Aardrijkskunde H4 Vraagstukken in Nederland
Paragraaf 1: Dynamische kusten
Drie soorten kusten:
Waddenkust
- Noord-Nederlandse eilanden met duinen
- Gedeelte van de Waddenzee valt droog met eb (wadden)
- Landkant: harde kust met waterkeringen in de vorm van zeedijken.
Duinenkust
- Duinen van Den Helder tot de Hoek van Holland
Estuariumkust
- Estuaria ten zuiden van de Hoek van Holland.
- Zeestroming is krachtiger dan de rivierstroming en sedimentatie.
Nederland heeft vooral zachte kusten met strand, duinen en voldoende zandaanvoer door de
mens of natuur. Harde kusten komen minder voor, dit zijn kusten met kunstmatige
kustverdediging en zeedijken.
Menselijke ingrepen die de oorspronkelijke kust in stand houden
- Zeedijken; zijn effectief maar kostbaar.
- Hulpdijken; hebben een basis van aangelegde duinen
- Bolwerkvorming; harde kusten die verder in de zee komen te liggen dan zachte kusten.
Natuurlijke kustprocessen; waardoor de Nederlandse kust is gevormd
1. In diep water is de golfsnelheid hoger dan in ondiep water. Zand dat uit zee wordt
meegenomen, zal daarom bij de kust sedimenteren. In ondiep water breken de golven af en
stroomt het water terug, waarbij zand wordt verplaatst, dit heet stranddrift.
2. Het zand van de kust wordt aangevoerd door de Noordzee of door rivieren. De
zeestroming verplaatst dit zand in noordoostelijke richting. Hierdoor ligt er zand aan de kust
en ontstaan er vervolgens duinen door de wind.
3. Het stijgen en dalen van de zeespiegel door eb en vloed, wat ontstaat door de
aantrekkingskracht van de maan op het zeewater. Dit proces noemen we de
getijdenstroming, dat is het nettoresultaat van de ebstroom en de vloedstroom.
Eb is een periode waarin het zeewater laag staat. Hierbij kan een doodtij ontstaan. De
aantrekkingskracht van de maan en de zon werken elkaar dan tegen waardoor het water
extra laag komt te staan.
Vloed is een periode waarin het zeewater hoog staat. Hierbij kan een springtij ontstaan. De
aantrekkingskracht van de maan en de zon versterken elkaar dan waardoor het water extra
hoog komt te staan.
, Paragraaf 2: Stroomgebieden van de Rijn en Maas
Kenmerken stroomgebied Rijn
- heel groot stroomgebied
- bronnen in de Zwitserse Alpen
- gemengde rivier; gletsjerwater en regenwater
- sterk vertakt stroomstelsel
Kenmerken stroomgebied Maas
- kleiner stroomgebied en afvoer
- bron in Noordoost-Frankrijk
- regenrivier (geen gletsjers in de bovenloop)
Stroomgebieden worden gescheiden door een waterscheiding, dit zijn hogere delen in het
landschap.
De waterafvoer is afhankelijk van:
- evapotranspiratie (verdamping uit planten en het oppervlak)
- vastgehouden water in de bodem
- vastgehouden stilstaand en langzaam stromend water
- waterverbruik door mens en natuur
- neerslag
Vertragingstijd: tijd die neerslag erover doet om na het vallen in het stroomstelsel te komen.
- Natuurlijk landschap: lange vertragingstijd
- Cultuurlandschap (door mensen gevormd): korte vertragingstijd
Debiet: afvoer per seconde op een bepaald moment.
Regiem: verdeling van het debiet over een jaar.
Piekafvoer: de maximale afvoer.
Het lengteprofiel van een rivier
Geeft de hoogteligging van de rivier weer vanaf bron tot monding.
Verval: hoogteverschil tussen twee punten
Verhang: de gemiddelde helling in meters per kilometer
- Het verhang is groot in de bovenloop, neemt af in de middenloop en is klein in de
benedenloop.
Dwarsprofiel van een rivier:
Winterbed: gebied tussen de
winterdijken.
Winterdijken: dijk waarmee het
omliggende land te beschermd
wordt tegen extreem hoge
waterstanden.
Zomerbed: de ruimte die de rivier
heeft tussen de zomerdijken.
Zomerdijken: houden de
uiterwaarden in de zomer droog.
