Opvoedvragen: Pedagogiek (Jaar 1, blok 4)
College aantekeningen
De Haagse Hogeschool, Pedagogiek 2022/2023
Indy Thérèse
,Inhoudsopgave
Pedagogiek, hoorcollege 1: inleiding in en geschiedenis van de
opvoedingsondersteuning ...................................................................... 3
Pedagogiek, hoorcollege 2: Overheidsbeleid mbt
opvoedingsondersteuning ...................................................................... 8
Pedagogiek, hoorcollege 3: Risicofactoren en beschermende factoren
.............................................................................................................. 14
Pedagogiek, hoorcollege 4: TheoreNsche modellen ............................ 21
Pedagogiek, hoorcollege 5: Systeemtheorie en systeemgericht werken
.............................................................................................................. 33
Pedagogiek, hoorcollege 6: risicofactor scheiding ............................... 41
Pedagogiek, hoorcollege 7: Risicofactor Armoede .............................. 48
2
,Pedagogiek, hoorcollege 1: inleiding in en geschiedenis van de
opvoedingsondersteuning
25 april 2023
Opvoedvragen...
Wat wil je als pedagoog weten?
à Welke belangrijke factoren spelen een rol bij het kind en in de gezinssituatie? Wat gaat er goed?
Waar liggen risico’s?
à Met welke overheidskaders dien je rekening te houden?
à Welke theorieën en modellen kunnen helpen een goede inschatting te maken van de
gezinssituatie?
DefiniFe opvoedondersteuning
“Ondersteuning aan ouders, gericht op het herkennen en verhelpen van problemen bij het kind of in
het opvoedsysteem”
• Tegenwoordig voornamelijk evidence-based (gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek) en gericht
op het individu (wat sluit aan?)
• Dit college: Hoe zagen opvoedingsadviezen en opvoedondersteuning er door de eeuwen heen uit?
Het belang van kennis over de geschiedenis van opvoedondersteuning
Waarom “geschiedenis van opvoedondersteuning”?
- Ideeën over wat goede opvoeding is hangen sterk samen met de tijd en cultuur waarin ze zijn
ontstaan
- Kennis over de geschiedenis van opvoeden helpt om adviezen over opvoeding:
- ...te doorzien: waar het vandaan komt
- ... te relativeren: voeger was het zo, en nu is het zo, inzien dat er meerdere manieren zijn
- ... te bekritiseren: zijn we het eens met hoe het vroeger ging of wat er nu gebeurt?
- ...of juist te verstevigen en onderbouwen
Kort gezegd maakt kennis over opvoedopvattingen van vroeger het mogelijk ideeën van onze eigen
tijd van een afstandje te bekijken, en een eigen visie op deze ideeën te ontwikkelen.
3
, Opvoedadviezen in Nederland van 1600 – 2000 Tentamen
Wat weten we over het verleden (<1600)?
- Kennis over ouders, kinderen en opvoeding vanaf de late middeleeuwen: daarvoor weinig
bewaard gebleven: we kunnen er niet met zekerheid iets over zeggen
- Genegenheid en bewust opvoeden
- Uitingen van genegenheid en opvattingen over “goed” opvoeden verschillen per tijdperk:
wat je wil bereiken is per tijdperk anders
- Periode na middeleeuwen: meer kennis via brieven, foto’s en filmmateriaal (probleem:
informatie gekleurd, daarom kijken naar meningen en adviezen (bijvoorbeeld uit
opvoedboeken; makkelijker te interpreteren)
à Kanttekening opvoedboeken: weerspiegeling van de heersende norm, maar realiteit was vaak
anders! Ouders wel beïnvloed door norm: hoe veel ouders houden zich echt aan de opvoedadviezen
van boeken?
De Gouden Eeuw (1600-1700)
- Opvoeddoel: opvoeden tot vrome (religie stond voorop) en deugdzame burgers
- Eerlijkheid, bescheidenheid en hulpvaardigheid ter doorontwikkeling van de economie
- Religie als voornaamste uitgangspunt
- Klassieke rolverdeling ouders als voorbeeld voor het kind: vaders hadden wel rol in opvoeding
en moeders hadden een mening!
- Belang goede opvoeding werd benadrukt: verantwoordelijkheid van ouders!
- Meeste kinderen kort naar school: opvoeding gebeurde ook door werkgevers (vanaf ca. 12
jaar)
Belang van een goede opvoeding in de Gouden Eeuw
Jacob Cats, dichter
“Indien de jonckheydt niet en deugt En geeft de schult niet aen de jeugt. De Vader selfs verdient de
straf Die haer geen beter les en gaf.”
