Jaar Filosoof Ideeën
624 - 546 Thales Alles is water (oerstof)
v.Chr.
611 - 547 Anaximander (Voorloper evolutietheorie) Dieren ontstaan in de zee (uit modder), door opwarming van zee naar land, mens
v.Chr. ontstaan uit soort visachtigen
540 - 480 Herakleitos Oerstof: vuur
v.Chr. (Heraclitus) ‘Panta Rhei’ (alles stroomt), alles is altijd in beweging
→ "Het is onmogelijk tweemaal in dezelfde rivier te treden”.
Kosmos bestaat uit tegenstellingen. Tegenstellingen zijn een eenheid, omdat zij uit elkaar voortkomen en op
elkaar volgen → eenheid maar ook ‘oorlog’
Zintuigen zijn betrouwbaar.
515 - 460 Parmenides ‘Alles is’, kosmos is eeuwig en onveranderlijk.
v.Chr. Zintuigen zijn onbetrouwbaar.
490 - 430 Zeno Leerling Parmenides
v.Chr. Gedachtenexperiment: beweging is illusie, beweging is een reeks stilstanden
→ paradox van de pijl
→ achilles en de schildpad
490 - 430 Empedocles Vuur, water, aarde, lucht
v.Chr. Dieren ontstaan in de zee (uit modder), door opwarming van zee naar land (Anaximander)
470 - 399 Socrates Het niet-onderzochte leven is het niet waard geleefd te worden. Als je niet kritisch onderzoekt of je het
v. Chr. maximale uit je leven haalt, en of je het zelf eens bent met de soms automatische keuzes die je maakt
(zelfreflectie), dan had je net zo goed niet kunnen leven. Door middel van kritisch onderzoek (filosoferen)
kunnen we invullen hoe we een goed en zinvol leven kunnen bereiken.
460 - 370 Democritus Alles is opgebouwd uit atomen
,v.Chr. (Demokritos)
427 - 347 Plato ‘Elementen’
v.Chr.
Ideeënwereld: kennis is aangeboren
- Ideeënwereld → De zintuiglijke wereld (wereld van worden) is veranderlijk (Herakleitos).
- Ideale staat → Ideeënwereld is onveranderlijk (Parmenides)
Dualisme: lichaam is de kerker van de ziel
Begripsrealisme: essentie ligt buiten ding zelf, algemeen begrip bestaat op zichzelf
Plato’s ideale staat:
vegetatief verlangend thymotisch-eergevoelig denkend-schouwend
De ziel vergelijking zwarte paard witte paard menner
Plaats in lichaam onderbuik borst hoofd
Deugd matigheid moed wijsheid / reden
rol in de samenleving boer / arbeider soldaat koning-filosoof
→ duidelijke hiërarchie
- utopie, want: iedereen heeft zijn/haar plek
- dystopie, want: er is maar één waarheid toegestaan (Karl Popper) → moeten toelaten dat mensen het
met je oneens zijn → leidt tot onderdrukking en geweld
Delen de ziel op in 3 delen:
- Vegetatief → Epithumia → Zwarte paard
Lustvol verlangen gericht op
overleven en voortplanten
Aristoteles en - Sensitief → Thymos → Witte paard
Plato
, Emotionele bezieling
- Denken → Logos → Menner → Deugd: de gematigdheid
De juiste balans tussen Epithumia
en Thymos vinden.
Is een hiërarchie in behoeftes:
Thymotische behoeftes (bijv. gitaarspelen) boven epitomotische behoeftes (pijn aan je vingers).
Aristoteles Nominalisme: essentie zit in ding vervat als doel/functie, algemeen begrip duidt verzameling aan
(verzamelnaam)
Monisme: ziel en lichaam zijn één
- Deugden 4 oorzaken wat iets tot iets maakt:
1. stofoorzaak
2. vormoorzaak
3. werkoorzaak (bewerkingsoorzaak, wat is er gebeurd dat dit is geworden?)
4. doeloorzaak (doel is al in substantie vervat) (eudaimonia: gelukzaligheid, doel bereikt)
“Je bent geboren in de wieg van de gemeenschap”
→ zoön politikon:
1. sociaal wezen (sociale functie)
2. politiek wezen (politieke functie)
Goede staatsvormen:
goede staatsvorm ontaarde staatsvorm
1 heerser monarchie → tirannie (niet meer vanuit algemeen
belang)
meerdere heersers Aristocratie (de beste → Oligarchie (de rijken regeren)
regeren)
het volk regeert Politeia (volksheerschappij) → Democratie (eigenbelang / korte
termijn plezier)
624 - 546 Thales Alles is water (oerstof)
v.Chr.
