Psychologie
1. Inleiding
Psychologie=de wetenschappelijke studie van het gedrag + mentale processen van
individuen
- Studie van het gedrag: de manier waarop een individu zich aanpast aan zijn omgeving
waarneembaar
- Studie van de mentale processen: de menselijke activiteiten die inwendig
plaatsvinden, ze zijn persoonlijk en het resultaat van de werking van de hersenen
Niet waarneembaar
- Studie van het individu: het bestuderen van de mens (niet de groep)
2. Terreinverkenning
Ontwikkelingspsychologie = studie van het gedrag door de verschillende levensfasen
Filosofen hadden vaak verschillende meningen:
- Locke: de mens is een onbeschreven blad
- Rousseau: het kind neemt zijn ontwikkeling in eigen handen
Nature vs. Nurture
Nature (nativisten): alles ligt al vast bij de geboorte
Nurture (empiristen): door ervaringen en de opvoeding, van buitenaf
Interactionisme: interactie tussen nature en nurture bepaald wat we worden
Zelfbepaling: alles wat we zelf bepalen
Continuïteit en discontinuïteit
Discontinuïteit: Het leven is een opeenvolging van kwalitatief verschillende fasen,
afgewisseld met korte overgangsfasen
Continuïteit: de mens verandert continu; het gedrag ontwikkelt zich niet steeds synchroon
waardoor er geen sprake kan zijn van afgescheiden periodes
Ontwikkelingsmodellen
Henri Cammaer (ontwikkelingspsycholoog):
Trapmodel
- Een symmetrisch op-en neergaande trap met treden van +/- 10 jaar
- Hoogtepunt: 50 jaar
- Per trap staat er een man/vrouw van die leeftijd met een passende
mijlpaal
- Gemaakt met eigen levenservaringen, niet met een onderzoek
- Elk onderdeel maakt deel uit van een groter geheel net zoals in gestaltpsychologie
1
, Trapmodel (van Charlotte Bühler)
Charlotte Bühler: Duitse psycholoog, volgens haar wil elk mens een levensdoel bereiken
Net als een toneelstuk bestaat dit trapmodel uit 5 delen:
1. Voorstelling: (de personages, tijd en plaats)
Ontwikkeling van de biologische en psychologische functies -> kinderjaren en jeugdperiode
2. Stijging: (begin van actie, ontwikkeling van het dramatisch gegeven)
Expansieve periode: beginnende opbouw van een eigen levensproject -> jongvolwassenheid
3. Hoogtepunt: (de spanning stijgt en bereikt een hoogtepunt)
Maximale inzet met het oog op het bereiken van het levensdoel -> middenvolwassenheid
4. Ommekeer: (onverwachte wending)
Crisis van de middelbare leeftijd, ervaren van grenzen en herstructurering van het leven
-> Laatvolwassenheid
5. ontknoping: (oplossing van het dramatisch gegeven, einde van de actie)
Loskomen van de vitale behoeften en geleidelijk afscheid nemen van het leven -> Ouderdom
Gelaagde model
= de opeenvolgende levensfasen worden gezien als het resultaat van een reeks toevallige
gebeurtenissen die elkaar in het verleden hebben opgevolgd
Geen zinvolle overgangen tussen de fasen
Focus op het nu, op wat zich in elke fase afzonderlijk voordoet + een blik naar het verleden
om een verklaring te vinden voor wat in het heden mogelijks kan misgaan
Vooral in de psychoanalyse van Sigmund Freud:
Orale fase: mond staat centraal in de beleving van het kind in het eerste levensjaar
Anale fase (1-3j): anus als erogene zone, interesse voor ontlastingsfunctie
Fallische fase: ontdekking van de geslachten
Latentiefase: driftbuien worden verdrongen, focus op andere zaken (vb school)
Genitale fase: hormonale veranderingen, heropleving libido onder de vorm van een
volwassen seksualiteit
Lijnmodel
= ontwikkeling als een proces van continue veranderingen
