Mens zijn
HC 1
1a. algemene kenmerken van de wetenschap psychologie
1b. Historische achtergrond en uitgangspunten/mensbeeld van het behaviorisme
1c. Theorie van het behaviorisme
1d. Toepassingen van het behaviorisme
Algemene kenmerken van de wetenschap psychologie
Wat is psychologie?
- object: psychologie overlapt met sociologie en biologie.
- methode: je kiest de juiste methode om te weten komen wat je wil weten. In eerste instantie was
dat wat je kon waarnemen de juiste methode.
- Wetenschappelijke theorieën: systematisch en ordelijk, verklaren en voorspellen, creatief
(heuristisch), kritische en opzoek naar tegenstellingen.
- Alledaagse theorieën: intuïtief, onkritisch, verklaring achteraf i.p.v. voorspellen.
Manieren van kijken:
- Mechanistische manier: eenvoudige oorzaak-gevolg relaties/verklaringen
- Organistische manier: je afstemmen op de omgeving, continue beïnvloeding van mens en omgeving
- Personalistische manier: mens heeft veel grip op zijn eigen leven, je hebt invloed op je eigen
situatie.
Theorie van het Behaviorisme:
In het begin: Geldige kennis is alleen dat wat waarneembaar is. Gaat niet over innerlijke gevoelens.
Mens is niet heel uniek, verschilt niet veel van dieren. Je kunt dus veel van dieren leren.
Gaat om leerprocessen. Mens wordt door wat hij meemaakt geprogrammeerd.
Tabula rasa: onbeschreven blad
Reductie is het tekortdoen van mensen.
Leerprocessen:
- habituatie-> bepaalde prikkels worden uitgeschakeld, omdat je er gewend aan bent. Besluit of iets
relevant is of niet.
- klassieke conditionering-> hondje van Pavlov. O.S.-> ongeconditioneerde stimulus en O.R.
ongeconditioneerde respons. N.S. -> neutrale stimulus/ongeconditioneerde stimulus. C.R.
geconditioneerde respons.
- operante conditionering->
- modelleren-> nadoen van gedrag om dezelfde consequentie op te wekken.
Toepassingen van het Behaviorisme
Sd: stimulus discriminant
R: respons
C: conditionering
Beloning laat het gedrag toenemen.
Staf laat het gedrag afnemen.
Vermijdingsleer is een bijzondere vorm van negatieve beloning.
Depressiviteit wordt veroorzaakt door te weinig prettige consequenties.
Token-economy-> symbolische beloningen, stickers verzamelen.
, HC 2: Psychoanalyse
Doelen: kennis van:
Historische achtergrond en uitgangspunten/mensbeeld van de psychoanalyse
Theorie van de psychoanalyse
Toepassingen van de psychoanalyse
Historische achtergrond en uitgangspunten/mensbeeld van de psychoanalyse:
Sigmund Freud: Mens bestaat uit lagen/verdiepingen:
-> grote rol van het onbewuste
-> elk gedrag heeft betekenis
-> conflictmodel: gedrag wordt verklaart vanuit tegengestelde kracht, er is kracht die iets wel en niet
wil. Compromissen tussen tegengestelde krachten.
-> belang 1e levensjaren
-> pessimisme: destructiviteit en kwaad in de mens, bepaald door vroege jeugd, iedereen is
abnormaal
-> optimisme: onbewuste bewust maken
Typen mensbeeld:
- mechanistisch: behoeften en verlangens moeten ruimte krijgen
- personalistisch: psychologische kijk op verlangen en behoeften
Theorie van de psychoanalyse
Persoonlijkheidsstructuur:
ID:
-> orale fase: primaire proces (baby’s)
- alles of niets
- geen tijdsbesef
- baby is heel afhankelijk
Ego:
-> Anale fase: secundaire proces
- uitstel van behoeftebevrediging
- compromissen sluiten
Superego:
-> fallische fase
- jongen wordt jaloers op vader
3 soorten afweermechanismen:
- rijp/volwassen
- neurotisch
- primitief
Rijp/volwassen:
Sublimatie: uitlaatklep voor behoeften
Altruïsme: aandacht afleiden van eigen behoeften en belangen. Door iets goeds voor anderen te
doen, doe je iets goeds voor jezelf.
