30/05/2023
Hs. 7
Zien, horen, ruiken en proeven
1
Zintuiglijke waarneming Visuele waarneming begint wnnr licht retina
(netvlies) raakt.
Licht passeert door buitenste laag (cornea/
hoornvlies), gefocust door lens en gaat door
• Bijzondere waarneming corpus vitreum (glasachtig lichaam tss lens en
zicht, gehoor (+ evenwicht), geur en smaak
retina).
• Oppervlakkige waarneming
tast, pijn, temperatuur, 2-puntsdiscriminatie
Licht: elektromagnetische straling,
• Diepe waarneming gedeeltelijk kunnen waarnemen.
proprioceptie, positiezin, diepe spierpijn, vibratiezin Fototransductie: lichtprikkels omgezet
• Viscerale waarneming neurale signalen. Daarna door nervus opticus
gevoeligheid van de ingewanden (optische zenuw: chiasma opticum + tractus
opticus) naar hersenen.
2
2 types fotoreceptoren:
1) kegeltjes: kleuren bij hoge lichtintensiteit, 3
soorten -> S-kegeltjes (korte golflengtes), M-
Visuele systeem kegeltjes (middellange) en L-kegeltjes (lange)
2) staafjes: lichtintensiteitsverschillen, lage
lichtintensiteit en beweging visueel veld
waarnemen
3 onderdelen: (1) buitenste: fototransductie,
celmembraan licht absorberend visueel
pigment (rhodopsine) (2) binnenste: cellichaam
3 (3) synaptisch uiteinde: contact targetcellen.
1
, 30/05/2023
Proces begint: visueel pigment rhodopsine
Fototransductie geactiveerd -> inval licht
Activeert G-proteïne (transducine) -> enzyme
fosfodiësterase activeert -> breekt cyclisch
guanosine-monofosfaat (cGMP) ->
cytoplasmaconcentratie second messenger dalen =
cGMP-gated ion channels geopend en
depolariserende Na-influx.
Donker: concertatie cGMP afnemen -> Na-kanalen
sluiten en instroom Na afneemt = cel
hyperpolariseren + calciumkanalen sluiten
4
Bipolaire en Fotoreceptorcellen retina maken synaps
ganglioncellen van bipolaire cellen -> synaps met ganglioncellen -
de retina > signl hersenen
Fotoreceptorcellen: convergeren op bipolaire
cellen prikkels uit bepl respectief veld
Naast verticale transmissie wordt signl
overdracht ook lateraal beïnvloed en
gemoduleerd door horizontale en amacriene
cellen retina.
5
Signl bipolaire cellen -> ganglioncellen, waar
graduele receptorpotentialen omgezet in
Gradueel
actiepotenialen
Glutamaat On-center-bipolaire cellen zullen on-center-
Gradueel ganglionaire cellen depolariseren en tot
actiepotentiaal aanzetten.
Off-center-bipolaire cellen hyperpolariseren
AP off-center-ganglionaire cellen.
3
2
Hs. 7
Zien, horen, ruiken en proeven
1
Zintuiglijke waarneming Visuele waarneming begint wnnr licht retina
(netvlies) raakt.
Licht passeert door buitenste laag (cornea/
hoornvlies), gefocust door lens en gaat door
• Bijzondere waarneming corpus vitreum (glasachtig lichaam tss lens en
zicht, gehoor (+ evenwicht), geur en smaak
retina).
• Oppervlakkige waarneming
tast, pijn, temperatuur, 2-puntsdiscriminatie
Licht: elektromagnetische straling,
• Diepe waarneming gedeeltelijk kunnen waarnemen.
proprioceptie, positiezin, diepe spierpijn, vibratiezin Fototransductie: lichtprikkels omgezet
• Viscerale waarneming neurale signalen. Daarna door nervus opticus
gevoeligheid van de ingewanden (optische zenuw: chiasma opticum + tractus
opticus) naar hersenen.
2
2 types fotoreceptoren:
1) kegeltjes: kleuren bij hoge lichtintensiteit, 3
soorten -> S-kegeltjes (korte golflengtes), M-
Visuele systeem kegeltjes (middellange) en L-kegeltjes (lange)
2) staafjes: lichtintensiteitsverschillen, lage
lichtintensiteit en beweging visueel veld
waarnemen
3 onderdelen: (1) buitenste: fototransductie,
celmembraan licht absorberend visueel
pigment (rhodopsine) (2) binnenste: cellichaam
3 (3) synaptisch uiteinde: contact targetcellen.
1
, 30/05/2023
Proces begint: visueel pigment rhodopsine
Fototransductie geactiveerd -> inval licht
Activeert G-proteïne (transducine) -> enzyme
fosfodiësterase activeert -> breekt cyclisch
guanosine-monofosfaat (cGMP) ->
cytoplasmaconcentratie second messenger dalen =
cGMP-gated ion channels geopend en
depolariserende Na-influx.
Donker: concertatie cGMP afnemen -> Na-kanalen
sluiten en instroom Na afneemt = cel
hyperpolariseren + calciumkanalen sluiten
4
Bipolaire en Fotoreceptorcellen retina maken synaps
ganglioncellen van bipolaire cellen -> synaps met ganglioncellen -
de retina > signl hersenen
Fotoreceptorcellen: convergeren op bipolaire
cellen prikkels uit bepl respectief veld
Naast verticale transmissie wordt signl
overdracht ook lateraal beïnvloed en
gemoduleerd door horizontale en amacriene
cellen retina.
5
Signl bipolaire cellen -> ganglioncellen, waar
graduele receptorpotentialen omgezet in
Gradueel
actiepotenialen
Glutamaat On-center-bipolaire cellen zullen on-center-
Gradueel ganglionaire cellen depolariseren en tot
actiepotentiaal aanzetten.
Off-center-bipolaire cellen hyperpolariseren
AP off-center-ganglionaire cellen.
3
2
