NB: de gedeeltes tussen haakjes () & schuin gedrukt worden buiten beschouwing gelaten
bij het beoordelen van de antwoorden. Deze gedeeltes zijn ter verduidelijking
toegevoegd.
Tentamen Aansprakelijkheidsrecht 17 december 2009
Totaal max. 62 punten
Vereist voor een voldoende : 55 % x 62 = 34 punten
Casus I Handige Harry
Harry de Vries, alias Handige Harry, is een explosieven-deskundige die zijn eigen bedrijf
heeft: Handige Harry B.V. Door de gemeente Amsterdam wordt hij ingehuurd om een oud
flatgebouw gecontroleerd op te blazen. Nadat hij alle noodzakelijke vergunningen heeft
verkregen, begint Handige Harry B.V. meteen met de voorbereidingen voor de sloop.
Voorafgaand aan het plaatsen van de explosieven laat hij het terrein door hekken afsluiten.
Uit ervaring weet hij dat er vaak mensen zijn die naar de ontploffing komen kijken. Dit kan
gevaarlijk zijn indien er door de ontploffing puin de lucht in wordt geslingerd. Daarom
bevestigt Handige Harry B.V. aan het hek borden met daarop de volgende tekst:
“Gevaarlijke werkzaamheden, blijf op afstand!”.
Op de dag dat Handige Harry B.V. het flatgebouw gaat opblazen, hebben zich inderdaad
veel toeschouwers bij de hekken verzameld. Door de kracht van de explosie worden er
brokstukken puin de lucht in geslingerd die voorbij de hekken neerkomen. Verschillende
toeschouwers lopen daardoor verwondingen op.
Vraag 1
Op welke grond(en) kunnen de toeschouwers hun schade op Handige Harry B.V. verhalen?
NB: Voor het antwoord op deze vraag dient u eventuele bestuursrechtelijke of
contractenrechtelijke aspecten buiten beschouwing te laten. Evenmin dient u aandacht te
besteden aan de feiten die hierna in het vervolg van de casus worden gegeven.
Antwoord:
6:175
- 1 pnt. De toeschouwers kunnen hun vordering tot schadevergoeding in de eerste plaats
baseren op de (risico)aansprakelijkheid van art. 6:175 (lid 1) BW. (Dit artikel is van toepassing
op gevallen waarin iemand in de uitoefening van zijn bedrijf een stof gebruikt waarvan bekend is dat
,zij zodanige eigenschappen heeft dat zij een bijzonder gevaar van ernstige aard voor personen of zaken
oplevert. Indien dit gevaar zich verwezenlijkt, is de gebruiker van de stof aansprakelijk voor de schade.)
o 1 pnt. Uit de casus blijkt dat Handige Harry handelt in de uitoefening van een bedrijf.
(Zijn bedrijf is door de gemeente ingehuurd.)
o 1 pnt. Om het flatgebouw te slopen maakt Handige Harry gebruik van explosieven. Van
explosieven staat blijkens lid 1 vast dat zij een bijzonder gevaar van ernstige aard opleveren
(omdat zij ontplofbaar zijn).
o 1 pnt. Dit gevaar is bij Handige Harry, een explosieven-deskundige ongetwijfeld bekend.
o 1 pnt. Verder is dit een gevaar voor personen of zaken, dat zich heeft verwezenlijkt. Als
er ten gevolge van de explosie brokstukken puin door de lucht vliegen, kunnen deze de
toeschouwers ernstig verwonden en zaken beschadigen. Dat is in casu ook gebeurd: ten
gevolge van de explosie zijn er brokstukken voorbij het hek terecht gekomen waardoor
mensen gewond zijn geraakt.
Handige Harry B.V. is daarom op grond van art. 175 lid 1 BW aansprakelijk en is verplicht
om de schade van de omstanders te vergoeden.
Totaal voor dit onderdeel 5 punten.
6:162
- 1 pnt. De gewonde toeschouwers kunnen hun vordering tot schadevergoeding ook baseren
op art. 6:162 BW. In dat geval moeten zij aantonen dat Handige Harry BV een onrechtmatige
daad jegens hen heeft gepleegd.
