Samenvatting Inspanningsfysiologie oefentherapie en training H15

Hfdst 15. Trainingseffecten en training van speciale groepen

Als gevolg van regelmatige fysieke belasting met voldoende intensiteit treden er na verloop van tijd
fysiologische aanpassingen op. De trainingseffecten die zich bij iemand opdoen, zijn afhankelikk van
de aard, de duur en intensiteit van de belastingsprikkel.
 Centrale effecten op het cardiorespiratoire systeem
 Perifere effecten op de skeletspieren

Bij centrale trainingseffecten dat gestreefd moet worden naar dynamische belastingsvormen, waarbij
grote spiergroepen actief zijn. Hart en circulatie moeten voldoende belast worden.
Bij perifere trainingseffecten moet gestreefd worden om met name factoren zoals de afgifte van
zuurstof aan de actieve spiervezels, de energielevering (met alle betrokken enzymen) en de afvoer en
het verbruik van lactaat getraind moeten worden.
De centrale trainingseffecten zullen vooral optreden als gevolg van duurtrainingen, terwijl perifere
trainingseffecten kunnen optreden bij zowel duurtraining als training van kracht of lokaal
uithoudingsvermogen. Ten slotte zijn er ook specifieke trainingseffecten door krachttraining.

Centrale trainingseffecten
1. verlaagde hartfrequentie (in rust en bij submaximale inspanning)
Een lagere Hf zal leiden tot een lagere belasting van het hart. Een toename van de tijdsduur
tussen 2 hartslagen (diastole) zal leiden tot een groter aanbod van zuurstof aan de hartspier.
Het hart krijgt vooral tijdens de diastole zuurstof via de kransslagaders aangeboden. Omdat
ook de systolische bloeddruk tijdens submaximale belasting lager is geworden door training,
zal de zuurstofbehoefte van het myocard bij een bepaalde submaximale belasting geringer
zijn, wat leidt tot een gunstiger belasting van het hart.
Een lager Hf in rust en bij submaximale belasting leidt niet tot een verlaging van het
hartminuutvolume omdat training ook leidt tot een toename van het slagvolume.
Bij sporters is deze lagere Hf het gevolg van een afname van de sympatische activiteit, maar
ook van een toegenomen werking van de parasympathicus (de vagotonus).
2. Toegenomen slagvolume van het hart
Duuratleten hebben een groot slagvolume, hierbij is het ventrikelvolume toegenomen. Maar
ook de contractiliteit van het myocard kan vergroot zijn door toename van de concentratie
van bijv. het enzym ATP-ase en van calcium in de extracellulaire vloeistof. Dit is vooral bij
sporters het geval, enkele gevallen van hartpt. waarbij slagvolume toeneemt bij een hoge
belastingsintensiteit (meer dan 85% van de VO2max).
Vooral interval trainingen van hoge intensiteit, waarbij gebruikgemaakt wordt van het
principe van de lonende pauze, zijn geschikt om het slagvolume te trainen (bij sporters).
3. Toename van het hartminuutvolume tijdens maximale inspanning
De grootte van de toename van het hartminuut volume is bij gezonde personen (o.a.
sporters) vergelijkbaar met de toename van de VO2max.
De toename van het hartminuutvolume is het gevolg van het toegenomen slagvolume,
terwijl de Hfmax als gevolg van training niet verandert.
4. Toename van bloedvolume en hemoglobinegehalte
Als gevolg van training zijn zowel toenamen van het bloedvolume (ca. 25%) als van het
hemoglobinegehalte (ca. 20-25%). De hemoglobineconcentratie en het hematocriet, dus het
gehalte per liter, blijven echter constant of nemen iets af.
Door specifieke trainingsprikkels kan men de zuurstofbindingscapaciteit van het bloed
vergroten. In de sport gebruikt men hiervoor hoogte trainingen of trainingen op zeeniveau
met lucht met een lager zuurstofgehalte.