Samenvatting Belangrijke begrippen Aardrijkskunde Examen HAVO

Belangrijke begrippen aardrijkskunde examen HAVO:

Bruto nationaal product (BNP): de waarde van alle goederen en diensten die in een bepaald jaar in
een land worden geproduceerd

BNP per hoofd: het BNP van een land gedeeld door het aantal inwoners

Koopkracht: de hoeveelheid goederen en diensten die een persoon van zijn geld kan kopen

Bruto binnenlands product: hierbij wordt alleen gekeken naar de inkomsten uit het eigen land, waar
er bij het BNP ook het inkomen van inwoners uit het eigen land in het buitenland wordt meegerekend

Verdeling van de beroepsbevolking: het aantal mensen dat in een bepaalde sector werkt. Hoe
welvarender een land, hoe minder mensen in de landbouw werken

Sociale ongelijkheid: een kleine groep zeer rijke mensen kan een verkeerd beeld geven

Regionale ongelijkheid: grote verschillen in een land binnen de inkomens

Bruto regionaal product (BRP): wordt gebruikt om verschillen tussen gebieden in een land beter
zichtbaar te maken

Informele sector: onofficiële economie. Bestaat uit economische activiteiten die niet in de officiële
cijfers tot uitdrukking komen

Bevolkingsspreiding: de manier waarop een bevolking zich over een gebied verdeelt

Bevolkingsdichtheid: de verhouding tussen het aantal inwoners en de oppervlakte van een gebied

Bevolkingsgroei: de toename van het aantal inwoners in een bepaalde periode

Geboorteoverschot: er komen meer mensen bij dan dat er overlijden

Natuurlijke bevolkingsgroei: geboortecijfer hoger dan het sterftecijfer

Vestigingsoverschot: een grote hoeveelheid migranten vestigt zich in een bepaald gebied

Sociale bevolkingsgroei: verandering van de bevolking door migratie

Urbanisatie: migratie van het platteland naar de steden

Leeftijdsopbouw: geeft aan hoeveel mensen van een bepaalde leeftijd in een land zijn

VN-ontwikkelingsindex (Human Development Index): meet hoe landen scoren op verschillende
dimensies

Analfabetisme: het niet kunnen lezen en schrijven

Wereldsysteem: op basis van economische indicatoren indelen van de wereld in centrum, periferie
en semi-periferie

Centrum: rijke, kapitalistische landen (westerse wereld)

Periferie: achtergestelde arme landen (de derde wereld)

Ruilvoet: de verhouding tussen de waarde van de export en de waarde van de import

Semi-periferie: opkomende landen op economisch gebied

, Exploitatiekolonie: kolonie die vooral diende om grondstoffen en materialen te leveren aan het
overheersende land

Vestigingskolonie: een gebied overzee dat als doel had om als vestigingsgebied voor Europeanen te
functioneren

Dekolonisatie: koloniën worden zelfstandig

Internationale arbeidsverdeling: de verdeling van de beroepsbevolking in de verschillende delen van
de wereld

Megasteden: steden met meer dan tien miljoen inwoners

Verstedelijking: geeft aan hoeveel procent van de bevolking in een bepaald gebied in de steden
woont

Urbanisatietempo: de jaarlijkse groei van de stedelijke bevolking

Demografische transitie: de gefaseerde overgang van een hoog sterfte- en geboortecijfer naar een
laag sterfte- en geboortecijfer in een bepaald gebied

Demografische druk: de som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in
verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar

Diffusie: de verspreiding van cultuurelementen van het ene naar het andere cultuurgebied

Triade: VS, EU en Japan

Zuid-Zuid-Handel: handel en investeringen binnen het zuiden

Vrijhandel: vrij, onbelemmerd verkeer van goederen en diensten tussen verschillende landen

Multinationale ondernemingen (MNO): een groot bedrijf dat in meer dan één land actief is

Arbeidsmigratie: naar een ander land migreren om daar werk te zoeken

Pushfactoren: factoren die een gebied onaantrekkelijk maken, wat een aanleiding voor mensen kan
zijn om te migreren

Pullfactoren: factoren van een bepaald gebied die iemand aantrekken om daar naartoe te migreren

Globalisering/mondialisering: het proces van wereldwijde economische, politieke en culturele
integratie van gebieden en samenlevingen

Global village: het contact tussen verschillende gebieden en samenlevingen neemt toe, zogenaamde
vervlechting

Relatieve afstand: de afstand uitgedrukt in tijd, geld en moeite

Absolute afstand: de afstand uitgedrukt in kilometers

Afstandsverval: het verschijnsel dat de interactie tussen gebieden afneemt naarmate de afstand
toeneemt

Tijd-ruimtecompressie: het proces waardoor de relatieve afstand tussen gebieden afneemt

Transporttechnologie: de technische voorzieningen en infrastructuur die het transport van mensen
en goederen mogelijk maken