- 1 pnt. (Daarvoor is in de eerste plaats vereist dat de gedraging van Handige Harry als onrechtmatig
kan worden aangemerkt.) Volgens art. 6:162 (lid 2) BW is een gedraging onder meer
onrechtmatig als zij (een inbreuk maakt op een recht of) in strijd is met hetgeen volgens regels
van ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt.
o (De benadeelden kunnen stellen dat Handige Harry een inbreuk heeft gemaakt op hun recht op
eerbieding van hun lichamelijke integriteit. De benadeelden hebben immers verwondingen
opgelopen door het gedrag van Handige Harry. De vraag is echter of het gedrag van Handige Harry is
aan te merken als een rechtstreekse en opzettelijke inbreuk op dit recht. Hij heeft namelijk niet de
bedoeling gehad om de toeschouwers te verwonden. Dit is slechts het gevolg van de sloop van het oude
flatgebouw met behulp van explosieven. Er moet dus een aanvullende toetsing aan de ongeschreven
regels van maatschappelijke betamelijkheid worden uitgevoerd.)
- 1 pnt. In deze casus is sprake van gevaarzetting. Handige Harry schept door zijn gedraging
een gevaarlijke situatie voor mogelijke toeschouwers. Niet iedere gevaarzetting is echter
, onrechtmatig. Om vast te kunnen stellen of de gedraging van Handige Harry onrechtmatig
is, moet deze worden getoetst aan alle vier de criteria uit het Kelderluik-arrest. (NB een
verwijzing naar het Jetblast-arrest wordt ook goed gerekend. De Kelderluik-criteria worden
in dit arrest alle vier geciteerd.)
o Aan het eerste criterium (mate van waarschijnlijkheid waarmee de niet-inachtneming van
de vereiste oplettendheid en voorzichtigheid kan worden
verwacht) is voldaan. Handige Harry mag verwachten dat mensen die naar de ontploffing
komen kijken bij het hek zullen gaan staan. Deze mensen zullen zich waarschijnlijk niet af
vragen of zij bij het hek wel of geen risico lopen om door rondvliegend puin te worden
geraakt. Zij zullen vooral zorgen dat zij de ontploffing zo goed mogelijk kunnen zien.
o Ook aan het tweede criterium (hoegrootheid van de kans dat er ongevallen ontstaan) is
voldaan. Indien de mensen niet op afstand worden gehouden, is de kans dat er door
rondvliegend puin ongelukken ontstaan vrij groot.
o Aan het derde criterium (ernst van de gevolgen van het ongeval) is eveneens voldaan.
Indien mensen door rondvliegend puin worden geraakt, zal dit in de meeste gevallen
ernstige gevolgen hebben. Brokstukken worden immers met hoge snelheid weggeslingerd.
o Het vierde criterium ziet op de mate van bezwaarlijkheid van het nemen van
veiligheidsmaatregelen. In dit geval was het voor Handige Harry weinig bezwaarlijk
geweest om aanvullende veiligheidsmaatregelen te nemen. Hij had er bijvoorbeeld
gemakkelijk voor kunnen zorgen dat het hek op grotere afstand van de ontploffing werd
geplaatst zodat omstanders niet door brokstukken geraakt konden worden. Een andere
mogelijkheid was dat hij de politie of andere ordediensten had ingeschakeld om de
toeschouwers op een veilige afstand te houden. (vier criteria compleet uitgewerkt = 2 pnt.,
geen halve punten voor gedeeltes goed: alles of niets)
- 1 pnt. In casu heeft Handige Harry geen andere voorzorgsmaatregelen genomen dan het
plaatsen van waarschuwingsborden. Blijkens het Jetblast-arrest is dit niet voldoende. Een
waarschuwing kan namelijk alleen als afdoende maatregel worden beschouwd indien te
verwachten valt dat deze waarschuwing zal leiden tot een handelen of nalaten waardoor het
concrete gevaar wordt vermeden. De waarschuwingsborden die Handige Harry heeft
geplaatst voldoen niet aan dit criterium en hij heeft dus onvoldoende voorzorgsmaatregelen
getroffen. (De geplaatste borden voldoen niet omdat daarop niet wordt gewaarschuwd voor de
concrete aard van het gevaar en evenmin wordt aangegeven wat een veilige afstand voor de
toeschouwers is.)
bij het beoordelen van de antwoorden. Deze gedeeltes zijn ter verduidelijking
toegevoegd.
