Samenvatting Jeugdrecht
DEEL I: BEGRIP EN BEGINSELEN VAN HET JEUGDRECHT
Wat is jeugdrecht?
Verschillende opvattingen:
- Het jeugdrecht in brede zin:
o Regelgeving die in het algemeen het welzijn en de ontplooiing van jongeren
wil bevorderen en waarborgen
o ‘algemene’ jeugdrecht
- Het jeugdrecht in strikte zin (vroegere ‘jeugdbeschermingsrecht’)
o Regelt de overheidstussenkomst via specifieke instellingen en voorzieningen
o Doel
▪ Bijzondere bijstand aan jongeren verlenen
o Doelgroep
▪ Jongeren van wie het welzijn of de ontplooiing onvoldoende wordt
gewaarborgd door het gezinsmilieu en de algemene maatschappelijke
voorzieningen
o ‘bijzondere’ jeugdrecht
Wanneer is het jeugdrecht van toepassing?
Het jeugdrecht in strikte zin is van toepassing wanneer:
- De algemene bepalingen tot onderhoud, opvoeding en ontplooiing van jongeren
ontoereikend zijn in een specifiek geval
- En de ouders en/of de jongere er niet toe komen om zelf, of met de hulp van de
algemene voorzieningen, deze ontoereikendheid op te vangen
Interventies
Dit jeugdrecht onderscheidt twee vormen van interventies:
- Hulpverlening binnen de vrijwillige (buitengerechtelijke) jeugdhulp
o Via jeugdhulpaanbieders, intersectorale toegangspoort (ITP) en
gemandateerde voorzieningen (GV)
- De gedwongen (gerechtelijke) interventies
o Via Openbaar Ministerie (OM), Sociale Dienst Jeugdrechtbank (SD) en
Jeugdrechter/Jeugdrechtbank.
1
,Doelgroepen
Het jeugdrecht onderscheidt drie doelgroepen:
- Jongeren in een ‘verontrustende situatie’ (VOS) (vb. spijbelen, drugs, verwaarlozing)
o Vrijwillig en gerechtelijk (wanneer vrijwillig niet aanvaard wordt)
- Jongeren die worden vervolgd wegens het plegen van een jeugddelict
- Geesteszieke minderjarigen
o Met de maatregel van gedwongen observatie of verblijf in een psychiatrische
dienst of verpleging in een gezin als eventuele interventievorm.
Beginselen jeugdrecht
De beginselen van:
- Respect voor de rechten van het kind: zonder het belang van het kind mag de rechter
niets beslissen
- Gezinsgerichtheid: kind zo lang mogelijk in gezin houden, pleegzorg wanneer nodig
maar met de bedoeling terugkeer naar het gezin
- Subsidiariteit: minst ingrijpende eerst
- Diversiteit in interventies en hulpverlenend karakter
Opbouw
JEUGDHULPRECHT → geen criminele feiten gepleegd
- RTJ (algemeen jeugdrecht)
- NRTJ (ouders hebben het niet meer in de hand en vragen om hulp)
- VOS
Decreet integrale jeugdhulp (IJH)
JEUGDDELINQUENTIERECHT → criminele feiten gepleegd
- Jeugddelinquentie (JD)
Decreet jeugddelinquentierecht en jeugdrecht
Vrijwillig: RTJ + NRTJ + deels VOS
Gerechtelijk: JD + deels VOS
2
2
,DEEL III: JEUGDHULPRECHT (decreet IJH)
Inleiding-Situering
Wat is de integrale jeugdhulp?
Spectaculaire vernieuwing: 6 sectoren IJH werken samen om zo snel mogelijk antwoord te
bieden. Ontstaan van: nieuwe gemeenschappelijke taal (= modules) dat voor al deze 6
sectoren hetzelfde is (zie p. 7)
Decreet 12 juli 2013 Integrale Jeugdhulp (IJH): voor de optimalisatie van de Vlaamse
jeugdhulp → is dus enkel van toepassing als de verblijfplaats in Vlaanderen ligt
Zorg op maat bieden aan de minderjarige en ook zijn leefomgeving die volgende elementen
bevat :
- Intersectoraal georganiseerde (via modulering – zie p.8)
- Vraaggericht
- Doeltreffend
- Flexibel
De IJH omvat:
- Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (RTJ) (met bijzondere aandacht voor
crisisjeugdhulp)
- Niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (NRTJ)
- Gemandateerde jeugdhulp
- Gerechtelijke jeugdhulp
Doelgroep (actoren) IJH
- Minderjarigen
o In principe IJH enkel voor -18j, maar als de toegangspoort het beslist, kan het
tot 25j = voortgezette hulpverlening
▪ Toegangspoort beslist over NRTJ, dus hulp +18j is enkel voor NRTJ
(niet: RTJ, gemandateerde of gerechtelijke jeugdbescherming)
o Team indicatiestelling beslist of hulp mogelijk is voor +18j, voorwaarden:
▪ Via de ITP
