaar
gehandeld heeft en dit betekent dat iemand zich in redelijkheid kan vergen zich anders te gedragen
dan hij deed. De persoon had een andere optie en had zich kunnen onthouden van wetsovertreding.
In de wet worden algemene termen gegeven en deze kunnen door middel van interpretatiemethoden
door de rechter worden toegepast om concreet gedrag van een verdachte.
• Wetshistorische interpretatie: Er wordt gekeken naar de totstandkomingsgeschiedenis van de
bepaling in onder andere de Kamerstukken.
• Grammaticale interpretatie: Hierbij wordt er gekeken naar de taalkundige betekenis van de
woorden in de bepaling.
