Samenvatting H2 - orthografische knelpunten (reviseren en formuleren)

H 2 : orthografische knelpunten


1. # mythes
1.1 “Iemand die niet kan spellen kent zijn taal niet.”
 Spelling = notatiesysteem dat bij conventie spraakklanken in grafische tekens omzet
o DUS ≠ taal zelf
 Spellingsfouten =meestal uiting van slordigheid of onoplettendheid
o Zegt ≠ over taalvaardigheid
 Spelfouten belangrijk:
o Geassocieerd met beperkte scholing of cultuur

1.2 “De Nederlandse spelling verandert voortdurend.”
 We hanteren de spelling van De Vries-Te Winkel uit de 1960
o In jaren 30 wordt de geleerdenspelling van De Vries en T winkel vereenvoudigd
 Dubbele e valt weg
 ‘sch’ in woorden weg waar je die niet hoort
 Oude naamvalsvormen voor lidwoorden en adjectieven aangepakt
o Pas na WO II goedgekeurd  resulteert in Groene Boekje
o Veel onvrede over Groene Boekje (voorkeursspelling en toegelaten spelling)
 1995: herzieningsinitiatieven  nieuwe spelling
 2005: kleine correcties aangebracht en inconsistenties weggewerkt
 Lijkt ook op herziening
 Preciseringen beantwoorden vaak aan gevestigde gebruik of sluiten
erbij aan
 Blijft dus lichte bijsturing

1.3 “We moeten helemaal opnieuw leren spellen en er zijn
verschillende spellingsvoorstellen in omloop.”
 1995 – 2005: erg bescheiden herziening
o N.a.v. ° Nederlandse Taalunie : Vlamingen en Nederlanders beslissen samen over de
spelling van de Nederlandse taal
o Enkel zij gemachtigd om spellingsregels aan te passen
 Onvrede van mensen dus geen invloed
 Enige officiële spelling: Groene Boekje




2. Basisprincipes van de Nederlandse spelling
Gebaseerd op 3 beginselen en 2 regels voor het verdubbelen en verenkelen van tekens


1

, H 2 : orthografische knelpunten

Beginselen:

1. Het basisbeginsel van de standaarduitspraak:
 = een woord wordt gespeld met klanken die hoorbaar zijn in de standaarduitspraak van
het woord.
 Wordt door volgende 2 beginselen ingeperkt.

2. Het beginsel van vormovereenkomst
 [1] Eenzelfde woord, stam, voor- of achtervoegsel wordt zo veel mogelijk op dezelfde
wijze geschreven (gelijkvormigheid).
o Vooral betrekking op klanken a.h. einde v.e. woord die we anders uitspreken dan
midden in een woord (bv. goed – goede) of klanken die zich aanpassen aan de klank
ernaast of zelfs verdwijnen (bv. kast-deur)
 [2] Woorden die op overeenkomstige wijze zijn gevormd, worden op overeenkomstige
wijze geschreven (overeenkomst)
o Vb. stationsstraat (we horen 1 s, maar schrijven er 2 want in stationsweg horen we
wel een s

3. Het beginsel van etymologie
 In de schrijfwijze v.e. woord wordt rekening gehouden met historische ontwikkelingen
o Klanken die vroeger in uitspraak verschilden (au – ou) (ij – ei) worden nog altijd
anders gespeld.
o Zorgt voor allerlei afwijkingen v.d. eerder genoemde beginselen ( w in erwt / h in
thans)

_________________________________________________________________________________

4. Regels voor verdubbeling en verenkeling:
 Verdubbelingsregel bij gedekte klinkers
o Een enkele MK tussen 2 KL, waarvan de eerste gedekt is, wordt verdubbeld
o Bv. ko – koppen / pit – pitten
 Verenkelingsregel van vrije klinkers
o De vrije klinkers /aa/, /ee/, /oo/, /uu/ worden in open lettergrepen met een enkel
teken geschreven
o Vb. taak – taken / reep – repen




3. Woorden van vreemde herkomst
3.1Vreemde woorden en bastaardwoorden
 Vreemde woorden
o = woorden die worden gespeld in de taal van herkomst.
o Veronderstellen bij de gebruiker een kennis van de vreemde taal

2