▪ Geen geschikte volwassenhulp aanwezig
▪ Modules moeten geschikt zijn voor +18j
▪ Hulp moet al eens aangevraagd zijn voor 18 jaar
- De (biologische) ouders (die juridisch het ouderlijk gezag hebben) of de wettelijke
vertegenwoordigers of voogd
- De opvoedingsverantwoordelijken en de betrokken personen uit de leefomgeving
van de jongere die daaraan behoefte hebben
o Mensen waar de minderjarige verblijft (vb. oma), aan wie de minderjarige
is toevertrouwd (vb. pleegouders)
3
→ Elke minderjarige, ouder of opvoedingsverantwoordelijke heeft recht op jeugdhulp
, - De leefomgeving: staan nauw in contact (vb. broer of zus) of hebben een grote
betekenis voor de minderjarige (vb. leerkracht)
6 sectoren IJH - toepassingsgebied
- Sector gezinszorg
o Centrum voor Kinderzorg en Gezinsondersteuning (CKG)
o Vertrouwenscentrum Kindermishandeling (VK)
o Kind en Gezin (K&G)
Agentschap Opgroeien
- Jongerenwelzijn
o Centrum Integrale Gezinszorg (CIG)
o Intersectorale Toegangspoort (ITP)
o Gemandateerde Voorzieningen (GV)
o Sociale Diensten bij de Jeugdrechtbanken
o Gemeenschapsinstellingen
o Erkende voorzieningen
- Gehandicaptenzorg
o VAPH
- Algemeen welzijnswerk (CAW)
- Geestelijke gezondheidszorg (CGG)
- Centra voor leerlingenbegeleiding (CLB)
Pleegzorg behoorde traditioneel tot diverse sectoren maar werd in 2012 overkoepelend
geregeld
- Binnen de 6 sectoren IJH: jeugdhulpaanbieders die worden erkend door de Vlaamse
overheid
- Buiten de IJH: jeugdhulpverleners (in bv. OCMW, straathoekwerkers…)
De Vlaamse Regering kan de sectoren van IJH (het toepassingsgebied) uitbreiden naar andere
vormen van jeugdhulpverlening
- Dit is gebeurd voor:
o Diensten Maatschappelijk Werk van de ziekenfondsen
o Internaten met permanente openstelling (IPO)
o Tehuis van het Gemeenschapsonderwijs
In het kader van integratie en samenwerking tussen diverse sectoren: fusie van
Kind & Gezin en Jongerenwelzijn → Agentschap Opgroeien
- Dienstverlening Jongerenwelzijn blijft bestaan, nu onder de noemer Jeugdhulp
- Dienstverlening Kind & Gezin wordt verder gezet
4
DEEL I: BEGRIP EN BEGINSELEN VAN HET JEUGDRECHT
Wat is jeugdrecht?
Verschillende opvattingen:
- Het jeugdrecht in brede zin:
o Regelgeving die in het algemeen het welzijn en de ontplooiing van jongeren
wil bevorderen en waarborgen
o ‘algemene’ jeugdrecht
- Het jeugdrecht in strikte zin (vroegere ‘jeugdbeschermingsrecht’)
o Regelt de overheidstussenkomst via specifieke instellingen en voorzieningen
o Doel
▪ Bijzondere bijstand aan jongeren verlenen
o Doelgroep
▪ Jongeren van wie het welzijn of de ontplooiing onvoldoende wordt
gewaarborgd door het gezinsmilieu en de algemene maatschappelijke
voorzieningen
o ‘bijzondere’ jeugdrecht
Wanneer is het jeugdrecht van toepassing?
Het jeugdrecht in strikte zin is van toepassing wanneer:
- De algemene bepalingen tot onderhoud, opvoeding en ontplooiing van jongeren
ontoereikend zijn in een specifiek geval
- En de ouders en/of de jongere er niet toe komen om zelf, of met de hulp van de
algemene voorzieningen, deze ontoereikendheid op te vangen
Interventies
Dit jeugdrecht onderscheidt twee vormen van interventies:
- Hulpverlening binnen de vrijwillige (buitengerechtelijke) jeugdhulp
o Via jeugdhulpaanbieders, intersectorale toegangspoort (ITP) en
gemandateerde voorzieningen (GV)
- De gedwongen (gerechtelijke) interventies
o Via Openbaar Ministerie (OM), Sociale Dienst Jeugdrechtbank (SD) en
Jeugdrechter/Jeugdrechtbank.
1
,Doelgroepen
Het jeugdrecht onderscheidt drie doelgroepen:
- Jongeren in een ‘verontrustende situatie’ (VOS) (vb. spijbelen, drugs, verwaarlozing)
o Vrijwillig en gerechtelijk (wanneer vrijwillig niet aanvaard wordt)
- Jongeren die worden vervolgd wegens het plegen van een jeugddelict
- Geesteszieke minderjarigen
o Met de maatregel van gedwongen observatie of verblijf in een psychiatrische
dienst of verpleging in een gezin als eventuele interventievorm.