Paragraaf 1: Dynamische kusten
Drie soorten kusten:
Waddenkust
- Noord-Nederlandse eilanden met duinen
- Gedeelte van de Waddenzee valt droog met eb (wadden)
- Landkant: harde kust met waterkeringen in de vorm van zeedijken.
Duinenkust
- Duinen van Den Helder tot de Hoek van Holland
Estuariumkust
- Estuaria ten zuiden van de Hoek van Holland.
- Zeestroming is krachtiger dan de rivierstroming en sedimentatie.
Nederland heeft vooral zachte kusten met strand, duinen en voldoende zandaanvoer door de
mens of natuur. Harde kusten komen minder voor, dit zijn kusten met kunstmatige
kustverdediging en zeedijken.
Menselijke ingrepen die de oorspronkelijke kust in stand houden
- Zeedijken; zijn effectief maar kostbaar.
- Hulpdijken; hebben een basis van aangelegde duinen
- Bolwerkvorming; harde kusten die verder in de zee komen te liggen dan zachte kusten.
Natuurlijke kustprocessen; waardoor de Nederlandse kust is gevormd
1. In diep water is de golfsnelheid hoger dan in ondiep water. Zand dat uit zee wordt
meegenomen, zal daarom bij de kust sedimenteren. In ondiep water breken de golven af en
stroomt het water terug, waarbij zand wordt verplaatst, dit heet stranddrift.
2. Het zand van de kust wordt aangevoerd door de Noordzee of door rivieren. De
zeestroming verplaatst dit zand in noordoostelijke richting. Hierdoor ligt er zand aan de kust
en ontstaan er vervolgens duinen door de wind.
3. Het stijgen en dalen van de zeespiegel door eb en vloed, wat ontstaat door de
aantrekkingskracht van de maan op het zeewater. Dit proces noemen we de
getijdenstroming, dat is het nettoresultaat van de ebstroom en de vloedstroom.
Eb is een periode waarin het zeewater laag staat. Hierbij kan een doodtij ontstaan. De
aantrekkingskracht van de maan en de zon werken elkaar dan tegen waardoor het water
extra laag komt te staan.
Vloed is een periode waarin het zeewater hoog staat. Hierbij kan een springtij ontstaan. De
aantrekkingskracht van de maan en de zon versterken elkaar dan waardoor het water extra
hoog komt te staan.
, Paragraaf 2: Stroomgebieden van de Rijn en Maas
Kenmerken stroomgebied Rijn
- heel groot stroomgebied
- bronnen in de Zwitserse Alpen
- gemengde rivier; gletsjerwater en regenwater
- sterk vertakt stroomstelsel
Kenmerken stroomgebied Maas
- kleiner stroomgebied en afvoer
- bron in Noordoost-Frankrijk
- regenrivier (geen gletsjers in de bovenloop)
Stroomgebieden worden gescheiden door een waterscheiding, dit zijn hogere delen in het
landschap.
De waterafvoer is afhankelijk van:
- evapotranspiratie (verdamping uit planten en het oppervlak)
- vastgehouden water in de bodem
- vastgehouden stilstaand en langzaam stromend water
- waterverbruik door mens en natuur
- neerslag
Vertragingstijd: tijd die neerslag erover doet om na het vallen in het stroomstelsel te komen.
- Natuurlijk landschap: lange vertragingstijd
- Cultuurlandschap (door mensen gevormd): korte vertragingstijd
Debiet: afvoer per seconde op een bepaald moment.
Regiem: verdeling van het debiet over een jaar.
Piekafvoer: de maximale afvoer.
Het lengteprofiel van een rivier
Geeft de hoogteligging van de rivier weer vanaf bron tot monding.
Verval: hoogteverschil tussen twee punten
Verhang: de gemiddelde helling in meters per kilometer
- Het verhang is groot in de bovenloop, neemt af in de middenloop en is klein in de
benedenloop.
Dwarsprofiel van een rivier:
Winterbed: gebied tussen de
winterdijken.
Winterdijken: dijk waarmee het
omliggende land te beschermd
wordt tegen extreem hoge
waterstanden.
Zomerbed: de ruimte die de rivier
heeft tussen de zomerdijken.
Zomerdijken: houden de
uiterwaarden in de zomer droog.