4
College aantekeningen
De Haagse Hogeschool, Pedagogiek 2022/2023
Indy Thérèse
,Inhoudsopgave
Pedagogiek, hoorcollege 1: inleiding in en geschiedenis van de
opvoedingsondersteuning ...................................................................... 3
Pedagogiek, hoorcollege 2: Overheidsbeleid mbt
opvoedingsondersteuning ...................................................................... 8
Pedagogiek, hoorcollege 3: Risicofactoren en beschermende factoren
.............................................................................................................. 14
Pedagogiek, hoorcollege 4: TheoreNsche modellen ............................ 21
Pedagogiek, hoorcollege 5: Systeemtheorie en systeemgericht werken
.............................................................................................................. 33
Pedagogiek, hoorcollege 6: risicofactor scheiding ............................... 41
Pedagogiek, hoorcollege 7: Risicofactor Armoede .............................. 48
2
,Pedagogiek, hoorcollege 1: inleiding in en geschiedenis van de
opvoedingsondersteuning
25 april 2023
Opvoedvragen...
Wat wil je als pedagoog weten?
à Welke belangrijke factoren spelen een rol bij het kind en in de gezinssituatie? Wat gaat er goed?
Waar liggen risico’s?
à Met welke overheidskaders dien je rekening te houden?
à Welke theorieën en modellen kunnen helpen een goede inschatting te maken van de
gezinssituatie?
DefiniFe opvoedondersteuning
“Ondersteuning aan ouders, gericht op het herkennen en verhelpen van problemen bij het kind of in
het opvoedsysteem”
• Tegenwoordig voornamelijk evidence-based (gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek) en gericht
op het individu (wat sluit aan?)
• Dit college: Hoe zagen opvoedingsadviezen en opvoedondersteuning er door de eeuwen heen uit?
Het belang van kennis over de geschiedenis van opvoedondersteuning
Waarom “geschiedenis van opvoedondersteuning”?
- Ideeën over wat goede opvoeding is hangen sterk samen met de tijd en cultuur waarin ze zijn
ontstaan
- Kennis over de geschiedenis van opvoeden helpt om adviezen over opvoeding:
- ...te doorzien: waar het vandaan komt
- ... te relativeren: voeger was het zo, en nu is het zo, inzien dat er meerdere manieren zijn
- ... te bekritiseren: zijn we het eens met hoe het vroeger ging of wat er nu gebeurt?
- ...of juist te verstevigen en onderbouwen
Kort gezegd maakt kennis over opvoedopvattingen van vroeger het mogelijk ideeën van onze eigen
tijd van een afstandje te bekijken, en een eigen visie op deze ideeën te ontwikkelen.
3
, Opvoedadviezen in Nederland van 1600 – 2000 Tentamen
Wat weten we over het verleden (<1600)?
- Kennis over ouders, kinderen en opvoeding vanaf de late middeleeuwen: daarvoor weinig
bewaard gebleven: we kunnen er niet met zekerheid iets over zeggen
- Genegenheid en bewust opvoeden
- Uitingen van genegenheid en opvattingen over “goed” opvoeden verschillen per tijdperk:
wat je wil bereiken is per tijdperk anders
- Periode na middeleeuwen: meer kennis via brieven, foto’s en filmmateriaal (probleem:
informatie gekleurd, daarom kijken naar meningen en adviezen (bijvoorbeeld uit
opvoedboeken; makkelijker te interpreteren)
à Kanttekening opvoedboeken: weerspiegeling van de heersende norm, maar realiteit was vaak
anders! Ouders wel beïnvloed door norm: hoe veel ouders houden zich echt aan de opvoedadviezen
van boeken?
De Gouden Eeuw (1600-1700)
- Opvoeddoel: opvoeden tot vrome (religie stond voorop) en deugdzame burgers
- Eerlijkheid, bescheidenheid en hulpvaardigheid ter doorontwikkeling van de economie
- Religie als voornaamste uitgangspunt
- Klassieke rolverdeling ouders als voorbeeld voor het kind: vaders hadden wel rol in opvoeding
en moeders hadden een mening!
- Belang goede opvoeding werd benadrukt: verantwoordelijkheid van ouders!
- Meeste kinderen kort naar school: opvoeding gebeurde ook door werkgevers (vanaf ca. 12
jaar)
Belang van een goede opvoeding in de Gouden Eeuw
Jacob Cats, dichter
“Indien de jonckheydt niet en deugt En geeft de schult niet aen de jeugt. De Vader selfs verdient de
straf Die haer geen beter les en gaf.”
4
