Hoofdstuk 7: experimenteel onderzoek
In het dagelijks leven voer je onbewust allerlei experimenten uit. Je maakt bijvoorbeeld een
voor-na vergelijking. Je kijkt naar een situatie, verandert iets in de situatie en kijkt wat de
uitkomst is. Je weet dat de nieuwe situatie veroorzaakt is door de verandering die je hebt
aangebracht. Ook maak je zij-aan-zij vergelijkingen. Hierbij kijk je naar twee gelijke zaken
waarbij je slechts bij een van de twee een verandering aanbrengt. Je hebt bijvoorbeeld twee
blikjes frisdrank en je schudt de een, maar niet de ander. Dan weet je dat het schudden de
oorzaak is dat de frisdrank het ene blikje uitspoot, maar bij de andere niet. Dit is de simpele
logica van het wetenschappelijke experiment. Je formuleert een hypothese over een causale
relatie. Vervolgens verander je iets aan de situatie. Je vergelijkt daarna de veranderde situatie
met een niet-veranderde situatie en kijkt wat voor effect je verandering heeft gehad. Het
experiment is het meest geschikt om causale relaties te testen. Deze methode voldoet het
beste aan de voorwaarden voor causaliteit zoals beschreven in hoofdstuk 2.
In dit hoofdstuk worden de onderdelen van het experiment behandeld. De volgende stappen
van het experiment worden in dit hoofdstuk uitgelegd:
1. Bedenk een hypothese;
2. Bedenk een experimenteel design;
3. Besluit hoe je de onafhankelijke variabele gaat manipuleren;
4. Bedenk hoe je de onafhankelijke variabele gaat meten;
5. Ontwerp een experimentele setting en pilot test je instrumenten;
6. Lokaliseer participanten;
7. Wijs participanten willekeurig toe aan condities;
8. Verzamel pretest data;
9. Introduceer de manipulatie bij de experimentele groep;
10. Verzamel posttest data;
11. Debrief de participanten;
12. Analyseer de data.
Onderzoeksvragen in het experiment
Een vragenlijstonderzoek is het meest geschikt om de meningen van mensen te meten, om
zelfrapportage te verkrijgen van die dingen waarvan mensen zich bewust zijn. Een experiment
is hiervoor niet geschikt. Een experiment is vooral bruikbaar in specifieke, nauw te definiëren
situaties waarin je de relatie bekijkt tussen 2 tot 3 variabelen. Voor grote, complexe fenomenen
is het experiment te beperkt. Tevens heb je te maken met ethische en praktische beperkingen:
je kunt niet alles met mensen doen om te kijken wat het effect op hen is. Stel dat je wilt
vergelijken hoe enige kinderen het doen in vergelijking met kinderen die wel broers en zussen
hebben. In een experiment zou je dan willekeurig ouders selecteren waarvan de ene helft een
kind krijgt en de andere helft meerdere kinderen. Dit is natuurlijk niet mogelijk. Een ideaal
onderzoek bestaat uit zowel experimentele als non-experimentele technieken. Op die manier
vul je de nadelen van beide methoden aan.
Willekeurige toewijzing
In experimenteel onderzoek vergelijk je zaken met elkaar die op alle gebieden hetzelfde zijn,
behalve op de factor die jij manipuleert met je onderzoek. Je wilt dat de groepen zo gelijk
In het dagelijks leven voer je onbewust allerlei experimenten uit. Je maakt bijvoorbeeld een
voor-na vergelijking. Je kijkt naar een situatie, verandert iets in de situatie en kijkt wat de
uitkomst is. Je weet dat de nieuwe situatie veroorzaakt is door de verandering die je hebt
aangebracht. Ook maak je zij-aan-zij vergelijkingen. Hierbij kijk je naar twee gelijke zaken
waarbij je slechts bij een van de twee een verandering aanbrengt. Je hebt bijvoorbeeld twee
blikjes frisdrank en je schudt de een, maar niet de ander. Dan weet je dat het schudden de
oorzaak is dat de frisdrank het ene blikje uitspoot, maar bij de andere niet. Dit is de simpele
logica van het wetenschappelijke experiment. Je formuleert een hypothese over een causale
relatie. Vervolgens verander je iets aan de situatie. Je vergelijkt daarna de veranderde situatie
met een niet-veranderde situatie en kijkt wat voor effect je verandering heeft gehad. Het
experiment is het meest geschikt om causale relaties te testen. Deze methode voldoet het
beste aan de voorwaarden voor causaliteit zoals beschreven in hoofdstuk 2.
In dit hoofdstuk worden de onderdelen van het experiment behandeld. De volgende stappen
van het experiment worden in dit hoofdstuk uitgelegd:
1. Bedenk een hypothese;
2. Bedenk een experimenteel design;
3. Besluit hoe je de onafhankelijke variabele gaat manipuleren;
4. Bedenk hoe je de onafhankelijke variabele gaat meten;
5. Ontwerp een experimentele setting en pilot test je instrumenten;
6. Lokaliseer participanten;
7. Wijs participanten willekeurig toe aan condities;
8. Verzamel pretest data;
9. Introduceer de manipulatie bij de experimentele groep;
10. Verzamel posttest data;
11. Debrief de participanten;
12. Analyseer de data.
Onderzoeksvragen in het experiment
Een vragenlijstonderzoek is het meest geschikt om de meningen van mensen te meten, om
zelfrapportage te verkrijgen van die dingen waarvan mensen zich bewust zijn. Een experiment
is hiervoor niet geschikt. Een experiment is vooral bruikbaar in specifieke, nauw te definiëren
situaties waarin je de relatie bekijkt tussen 2 tot 3 variabelen. Voor grote, complexe fenomenen
is het experiment te beperkt. Tevens heb je te maken met ethische en praktische beperkingen:
je kunt niet alles met mensen doen om te kijken wat het effect op hen is. Stel dat je wilt
vergelijken hoe enige kinderen het doen in vergelijking met kinderen die wel broers en zussen
hebben. In een experiment zou je dan willekeurig ouders selecteren waarvan de ene helft een
kind krijgt en de andere helft meerdere kinderen. Dit is natuurlijk niet mogelijk. Een ideaal
onderzoek bestaat uit zowel experimentele als non-experimentele technieken. Op die manier
vul je de nadelen van beide methoden aan.
Willekeurige toewijzing
In experimenteel onderzoek vergelijk je zaken met elkaar die op alle gebieden hetzelfde zijn,
behalve op de factor die jij manipuleert met je onderzoek. Je wilt dat de groepen zo gelijk