2
1. Inleiding
Psychologie=de wetenschappelijke studie van het gedrag + mentale processen van
individuen
- Studie van het gedrag: de manier waarop een individu zich aanpast aan zijn omgeving
waarneembaar
- Studie van de mentale processen: de menselijke activiteiten die inwendig
plaatsvinden, ze zijn persoonlijk en het resultaat van de werking van de hersenen
Niet waarneembaar
- Studie van het individu: het bestuderen van de mens (niet de groep)
2. Terreinverkenning
Ontwikkelingspsychologie = studie van het gedrag door de verschillende levensfasen
Filosofen hadden vaak verschillende meningen:
- Locke: de mens is een onbeschreven blad
- Rousseau: het kind neemt zijn ontwikkeling in eigen handen
Nature vs. Nurture
Nature (nativisten): alles ligt al vast bij de geboorte
Nurture (empiristen): door ervaringen en de opvoeding, van buitenaf
Interactionisme: interactie tussen nature en nurture bepaald wat we worden
Zelfbepaling: alles wat we zelf bepalen
Continuïteit en discontinuïteit
Discontinuïteit: Het leven is een opeenvolging van kwalitatief verschillende fasen,
afgewisseld met korte overgangsfasen
Continuïteit: de mens verandert continu; het gedrag ontwikkelt zich niet steeds synchroon
waardoor er geen sprake kan zijn van afgescheiden periodes
Ontwikkelingsmodellen
Henri Cammaer (ontwikkelingspsycholoog):
Trapmodel
- Een symmetrisch op-en neergaande trap met treden van +/- 10 jaar
- Hoogtepunt: 50 jaar
- Per trap staat er een man/vrouw van die leeftijd met een passende
mijlpaal
- Gemaakt met eigen levenservaringen, niet met een onderzoek
- Elk onderdeel maakt deel uit van een groter geheel net zoals in gestaltpsychologie
1
, Trapmodel (van Charlotte Bühler)
Charlotte Bühler: Duitse psycholoog, volgens haar wil elk mens een levensdoel bereiken
Net als een toneelstuk bestaat dit trapmodel uit 5 delen:
1. Voorstelling: (de personages, tijd en plaats)
Ontwikkeling van de biologische en psychologische functies -> kinderjaren en jeugdperiode
2. Stijging: (begin van actie, ontwikkeling van het dramatisch gegeven)
Expansieve periode: beginnende opbouw van een eigen levensproject -> jongvolwassenheid
3. Hoogtepunt: (de spanning stijgt en bereikt een hoogtepunt)
Maximale inzet met het oog op het bereiken van het levensdoel -> middenvolwassenheid
4. Ommekeer: (onverwachte wending)
Crisis van de middelbare leeftijd, ervaren van grenzen en herstructurering van het leven
-> Laatvolwassenheid
5. ontknoping: (oplossing van het dramatisch gegeven, einde van de actie)
Loskomen van de vitale behoeften en geleidelijk afscheid nemen van het leven -> Ouderdom
Gelaagde model
= de opeenvolgende levensfasen worden gezien als het resultaat van een reeks toevallige
gebeurtenissen die elkaar in het verleden hebben opgevolgd
Geen zinvolle overgangen tussen de fasen
Focus op het nu, op wat zich in elke fase afzonderlijk voordoet + een blik naar het verleden
om een verklaring te vinden voor wat in het heden mogelijks kan misgaan
Vooral in de psychoanalyse van Sigmund Freud:
Orale fase: mond staat centraal in de beleving van het kind in het eerste levensjaar
Anale fase (1-3j): anus als erogene zone, interesse voor ontlastingsfunctie
Fallische fase: ontdekking van de geslachten
Latentiefase: driftbuien worden verdrongen, focus op andere zaken (vb school)
Genitale fase: hormonale veranderingen, heropleving libido onder de vorm van een
volwassen seksualiteit
Lijnmodel
= ontwikkeling als een proces van continue veranderingen
2
