samenvatting recht en ethiek periode 1.2

Samenvatting periode 1.2 Recht & ethiek

Lesvoorbereiding 1 – recht & ethiek

- Wat de oorsprong van de zorgethiek is

De naam Joan Tronto is nauw verbonden met de zorgethiek.

Definitie zorgethiek Tronto: een eigensoortige activiteit die alles omvat wat wij doen om onze wereld
zo in stand te houden, te continueren en te herstellen dat we daarin zo goed mogelijk kunnen leven.

 legt nadruk op zorg als een belangrijk praktisch verschijnsel in onze wereld, dat volgens de
aanhangers van deze stroming echter ernstig wordt ondergewaardeerd.

Wortels van zorgethiek: liggen in de discussie over de ontwikkeling van morele gevoelens en van een
moreel oordeelsvermogen

 belangrijk thema in de ontwikkelingspsychologie

De Amerikaanse filosofe Carol Gilligan verweet Lawrence Kohlberg dat hij in zijn onderzoek alleen
jongens/mannen gebruikte.

 vrouwen geven veel concretere antwoorden en de zorg werd volledig buiten beschouwing
gelaten.

Morele ontwikkeling volgens Kohlberg:

 Preconventioneel
o Egocentrisch
o Gehoorzaamheid
 Conventioneel
o Voor wat hoort wat
o Goede relatie met anderen
 Postconventioneel
o Verantwoordelijkheid
o Principieel geweten

Uitgangspunt Kohlberg: mensen worden gekenmerkt door onderlinge afhankelijkheid en
kwetsbaarheid. Mensen hebben elkaar nodig.

- Wat bedoeld wordt met zorg als een ethisch begrip

Zorg is een breed verschijnsel en heeft ook vele verschillende definities.

Zorg, stelt de zorgethiek, is geen theoretisch concept: zorg is een praktijk, een mix van denken en
doen.

,- Wat volgens Tronto de vier fasen het zorgproces zijn en welke deugden bij de fasen horen

4 fasen van de zorgcyclus:

 Je zorgen maken (aandacht hebben)
o Zonder een dergelijke aandacht voor de ander en voor wat hij nodig heeft, komt
zorgen niet van de grond.
o Het initiatief van de patiënt om hulp in te schakelen moet op een specifieke wijze
worden beantwoord.
 Zorg op je nemen (verantwoordelijkheid nemen)
o Wil het proces van zorgen op een goede manier worden doorgezet, dan moet er ook
iemand zijn die de verantwoordelijkheden wil dragen voor de zorg
o Het hoeft niet altijd duidelijk te worden gezegd
o Volgens psychologen willen mensen altijd dat de baten hoger zijn dan de kosten
 Zorg verlenen
o Uitvoering worden gegeven aan de zorg
o Iemand moet aan de competenties en capaciteiten beschikken op te kunnen voldoen
o In de wet vastgelegd wie competent is  wet BIG
o Doorverwijzen naar iemand anders is ook zorg verlenen, maar dan op een andere
manier
 Nagaan of zorg is ontvangen
o Responsief vormgeven: als een echt antwoord, een respons, op de vraag van een
ander
o Interactief proces: als de zorg echt aankomt, zal de zorgvrager daar ook blijk van
geven in zijn reacties




- Wat de kernprincipes zijn van de zorgethiek

1. Respect en empathie tonen voor de patiënt en zijn familie
2. Zich verantwoordelijk weten voor het eigen handelen
3. Zich open kunnen stellen voor de opvattingen van de patiënt, hoe verschillend die ook
mogen zijn ten opzichte van de eigen ideeën.

, Zorgpraktijken gekenmerkt door professionaliteit

 Professionaliteit wordt vaak begrepen in termen van deskundigheid
 Als professional doe je niet zomaar iets waarvan je denkt dat het wel goed is voor de ander
 De professional maakt rationele overwegingen
 Zijn deskundigheid berust op specifieke kennis en vaardigheden (competenties) en
technieken in het toepassen daarvan
 De professional laat zich niet meeslepen door emoties maar heeft een affectief neutrale
houding ten aanzien van de hulpvrager: houdt professionele afstand



Lesvoorbereiding 2 – recht & ethiek

- Weet welke wetten van belang zijn bij de onvrijwillige en verplichte zorg

Op grond van de Wet BOPZ kon iemand tegen zijn wil in worden opgenomen in een psychiatrisch
ziekenhuis.

 Eis was dat er sprake moest zijn van gevaar dat voortkomt uit een stoornis van een
geestvermogens

Er werd bepaald dat de Wet BOPZ niet toekomstbestendig was, want de wet was erg complex
geworden door de vele aanpassingen. Daarnaast wordt er tegenwoordig veel vaker buiten een
psychiatrisch ziekenhuis gewerkt.

In 2009 en 2010 kwamen de wetsvoorstellen van de Wzd, die gericht is op de verstandelijk
gehandicaptenzorg en de psychogeriatrie, de Wvggz, die gericht is op de psychiatrie en de Wfz,
die gericht is op de forensische zorg.

 Pas in januari 2020 in werking getreden
 Geregeld in Besluit zorg en dwang

Soms komt voor dat beide wetten van toepassing zijn op een persoon (Multi problematiek), maar
in de wet is geregeld dat maar één wet tegelijk van toepassing kan zijn op een persoon. Dus er
wordt gehandeld naar welke problematiek of stoornis op de voorgrond staat.

- Kent de doelen en uitgangspunten van de Wzd

Belangrijkste doel: het verbeteren van de rechtspositie van cliënten met een verstandelijke
beperking of psychogeriatrische aandoening als zij niet instemmen met de zorg, ongeacht de
plaats waar zij verblijven.

 Geen onderscheid gemaakt tussen vrijwillig of niet-vrijwillig opgenomen

Twee hoofdonderwerpen:

 Onvrijwillige zorg, waaronder wordt verstaan: zorg waartegen de cliënt of zijn
vertegenwoordiger zich verzet
 Onvrijwillige opname in een geregistreerde accommodatie

Uitgangspunt is altijd vrijwillige zorg, maar af en toe komt er bij de zorg wel dwang kijken.