Beginselen jeugdrecht
De beginselen van:
- Respect voor de rechten van het kind: zonder het belang van het kind mag de rechter
niets beslissen
- Gezinsgerichtheid: kind zo lang mogelijk in gezin houden, pleegzorg wanneer nodig
maar met de bedoeling terugkeer naar het gezin
- Subsidiariteit: minst ingrijpende eerst
- Diversiteit in interventies en hulpverlenend karakter
Opbouw
JEUGDHULPRECHT → geen criminele feiten gepleegd
- RTJ (algemeen jeugdrecht)
- NRTJ (ouders hebben het niet meer in de hand en vragen om hulp)
- VOS
Decreet integrale jeugdhulp (IJH)
JEUGDDELINQUENTIERECHT → criminele feiten gepleegd
- Jeugddelinquentie (JD)
Decreet jeugddelinquentierecht en jeugdrecht
Vrijwillig: RTJ + NRTJ + deels VOS
Gerechtelijk: JD + deels VOS
2
2
,DEEL III: JEUGDHULPRECHT (decreet IJH)
Inleiding-Situering
Wat is de integrale jeugdhulp?
Spectaculaire vernieuwing: 6 sectoren IJH werken samen om zo snel mogelijk antwoord te
bieden. Ontstaan van: nieuwe gemeenschappelijke taal (= modules) dat voor al deze 6
sectoren hetzelfde is (zie p. 7)
Decreet 12 juli 2013 Integrale Jeugdhulp (IJH): voor de optimalisatie van de Vlaamse
jeugdhulp → is dus enkel van toepassing als de verblijfplaats in Vlaanderen ligt
Zorg op maat bieden aan de minderjarige en ook zijn leefomgeving die volgende elementen
bevat :
- Intersectoraal georganiseerde (via modulering – zie p.8)
- Vraaggericht
- Doeltreffend
- Flexibel
De IJH omvat:
- Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (RTJ) (met bijzondere aandacht voor
crisisjeugdhulp)
- Niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (NRTJ)
- Gemandateerde jeugdhulp
- Gerechtelijke jeugdhulp
Doelgroep (actoren) IJH
- Minderjarigen
o In principe IJH enkel voor -18j, maar als de toegangspoort het beslist, kan het
tot 25j = voortgezette hulpverlening
▪ Toegangspoort beslist over NRTJ, dus hulp +18j is enkel voor NRTJ
(niet: RTJ, gemandateerde of gerechtelijke jeugdbescherming)
o Team indicatiestelling beslist of hulp mogelijk is voor +18j, voorwaarden:
▪ Via de ITP
▪ Geen geschikte volwassenhulp aanwezig
▪ Modules moeten geschikt zijn voor +18j
▪ Hulp moet al eens aangevraagd zijn voor 18 jaar
- De (biologische) ouders (die juridisch het ouderlijk gezag hebben) of de wettelijke
vertegenwoordigers of voogd
- De opvoedingsverantwoordelijken en de betrokken personen uit de leefomgeving
van de jongere die daaraan behoefte hebben
o Mensen waar de minderjarige verblijft (vb. oma), aan wie de minderjarige
is toevertrouwd (vb. pleegouders)
3
→ Elke minderjarige, ouder of opvoedingsverantwoordelijke heeft recht op jeugdhulp
, - De leefomgeving: staan nauw in contact (vb. broer of zus) of hebben een grote
betekenis voor de minderjarige (vb. leerkracht)
6 sectoren IJH - toepassingsgebied
- Sector gezinszorg
o Centrum voor Kinderzorg en Gezinsondersteuning (CKG)
o Vertrouwenscentrum Kindermishandeling (VK)
o Kind en Gezin (K&G)
Agentschap Opgroeien
- Jongerenwelzijn
o Centrum Integrale Gezinszorg (CIG)
o Intersectorale Toegangspoort (ITP)
o Gemandateerde Voorzieningen (GV)
o Sociale Diensten bij de Jeugdrechtbanken
o Gemeenschapsinstellingen
o Erkende voorzieningen
- Gehandicaptenzorg
o VAPH
- Algemeen welzijnswerk (CAW)
- Geestelijke gezondheidszorg (CGG)
- Centra voor leerlingenbegeleiding (CLB)
Pleegzorg behoorde traditioneel tot diverse sectoren maar werd in 2012 overkoepelend
geregeld
- Binnen de 6 sectoren IJH: jeugdhulpaanbieders die worden erkend door de Vlaamse
overheid
- Buiten de IJH: jeugdhulpverleners (in bv. OCMW, straathoekwerkers…)
De Vlaamse Regering kan de sectoren van IJH (het toepassingsgebied) uitbreiden naar andere
vormen van jeugdhulpverlening
- Dit is gebeurd voor:
o Diensten Maatschappelijk Werk van de ziekenfondsen
o Internaten met permanente openstelling (IPO)
o Tehuis van het Gemeenschapsonderwijs
In het kader van integratie en samenwerking tussen diverse sectoren: fusie van
Kind & Gezin en Jongerenwelzijn → Agentschap Opgroeien
- Dienstverlening Jongerenwelzijn blijft bestaan, nu onder de noemer Jeugdhulp
- Dienstverlening Kind & Gezin wordt verder gezet
4
