Leerproblemen: Signalering & Interventie
College 1
Wat behandelen we?
• Verschil met Onderwijsleerproblemen
• Verschillende aspecten van leerproblemen
• Welke aspecten meespelen bij het signaleren van leerproblemen
• Selecteren van interventies en strategieën om leerproblemen (in de klas) aan te pakken
• Hierbij proberen we op de lange termijn te werken: Niet alleen wat we nu weten, maar hoe
we om kunnen gaan met wat allemaal nog gaat worden ontdekt
• Niet een recept of script van wat te doen als…
“Evidence-based practice is the integration of the best available research with clinical
expertise in the context of patient characteristics, culture and preferences.”
> je moet telkens weten, wat is nu het best beschikbare.
Wat is evidence-based werken?
- Basis om verantwoorde beslissingen te nemen - het is niet een instrument kiezen en
dat instrument voor jou de keuze laten maken. De beslissing ligt altijd bij de
gedragswetenschapper.
- Evidence-based (experimenteel vastgesteld dat iets werkzaam is) vs research based
- vaak zijn ethica niet de richtlijn voor het vormen van instrumenten, het onderzoek is
dus wellicht niet zo eerlijk en rechtvaardig. Je moet je afvragen wat je voor waar aan
mag nemen en wat je met een korrel zout moet nemen.
Achtergrondartikel Kritisch -> Lilienfeld, Ammirati, & David (2012). Distinguishing
science from pseudoscience in school psychology: Science and scientific thinking as
safeguards against human error.
- ≠ één goed antwoord, met dit kind is dit aan de hand dus moeten we dit doen gaat
niet op.
- Altijd zelf verantwoordelijk
Verschillende benaderingen
● Diagnostisch-voorschrijvende benadering = je geeft een classificerende diagnose
en daar is dan sprake van en daarom geven we deze behandeling.
○ Diagnostic-prescriptive approach
● Handelingsgerichte diagnostiek
● Oplossingsgerichte benadering
○ Problem-solving approach (Response to Intervention)
Diagnostisch-voorschrijvende benadering (kijken naar symptomen en daarmee kijken welke
classificatie daarbij werkt)
● Diagnose van een bepaalde conditie
● Interventie bepaald aan de hand van de conditie/diagnose
● Aanname dat diagnose leidt tot passende interventie
● Diagnose / classificatie / label als beschrijving van eigenschappen, of als oorzaak
van het probleem?
● in medische diagnostiek heb je een ziekte entititeit - je hebt een oorzaak, als je de
oorzaak aanpakt pak je de gevolgen aan. Je diagnoseert dus de ‘ziekte’, maar bij
, diagnostiek moet je kijken naar de symptomen en moet we daar een classificatie
aanhangen. het zegt niks over oorzaak of welke behandeling het beste zou werken.
● Belangrijk: een dsm classificatie kan nooit iets verklaren, het is een cirkelredenering.
Jouw symptomen geven jou de diagnose, maar jou diagnose geven jou de
symptomen,
Handelingsgerichte diagnostiek
• Vijf uitgangspunten HGD
- Verloopt volgens systematische procedures
- Is gericht op advisering
- Hanteert een transactioneel referentiekader = betekent zoveel als een kind en zijn
verschillende omgevingen interacteren allemaal met elkaar. Je moet dus niet alleen naar het
kind kijken, maar ook naar de omgevingen. Dus je kijkt transactioneel maar je kijkt ook naar
de wisselwerkingen. Je kijkt hoe de systemen elkaar beïnvloeden.
- Acht samenwerking met school, ouders en kind cruciaal
- Besteedt aandacht aan positieve kenmerken
Oplossingsgerichte benadering
• Bestaat uit vier stappen
- Probleem identificeren
- Probleem definiëren
- Interventies selecteren of ontwerpen
- Interventies uitvoeren en de effecten hiervan evalueren / monitoren
• Het probleem is een discrepantie tussen verwachte en daadwerkelijke prestaties
• Effectiviteit wordt getest
Wat is het vershcil in wat je ziet als een probleem en een diagnose stellen?
- probleem constateer en zie je gelijk
- als je daar een classificatie aan wil hangen, moet je eerst op 3 momenten toetsen of
een interventie succesvol is geweest
Leerstoornissen
• Klacht ≠ probleem, mensen die kinderen aanmelden met een klacht doen dat uit hun eigen
perspectief, het is aan ons om te zien of dat daadwerkelijk een probleem is. Is er sprake van
lijden, maatschappelijke kost? Blijft iemand achter of heeft het kind pech met de context.
