Schema’s ontmoetingen met je brein
Kennismaking met het olod en belangrijke concepten
Theorieën – neurobiologie van depressie
Verstoorde
Verminderde
transmitterhypothese HPA-as abnormaliteiten Inflammatie Netwerk disfunctioneren
neuroplasticiteit
(monoamine hypothese)
® Neurotransmitters ® Hypothalamus – ® Stress zorgt voor ® Het vermogen van de ® Veranderingen in de
beïnvloeden elkaar - hypofyse – bijnier as productie cytokines hersenen om zich aan te functionele
serotonine, (amandel, erwt en ® Cytokines zorgen voor passen neemt af connectiviteit in circuits
norepinephrine en walnoot) een immuunreactie ® BDNF: brain-derived van affectregulatie
dopamine ® Overgevoelige HPA-as ® Immuunreactie neurotrophic factor of ® Limbisch systeem
® Verminderd serotonine ® Hypersecretie van CRF = veroorzaakt zenuwcelstimulerende normaal geïnhibeerd
® Genetische corticotropine – ziektesymptomen zoals factor verminderd door de cortex (houdt
abnormaliteiten in releasing – factor anhedonie (= het niet ® Invloed op werking van sterkte emoties tegen)
serotonerge transmissie ® Verstoord meer kunnen ervaren de hippocampus ® Hyperactieve
® Chronische stress zorgt feedbacksysteem in de van vreugde) en (geheugen) en het hersenstam en limbisch
voor ontregeling in HPA-as vermoeidheid limbisch systeem systeem
norepinephrine ® Geen signaal om ® Behandeling met (beloningssysteem) ® Hypoactieve of
® Ontregeling van aanmaak cortisol te ontstekingswerende ® Bepaald ons hypogeconnecteerde
dopamine heeft invloed remmen in de bijnieren middelen toevoeging aanpassingsvermogen cortex kan onvoldoende
op het beloningssysteem ® ACTH: voor anti-depressiva instaan voor inhibitie
adrenocorticotroop ® Bidirectionele relatie (verminderde/
hormoon geeft signaal verhoogde
door bloed activiteit prefrontale
cortex)
1
, Concepten en categorieën
Theorieën – verklaring typiciteitseffect
Prototype theorie Exemplaar theorie Netwerktheorie Spreidende activatie theorie
• Categorie voorgesteld door • Categorie bestaat uit individuele • Individuele concepten zijn • Netwerk ingeschakeld bij
prototype (kern) exemplaren knopen in ons brein categorisering
• Prototype is een gemiddelde van • Exemplaar is existerend • Conceptuele hiërarchie • Aantal links/nabijheid in het
al de exemplaren (bestaand) o Natuurlijke en artificiële netwerk bepaald reactiesnelheid
• Prototype is een abstractie • Categorisering onbekend concepten gerangschikt • Reactiesnelheid gebaseerd op
(onbestaand) exemplaar afhankelijk van mate van algemeen (bovenaan) afstanden tussen knopen
o Atypische exemplaren waarin het lijkt op bekende naar specifiek (onderaan) • Netwerk blijft voor een korte tijd
o Typische exemplaren exemplaren o Onderliggende kenmerken actief
• Conceptuele afstand erven de kenmerken van
de bovenliggende
2
Kennismaking met het olod en belangrijke concepten
Theorieën – neurobiologie van depressie
Verstoorde
Verminderde
transmitterhypothese HPA-as abnormaliteiten Inflammatie Netwerk disfunctioneren
neuroplasticiteit
(monoamine hypothese)
® Neurotransmitters ® Hypothalamus – ® Stress zorgt voor ® Het vermogen van de ® Veranderingen in de
beïnvloeden elkaar - hypofyse – bijnier as productie cytokines hersenen om zich aan te functionele
serotonine, (amandel, erwt en ® Cytokines zorgen voor passen neemt af connectiviteit in circuits
norepinephrine en walnoot) een immuunreactie ® BDNF: brain-derived van affectregulatie
dopamine ® Overgevoelige HPA-as ® Immuunreactie neurotrophic factor of ® Limbisch systeem
® Verminderd serotonine ® Hypersecretie van CRF = veroorzaakt zenuwcelstimulerende normaal geïnhibeerd
® Genetische corticotropine – ziektesymptomen zoals factor verminderd door de cortex (houdt
abnormaliteiten in releasing – factor anhedonie (= het niet ® Invloed op werking van sterkte emoties tegen)
serotonerge transmissie ® Verstoord meer kunnen ervaren de hippocampus ® Hyperactieve
® Chronische stress zorgt feedbacksysteem in de van vreugde) en (geheugen) en het hersenstam en limbisch
voor ontregeling in HPA-as vermoeidheid limbisch systeem systeem
norepinephrine ® Geen signaal om ® Behandeling met (beloningssysteem) ® Hypoactieve of
® Ontregeling van aanmaak cortisol te ontstekingswerende ® Bepaald ons hypogeconnecteerde
dopamine heeft invloed remmen in de bijnieren middelen toevoeging aanpassingsvermogen cortex kan onvoldoende
op het beloningssysteem ® ACTH: voor anti-depressiva instaan voor inhibitie
adrenocorticotroop ® Bidirectionele relatie (verminderde/
hormoon geeft signaal verhoogde
door bloed activiteit prefrontale
cortex)
1
, Concepten en categorieën
Theorieën – verklaring typiciteitseffect
Prototype theorie Exemplaar theorie Netwerktheorie Spreidende activatie theorie
• Categorie voorgesteld door • Categorie bestaat uit individuele • Individuele concepten zijn • Netwerk ingeschakeld bij
prototype (kern) exemplaren knopen in ons brein categorisering
• Prototype is een gemiddelde van • Exemplaar is existerend • Conceptuele hiërarchie • Aantal links/nabijheid in het
al de exemplaren (bestaand) o Natuurlijke en artificiële netwerk bepaald reactiesnelheid
• Prototype is een abstractie • Categorisering onbekend concepten gerangschikt • Reactiesnelheid gebaseerd op
(onbestaand) exemplaar afhankelijk van mate van algemeen (bovenaan) afstanden tussen knopen
o Atypische exemplaren waarin het lijkt op bekende naar specifiek (onderaan) • Netwerk blijft voor een korte tijd
o Typische exemplaren exemplaren o Onderliggende kenmerken actief
• Conceptuele afstand erven de kenmerken van
de bovenliggende
2