611 - 547 Anaximander (Voorloper evolutietheorie) Dieren ontstaan in de zee (uit modder), door opwarming van zee naar land, mens
v.Chr. ontstaan uit soort visachtigen
540 - 480 Herakleitos Oerstof: vuur
v.Chr. (Heraclitus) ‘Panta Rhei’ (alles stroomt), alles is altijd in beweging
→ "Het is onmogelijk tweemaal in dezelfde rivier te treden”.
Kosmos bestaat uit tegenstellingen. Tegenstellingen zijn een eenheid, omdat zij uit elkaar voortkomen en op
elkaar volgen → eenheid maar ook ‘oorlog’
Zintuigen zijn betrouwbaar.
515 - 460 Parmenides ‘Alles is’, kosmos is eeuwig en onveranderlijk.
v.Chr. Zintuigen zijn onbetrouwbaar.
490 - 430 Zeno Leerling Parmenides
v.Chr. Gedachtenexperiment: beweging is illusie, beweging is een reeks stilstanden
→ paradox van de pijl
→ achilles en de schildpad
490 - 430 Empedocles Vuur, water, aarde, lucht
v.Chr. Dieren ontstaan in de zee (uit modder), door opwarming van zee naar land (Anaximander)
470 - 399 Socrates Het niet-onderzochte leven is het niet waard geleefd te worden. Als je niet kritisch onderzoekt of je het
v. Chr. maximale uit je leven haalt, en of je het zelf eens bent met de soms automatische keuzes die je maakt
(zelfreflectie), dan had je net zo goed niet kunnen leven. Door middel van kritisch onderzoek (filosoferen)
kunnen we invullen hoe we een goed en zinvol leven kunnen bereiken.
460 - 370 Democritus Alles is opgebouwd uit atomen
,v.Chr. (Demokritos)
427 - 347 Plato ‘Elementen’
v.Chr.
Ideeënwereld: kennis is aangeboren
- Ideeënwereld → De zintuiglijke wereld (wereld van worden) is veranderlijk (Herakleitos).
- Ideale staat → Ideeënwereld is onveranderlijk (Parmenides)
Dualisme: lichaam is de kerker van de ziel
Begripsrealisme: essentie ligt buiten ding zelf, algemeen begrip bestaat op zichzelf
Plato’s ideale staat:
vegetatief verlangend thymotisch-eergevoelig denkend-schouwend
De ziel vergelijking zwarte paard witte paard menner
Plaats in lichaam onderbuik borst hoofd
Deugd matigheid moed wijsheid / reden
rol in de samenleving boer / arbeider soldaat koning-filosoof
→ duidelijke hiërarchie
- utopie, want: iedereen heeft zijn/haar plek
- dystopie, want: er is maar één waarheid toegestaan (Karl Popper) → moeten toelaten dat mensen het
met je oneens zijn → leidt tot onderdrukking en geweld
Delen de ziel op in 3 delen:
- Vegetatief → Epithumia → Zwarte paard
Lustvol verlangen gericht op
overleven en voortplanten
Aristoteles en - Sensitief → Thymos → Witte paard
Plato
, Emotionele bezieling
- Denken → Logos → Menner → Deugd: de gematigdheid
De juiste balans tussen Epithumia
en Thymos vinden.
Is een hiërarchie in behoeftes:
Thymotische behoeftes (bijv. gitaarspelen) boven epitomotische behoeftes (pijn aan je vingers).
Aristoteles Nominalisme: essentie zit in ding vervat als doel/functie, algemeen begrip duidt verzameling aan
(verzamelnaam)
Monisme: ziel en lichaam zijn één
- Deugden 4 oorzaken wat iets tot iets maakt:
1. stofoorzaak
2. vormoorzaak
3. werkoorzaak (bewerkingsoorzaak, wat is er gebeurd dat dit is geworden?)
4. doeloorzaak (doel is al in substantie vervat) (eudaimonia: gelukzaligheid, doel bereikt)
“Je bent geboren in de wieg van de gemeenschap”
→ zoön politikon:
1. sociaal wezen (sociale functie)
2. politiek wezen (politieke functie)
Goede staatsvormen:
goede staatsvorm ontaarde staatsvorm
1 heerser monarchie → tirannie (niet meer vanuit algemeen
belang)
meerdere heersers Aristocratie (de beste → Oligarchie (de rijken regeren)
regeren)
het volk regeert Politeia (volksheerschappij) → Democratie (eigenbelang / korte
termijn plezier)