• Probleem ≠ classificatie, je kan problemen hebben op allerlei vlakken, maar dat betekent
niet dat je aan de DSM verklaring voldoet. Ook als iemand een diagnose heeft, zijn de DSM
symptomen niet noodzakelijk toepasbaar op iedereen.
• Classificatie vs ziekte-entiteit
• Classificatie gebaseerd op de DSM-5
• Alternatief (?) ICD-11
Classificatie volgens DSM-5
Specifieke leerstoornis DSM-5: Criterium A
Moeite met het aanleren en gebruiken van schoolse vaardigheden
- persistent (hardnekkig)
- 6 maanden
- ondanks interventie
, Specifieke leerstoornis DSM-5: Criterium A (dyslexie en dyscalculie)
1. Onnauwkeurig of langzaam en moeizaam lezen van woorden
2. Moeite om de betekenis te begrijpen van wat wordt gelezen
3. Moeite met spelling
4. Moeite om zich schriftelijk uit te drukken (schrijfvaardigheden)
5. Moeite met het zich eigen maken van gevoel voor en feiten rond getallen en berekeningen
6. Moeite met cijfermatig redeneren
dia 19:
> als iets niet meetbaar is zit er ook geen diagnose in
> significante invloed, het gaat voorbij een vak, dus het gaat over meerdere vakken.
> gestandaardiseerde tests zijn nodig voor het vergelijken met de rest.
Specifieke leerstoornis DSM-5: Criterium C
De leerproblemen beginnen tijdens de schooljaren, maar worden soms pas manifest bij
belasting (zoals bij toetsen met een tijdslimiet; binnen een bepaalde tijd lezen of schrijven
van lange, complexe teksten; in geval van een excessief zware studiebelasting).
Criterium D
- je mag niet kwijtschelden aan een ander ding.
Specifieke leerstoornis DSM-5
NB: de vier classificatiecriteria moeten gebaseerd zijn op een klinische synthese van:
• de anamnese (ontwikkeling, medisch, gezin, school)
• schoolrapporten
• psychologische tests
College 1
Wat behandelen we?
• Verschil met Onderwijsleerproblemen
• Verschillende aspecten van leerproblemen
• Welke aspecten meespelen bij het signaleren van leerproblemen
• Selecteren van interventies en strategieën om leerproblemen (in de klas) aan te pakken
• Hierbij proberen we op de lange termijn te werken: Niet alleen wat we nu weten, maar hoe
we om kunnen gaan met wat allemaal nog gaat worden ontdekt
• Niet een recept of script van wat te doen als…
“Evidence-based practice is the integration of the best available research with clinical
expertise in the context of patient characteristics, culture and preferences.”
> je moet telkens weten, wat is nu het best beschikbare.
Wat is evidence-based werken?
- Basis om verantwoorde beslissingen te nemen - het is niet een instrument kiezen en
dat instrument voor jou de keuze laten maken. De beslissing ligt altijd bij de
gedragswetenschapper.
- Evidence-based (experimenteel vastgesteld dat iets werkzaam is) vs research based
- vaak zijn ethica niet de richtlijn voor het vormen van instrumenten, het onderzoek is
dus wellicht niet zo eerlijk en rechtvaardig. Je moet je afvragen wat je voor waar aan
mag nemen en wat je met een korrel zout moet nemen.
Achtergrondartikel Kritisch -> Lilienfeld, Ammirati, & David (2012). Distinguishing
science from pseudoscience in school psychology: Science and scientific thinking as
safeguards against human error.
- ≠ één goed antwoord, met dit kind is dit aan de hand dus moeten we dit doen gaat
niet op.
- Altijd zelf verantwoordelijk
Verschillende benaderingen
● Diagnostisch-voorschrijvende benadering = je geeft een classificerende diagnose
en daar is dan sprake van en daarom geven we deze behandeling.
○ Diagnostic-prescriptive approach
● Handelingsgerichte diagnostiek
● Oplossingsgerichte benadering
○ Problem-solving approach (Response to Intervention)
Diagnostisch-voorschrijvende benadering (kijken naar symptomen en daarmee kijken welke
classificatie daarbij werkt)
● Diagnose van een bepaalde conditie
● Interventie bepaald aan de hand van de conditie/diagnose
● Aanname dat diagnose leidt tot passende interventie
● Diagnose / classificatie / label als beschrijving van eigenschappen, of als oorzaak
van het probleem?