Tentamen Aansprakelijkheidsrecht 17 december 2009
Totaal max. 62 punten
Vereist voor een voldoende : 55 % x 62 = 34 punten
Casus I Handige Harry
Harry de Vries, alias Handige Harry, is een explosieven-deskundige die zijn eigen bedrijf
heeft: Handige Harry B.V. Door de gemeente Amsterdam wordt hij ingehuurd om een oud
flatgebouw gecontroleerd op te blazen. Nadat hij alle noodzakelijke vergunningen heeft
verkregen, begint Handige Harry B.V. meteen met de voorbereidingen voor de sloop.
Voorafgaand aan het plaatsen van de explosieven laat hij het terrein door hekken afsluiten.
Uit ervaring weet hij dat er vaak mensen zijn die naar de ontploffing komen kijken. Dit kan
gevaarlijk zijn indien er door de ontploffing puin de lucht in wordt geslingerd. Daarom
bevestigt Handige Harry B.V. aan het hek borden met daarop de volgende tekst:
“Gevaarlijke werkzaamheden, blijf op afstand!”.
Op de dag dat Handige Harry B.V. het flatgebouw gaat opblazen, hebben zich inderdaad
veel toeschouwers bij de hekken verzameld. Door de kracht van de explosie worden er
brokstukken puin de lucht in geslingerd die voorbij de hekken neerkomen. Verschillende
toeschouwers lopen daardoor verwondingen op.
Vraag 1
Op welke grond(en) kunnen de toeschouwers hun schade op Handige Harry B.V. verhalen?
NB: Voor het antwoord op deze vraag dient u eventuele bestuursrechtelijke of
contractenrechtelijke aspecten buiten beschouwing te laten. Evenmin dient u aandacht te
besteden aan de feiten die hierna in het vervolg van de casus worden gegeven.
Antwoord:
6:175
- 1 pnt. De toeschouwers kunnen hun vordering tot schadevergoeding in de eerste plaats
baseren op de (risico)aansprakelijkheid van art. 6:175 (lid 1) BW. (Dit artikel is van toepassing
op gevallen waarin iemand in de uitoefening van zijn bedrijf een stof gebruikt waarvan bekend is dat
,zij zodanige eigenschappen heeft dat zij een bijzonder gevaar van ernstige aard voor personen of zaken
oplevert. Indien dit gevaar zich verwezenlijkt, is de gebruiker van de stof aansprakelijk voor de schade.)
o 1 pnt. Uit de casus blijkt dat Handige Harry handelt in de uitoefening van een bedrijf.
(Zijn bedrijf is door de gemeente ingehuurd.)
o 1 pnt. Om het flatgebouw te slopen maakt Handige Harry gebruik van explosieven. Van
explosieven staat blijkens lid 1 vast dat zij een bijzonder gevaar van ernstige aard opleveren
(omdat zij ontplofbaar zijn).
o 1 pnt. Dit gevaar is bij Handige Harry, een explosieven-deskundige ongetwijfeld bekend.
o 1 pnt. Verder is dit een gevaar voor personen of zaken, dat zich heeft verwezenlijkt. Als
er ten gevolge van de explosie brokstukken puin door de lucht vliegen, kunnen deze de
toeschouwers ernstig verwonden en zaken beschadigen. Dat is in casu ook gebeurd: ten
gevolge van de explosie zijn er brokstukken voorbij het hek terecht gekomen waardoor
mensen gewond zijn geraakt.
Handige Harry B.V. is daarom op grond van art. 175 lid 1 BW aansprakelijk en is verplicht
om de schade van de omstanders te vergoeden.
Totaal voor dit onderdeel 5 punten.
6:162
- 1 pnt. De gewonde toeschouwers kunnen hun vordering tot schadevergoeding ook baseren
op art. 6:162 BW. In dat geval moeten zij aantonen dat Handige Harry BV een onrechtmatige
daad jegens hen heeft gepleegd.