Humor: relativering
Neurotisch:
- verdringing
- verplaatsing: boosheid op iemand anders richten
HC 1
1a. algemene kenmerken van de wetenschap psychologie
1b. Historische achtergrond en uitgangspunten/mensbeeld van het behaviorisme
1c. Theorie van het behaviorisme
1d. Toepassingen van het behaviorisme
Algemene kenmerken van de wetenschap psychologie
Wat is psychologie?
- object: psychologie overlapt met sociologie en biologie.
- methode: je kiest de juiste methode om te weten komen wat je wil weten. In eerste instantie was
dat wat je kon waarnemen de juiste methode.
- Wetenschappelijke theorieën: systematisch en ordelijk, verklaren en voorspellen, creatief
(heuristisch), kritische en opzoek naar tegenstellingen.
- Alledaagse theorieën: intuïtief, onkritisch, verklaring achteraf i.p.v. voorspellen.
Manieren van kijken:
- Mechanistische manier: eenvoudige oorzaak-gevolg relaties/verklaringen
- Organistische manier: je afstemmen op de omgeving, continue beïnvloeding van mens en omgeving
- Personalistische manier: mens heeft veel grip op zijn eigen leven, je hebt invloed op je eigen
situatie.
Theorie van het Behaviorisme:
In het begin: Geldige kennis is alleen dat wat waarneembaar is. Gaat niet over innerlijke gevoelens.
Mens is niet heel uniek, verschilt niet veel van dieren. Je kunt dus veel van dieren leren.
Gaat om leerprocessen. Mens wordt door wat hij meemaakt geprogrammeerd.
Tabula rasa: onbeschreven blad
Reductie is het tekortdoen van mensen.
Leerprocessen:
- habituatie-> bepaalde prikkels worden uitgeschakeld, omdat je er gewend aan bent. Besluit of iets
relevant is of niet.
- klassieke conditionering-> hondje van Pavlov. O.S.-> ongeconditioneerde stimulus en O.R.
ongeconditioneerde respons. N.S. -> neutrale stimulus/ongeconditioneerde stimulus. C.R.
geconditioneerde respons.
- operante conditionering->
- modelleren-> nadoen van gedrag om dezelfde consequentie op te wekken.
Toepassingen van het Behaviorisme
Sd: stimulus discriminant
R: respons
C: conditionering
Beloning laat het gedrag toenemen.
Staf laat het gedrag afnemen.
Vermijdingsleer is een bijzondere vorm van negatieve beloning.
Depressiviteit wordt veroorzaakt door te weinig prettige consequenties.
Token-economy-> symbolische beloningen, stickers verzamelen.
, HC 2: Psychoanalyse
Doelen: kennis van:
Historische achtergrond en uitgangspunten/mensbeeld van de psychoanalyse
Theorie van de psychoanalyse
Toepassingen van de psychoanalyse
Historische achtergrond en uitgangspunten/mensbeeld van de psychoanalyse:
Sigmund Freud: Mens bestaat uit lagen/verdiepingen:
-> grote rol van het onbewuste
-> elk gedrag heeft betekenis
-> conflictmodel: gedrag wordt verklaart vanuit tegengestelde kracht, er is kracht die iets wel en niet
wil. Compromissen tussen tegengestelde krachten.
-> belang 1e levensjaren
-> pessimisme: destructiviteit en kwaad in de mens, bepaald door vroege jeugd, iedereen is
abnormaal
-> optimisme: onbewuste bewust maken
Typen mensbeeld:
- mechanistisch: behoeften en verlangens moeten ruimte krijgen
- personalistisch: psychologische kijk op verlangen en behoeften
Theorie van de psychoanalyse
Persoonlijkheidsstructuur:
ID:
-> orale fase: primaire proces (baby’s)
- alles of niets
- geen tijdsbesef
- baby is heel afhankelijk
Ego:
-> Anale fase: secundaire proces
- uitstel van behoeftebevrediging
- compromissen sluiten
Superego:
-> fallische fase
- jongen wordt jaloers op vader
3 soorten afweermechanismen:
- rijp/volwassen
- neurotisch
- primitief
Rijp/volwassen:
Sublimatie: uitlaatklep voor behoeften
Altruïsme: aandacht afleiden van eigen behoeften en belangen. Door iets goeds voor anderen te
doen, doe je iets goeds voor jezelf.
Humor: relativering
Neurotisch:
- verdringing
- verplaatsing: boosheid op iemand anders richten