● in medische diagnostiek heb je een ziekte entititeit - je hebt een oorzaak, als je de
oorzaak aanpakt pak je de gevolgen aan. Je diagnoseert dus de ‘ziekte’, maar bij
, diagnostiek moet je kijken naar de symptomen en moet we daar een classificatie
aanhangen. het zegt niks over oorzaak of welke behandeling het beste zou werken.
● Belangrijk: een dsm classificatie kan nooit iets verklaren, het is een cirkelredenering.
Jouw symptomen geven jou de diagnose, maar jou diagnose geven jou de
symptomen,
Handelingsgerichte diagnostiek
• Vijf uitgangspunten HGD
- Verloopt volgens systematische procedures
- Is gericht op advisering
- Hanteert een transactioneel referentiekader = betekent zoveel als een kind en zijn
verschillende omgevingen interacteren allemaal met elkaar. Je moet dus niet alleen naar het
kind kijken, maar ook naar de omgevingen. Dus je kijkt transactioneel maar je kijkt ook naar
de wisselwerkingen. Je kijkt hoe de systemen elkaar beïnvloeden.
- Acht samenwerking met school, ouders en kind cruciaal
- Besteedt aandacht aan positieve kenmerken
Oplossingsgerichte benadering
• Bestaat uit vier stappen
- Probleem identificeren
- Probleem definiëren
- Interventies selecteren of ontwerpen
- Interventies uitvoeren en de effecten hiervan evalueren / monitoren
• Het probleem is een discrepantie tussen verwachte en daadwerkelijke prestaties
• Effectiviteit wordt getest
Wat is het vershcil in wat je ziet als een probleem en een diagnose stellen?
- probleem constateer en zie je gelijk
- als je daar een classificatie aan wil hangen, moet je eerst op 3 momenten toetsen of
een interventie succesvol is geweest
Leerstoornissen
• Klacht ≠ probleem, mensen die kinderen aanmelden met een klacht doen dat uit hun eigen
perspectief, het is aan ons om te zien of dat daadwerkelijk een probleem is. Is er sprake van
lijden, maatschappelijke kost? Blijft iemand achter of heeft het kind pech met de context.
• Probleem ≠ classificatie, je kan problemen hebben op allerlei vlakken, maar dat betekent
niet dat je aan de DSM verklaring voldoet. Ook als iemand een diagnose heeft, zijn de DSM
symptomen niet noodzakelijk toepasbaar op iedereen.
• Classificatie vs ziekte-entiteit
• Classificatie gebaseerd op de DSM-5
• Alternatief (?) ICD-11
Classificatie volgens DSM-5
Specifieke leerstoornis DSM-5: Criterium A
Moeite met het aanleren en gebruiken van schoolse vaardigheden
- persistent (hardnekkig)
- 6 maanden
- ondanks interventie
, Specifieke leerstoornis DSM-5: Criterium A (dyslexie en dyscalculie)
1. Onnauwkeurig of langzaam en moeizaam lezen van woorden
2. Moeite om de betekenis te begrijpen van wat wordt gelezen
3. Moeite met spelling
4. Moeite om zich schriftelijk uit te drukken (schrijfvaardigheden)
5. Moeite met het zich eigen maken van gevoel voor en feiten rond getallen en berekeningen
6. Moeite met cijfermatig redeneren
dia 19:
> als iets niet meetbaar is zit er ook geen diagnose in
> significante invloed, het gaat voorbij een vak, dus het gaat over meerdere vakken.
> gestandaardiseerde tests zijn nodig voor het vergelijken met de rest.
Specifieke leerstoornis DSM-5: Criterium C
De leerproblemen beginnen tijdens de schooljaren, maar worden soms pas manifest bij
belasting (zoals bij toetsen met een tijdslimiet; binnen een bepaalde tijd lezen of schrijven
van lange, complexe teksten; in geval van een excessief zware studiebelasting).
Criterium D
- je mag niet kwijtschelden aan een ander ding.
Specifieke leerstoornis DSM-5
NB: de vier classificatiecriteria moeten gebaseerd zijn op een klinische synthese van:
• de anamnese (ontwikkeling, medisch, gezin, school)
• schoolrapporten
• psychologische tests