- 1 pnt. (Daarvoor is in de eerste plaats vereist dat de gedraging van Handige Harry als onrechtmatig
kan worden aangemerkt.) Volgens art. 6:162 (lid 2) BW is een gedraging onder meer
onrechtmatig als zij (een inbreuk maakt op een recht of) in strijd is met hetgeen volgens regels
van ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt.
o (De benadeelden kunnen stellen dat Handige Harry een inbreuk heeft gemaakt op hun recht op
eerbieding van hun lichamelijke integriteit. De benadeelden hebben immers verwondingen
opgelopen door het gedrag van Handige Harry. De vraag is echter of het gedrag van Handige Harry is
aan te merken als een rechtstreekse en opzettelijke inbreuk op dit recht. Hij heeft namelijk niet de
bedoeling gehad om de toeschouwers te verwonden. Dit is slechts het gevolg van de sloop van het oude
flatgebouw met behulp van explosieven. Er moet dus een aanvullende toetsing aan de ongeschreven
regels van maatschappelijke betamelijkheid worden uitgevoerd.)
- 1 pnt. In deze casus is sprake van gevaarzetting. Handige Harry schept door zijn gedraging
een gevaarlijke situatie voor mogelijke toeschouwers. Niet iedere gevaarzetting is echter
, onrechtmatig. Om vast te kunnen stellen of de gedraging van Handige Harry onrechtmatig
is, moet deze worden getoetst aan alle vier de criteria uit het Kelderluik-arrest. (NB een
verwijzing naar het Jetblast-arrest wordt ook goed gerekend. De Kelderluik-criteria worden
in dit arrest alle vier geciteerd.)
o Aan het eerste criterium (mate van waarschijnlijkheid waarmee de niet-inachtneming van
de vereiste oplettendheid en voorzichtigheid kan worden
verwacht) is voldaan. Handige Harry mag verwachten dat mensen die naar de ontploffing
komen kijken bij het hek zullen gaan staan. Deze mensen zullen zich waarschijnlijk niet af
vragen of zij bij het hek wel of geen risico lopen om door rondvliegend puin te worden
geraakt. Zij zullen vooral zorgen dat zij de ontploffing zo goed mogelijk kunnen zien.
o Ook aan het tweede criterium (hoegrootheid van de kans dat er ongevallen ontstaan) is
voldaan. Indien de mensen niet op afstand worden gehouden, is de kans dat er door
rondvliegend puin ongelukken ontstaan vrij groot.
o Aan het derde criterium (ernst van de gevolgen van het ongeval) is eveneens voldaan.
Indien mensen door rondvliegend puin worden geraakt, zal dit in de meeste gevallen
ernstige gevolgen hebben. Brokstukken worden immers met hoge snelheid weggeslingerd.
o Het vierde criterium ziet op de mate van bezwaarlijkheid van het nemen van
veiligheidsmaatregelen. In dit geval was het voor Handige Harry weinig bezwaarlijk
geweest om aanvullende veiligheidsmaatregelen te nemen. Hij had er bijvoorbeeld
gemakkelijk voor kunnen zorgen dat het hek op grotere afstand van de ontploffing werd
geplaatst zodat omstanders niet door brokstukken geraakt konden worden. Een andere
mogelijkheid was dat hij de politie of andere ordediensten had ingeschakeld om de
toeschouwers op een veilige afstand te houden. (vier criteria compleet uitgewerkt = 2 pnt.,
geen halve punten voor gedeeltes goed: alles of niets)
- 1 pnt. In casu heeft Handige Harry geen andere voorzorgsmaatregelen genomen dan het
plaatsen van waarschuwingsborden. Blijkens het Jetblast-arrest is dit niet voldoende. Een
waarschuwing kan namelijk alleen als afdoende maatregel worden beschouwd indien te
verwachten valt dat deze waarschuwing zal leiden tot een handelen of nalaten waardoor het
concrete gevaar wordt vermeden. De waarschuwingsborden die Handige Harry heeft
geplaatst voldoen niet aan dit criterium en hij heeft dus onvoldoende voorzorgsmaatregelen
getroffen. (De geplaatste borden voldoen niet omdat daarop niet wordt gewaarschuwd voor de
concrete aard van het gevaar en evenmin wordt aangegeven wat een veilige afstand voor de
toeschouwers is.)
