Samenvatting Massamedia Maatschappijwetenschappen

Massamedia
Subdomein C1: Communicatie en massamedia
Communicatie
Communicatie is een doorlopend proces waarbij een zender (persoon/institutie) bedoeld of onbedoeld
een bepaalde boodschap overbrengt aan een ontvanger (persoon/‘massa’) en waarbij mensen de
relaties die zij met elkaar hebben vorm en inhoud geven. De boodschap kan zowel direct als indirect
worden overgebracht. Een reactie van de ontvanger op de boodschap wordt de feedback genoemd. De
interpretaties van de boodschap door de zender en de ontvanger zullen echter niet altijd overeenkomen,
met name door verschillen in referentiekader (de verzameling van al je persoonlijke waarden, normen, standpunten,
kennis en ervaringen). Verschillen in interpretatie leiden tot communicatiestoornissen (‘ruis’).


We onderscheiden verschillende soorten communicatie. Bij directe communicatie is er sprake van
persoonlijk contact tussen zender en ontvanger. Indirecte communicatie gaat altijd via een medium.
Bij eenzijdige communicatie is er eenrichtingsverkeer (zoals tv). Bij meerzijdige communicatie is er sprake
van interactie en feedback. Dit noemen we de wederkerigheid in communicatie.
Bij verbale communicatie wordt er gesproken of geschreven. Non-verbale communicatie is alle
communicatie waarbij men geen woorden gebruikt.
Interpersoonlijke communicatie (‘face-to-face communication’) is communicatie vanuit één zender en is
gericht op enkele personen als ontvangers. Er is meestal sprake van directe, verbale en/of non-verbale
communicatie. Interpersoonlijke communicatie verschilt wezenlijk van massacommunicatie.
Massacommunicatie kenmerkt zich als een communicatie met een boodschap die voor een publiek
bedoeld is dat groot in aantal, homogeen en relatief onbekend is voor de zender. De informatie die
wordt overgebracht is openbaar. Het ‘zenden’ vindt plaats door een complexe organisatie, waarbij veel
mensen betrokken zijn. Bij massacommunicatie wordt gebruik gemaakt van technische hulpmiddelen:
de massamedia. De communicatie verloopt meestal eenzijdig, maar door communicatietechnologie is
er nu ook wederkerigheid bij de massacommunicatie. Door de eenzijdigheid kan de zender niet
controleren of de boodschap bij alle ontvangers is aangekomen. De ontvanger bepaalt zelf hoe hij/zij
een medium gebruikt. Massacommunicatie draagt voor een belangrijk deel bij aan de ‘openbaarheid
van informatie’ en daarmee met name aan de vorming van de publieke opinie.

Massamedia
De massamedia zijn dus alle middelen die massacommunicatie mogelijk maken. Alle media brengen
informatie op hun eigen manier. Dat heeft te maken met de doelgroep waar een medium zich op richt
en de identiteit. We maken onderscheid tussen gedrukte media (pers), audiovisuele media (radio en tv)
en digitale massamedia (internet).

De gedrukte media is gebaseerd op de vrije ondernemingsgewijze productie met winst en continuïteit
als doel. De pers is afhankelijk van de verkoop (marktgericht; vraag en aanbod) en advertentie-
inkomsten. Je kunt een onderscheid maken tussen dagbladen, tijdschriften, huis-aan-huisbladen en
andere pers. Dagbladen informeren over de actualiteit. Ze zijn in te delen in regionale en landelijke
kranten; ochtend- en avondkranten; gratis kranten (Sp!ts en Metro, gefinancierd uit advertentie-inkomsten) en
abonnementskranten; linkse (Volkskrant) en rechtse (Telegraaf, AD) kranten; populaire kranten/massakranten
(Telegraaf, voor de massa) en kwaliteitskranten/kaderkranten (NRC Handelsblad, voor hoger opgeleiden).

Tijdschriften hebben een lagere actualiteitswaarde dan dagbladen. Ze hebben over het algemeen
kleinere doelgroepen dan dagbladen, omdat ze zich richten op specifieke interessegebieden.
Opiniebladen zijn tijdschriften die dieper ingaan op het actuele nieuws en achtergrondinformatie bieden.
Het doel is dat de lezer zijn/haar eigen mening kan vormen (opiniërende functie).