Sociale psychologie samenvatting 2de jaar

Samenvatting sociale
psychologie
Inhoud
1 Inleiding Sociale psychologie...............................................................................................................3
1.1 Inleiding........................................................................................................................................3
1.2 Wat bepaald gedrag (determinanten)..........................................................................................3
1.3 Hoe kan je mensen beïnvloeden?.................................................................................................4
2 Beïnvloeden van gedrag......................................................................................................................4
2.1 Onbewuste invloeden...................................................................................................................4
2.2 Gedragsbeïnvloeding....................................................................................................................6
3 Het zelf................................................................................................................................................7
3.1 Nabespreking interview en documentaire....................................................................................7
3.2 Het zelfbewustzijn........................................................................................................................8
3.3 Introspectie.................................................................................................................................10
3.4 Zelfperceptie...............................................................................................................................10
3.5 Vele kanten aan het ik................................................................................................................12
3.6 Documentaire: Perfect me..........................................................................................................13
4 Cognitieve vertekeningen (bias)........................................................................................................14
4.1 30 cognitive biases en psychological misjudgments...................................................................14
5 Emoties en sociale interacties...........................................................................................................25
5.1 Wat zijn emoties?.......................................................................................................................25
5.2 Emoties leiden tot actie..............................................................................................................27
5.3 Emoties en bepaalde begrippen.................................................................................................28
6 Dwingende controle/coercive control...............................................................................................30
6.1 Wat is dwingende controle/coercive control..............................................................................30
6.2 De gevolgen en impact van dwingende controle........................................................................30
6.3 De tekenen/signalen van dwingende controle...........................................................................31
6.4 Suïcidaal gedrag..........................................................................................................................32
6.5 Agressie en agressief gedrag?.....................................................................................................34
7 Desegregatie, de contactheorie en het jigsaw model........................................................................36
7.1 Inleiding......................................................................................................................................36
7.2 Onderzoek van Morton Deutsch en Mary Ellen Collins (1951)...................................................36
7.3 The nature of prejudice..............................................................................................................37

, 7.4 Jigsaw model..............................................................................................................................39
8 Examenvragen...................................................................................................................................40
8.1 Inleidende les..............................................................................................................................40
8.2 Beïnvloeden van gedrag.............................................................................................................40
8.3 Docu ‘Perfect me’.......................................................................................................................40
8.4 Het zelf........................................................................................................................................40
8.5 Cognitieve vertekeningen...........................................................................................................40
8.6 Emoties en sociale interactie......................................................................................................40
8.7 Dwingende controle/docu Strohalm...........................................................................................41
8.8 Desegregatie, contacttheorie en jigsaw model + dynamisch perspectuef op geweld in
familierelaties...................................................................................................................................41

,1 Inleiding Sociale psychologie
1.1 Inleiding
Praktijk

 (te) snel naar oplossingen gegrepen
 Gebrekkige analyse vooraf
o Wat zijn nu precies de determinanten van het probleem/gedrag
 Kiezen voor een methode vanuit eigen voorkeuren
o Omdat deze ‘leuk’ of vertrouwd zijn
o Omdat je er subsidies voor krijgt
 Bv. Antipestprogramma’s

1.2 Wat bepaald gedrag (determinanten)
1.2.1 Theorie van gepland gedrag (TPB)
 De theorie helpt begrijpen hoe gedrag tot stand komt
o Dus aan welke psychologische ‘knoppen’ je kan draaien om dat gedrag te
veranderen.
o Helpt je handelen als professional beter onderbouwen
o Maakt interventies gerichter
 Determinanten
o Attitude
 Hoe belangrijk, nuttig, plezierig, leuk, stom etc. vind men het gedrag? (gestuurd door
waargenomen voor-en nadelen)
o Subjectieve normen
 Wat denkt men dat anderen in de eigen omgeving vinden van het gedrag (sociale
omgeving)
o Waargenomen gedragscontrole
 Denkt men in staat te zijn het gedrag uit te voeren (hoe je het moet doen)
 Zowel op doelgroepsniveau als op individueel niveau
o Altijd goed kijken of het bij een individu of doelgroep waar het zwaartepunt ligt in
het model via onderzoek
 Bij individu: Uitvragen
 Bij doelgroep: bv. Enquête
 Wetenschappelijk onderzoek:
o Gezond eten
o Sporten
o Roken
o Blowen
o Delinquent gedrag




1.2.2 Motivatie als proces: Transtheoretisch model
van gedragsverandering

,  Onderliggend: Motivatie
o Motivatie: Bereidheid om bepaald gedrag te vertonen
o Intentie: Is een uitingsvorm van motivatie
 Per fase van motivatie
o Is een andere aanpak vereist
o Veel mensen weten wel dat, wat ze doen, niet goed of ongezond is
 Zoals onveilig vrijen, roken, pesten, spijbelen,...
o Ze kunnen er zich niet toe zetten of twijfelen

1.3 Hoe kan je mensen beïnvloeden?
1.3.1 Behavioral change techniques (BCT’s)

 Behavioral change techniques (BCT’s) of gedragsveranderingstechnieken
o Gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek naar wat werkt en/of theorie of
evidence-based
o Vergroot de kans op effectieve gedragsverandering
 Ethisch gezien: Mensen hebben recht op de best mogelijke voorziening
 Efficiënt omgaan met tijd en geld
o Taxonomy
 Honderden van dit soort technieken, gerubriceerd in taxonomieën en kunnen
gecombineerd worden tot interventies
 Bv. Voorlichten over alternatieven, rolmodellen,..
o BCT’s moeten altijd worden aangepast aan de context en de doelgroep
 Last but not least
o Wil niet teveel
o Ego-depletie
o In de praktijk soms te veelomvattende en zware programma’s
o Liever concrete doelen en kleine interventies
o Mogelijkheid om succeservaringen op te doen.

2 Beïnvloeden van gedrag
2.1 Onbewuste invloeden
2.1.1 Subliminale priming

 Algemene uitleg
o Subliminale priming:
 Als je visuele beelden aan iemand laat zien zo kort dat die persoon het bewust niet
heeft gezien maar onbewust wel heeft waargenomen, dan maak je gebruik van
subliminale priming.
o Wat werkt/wat niet?
 Subliminale priming werkt enkel als de prime aansluit bij de toestand waarin de
ontvanger zich bevind.

 Experimenten Subliminale priming
o Vb 1) Subliminale reclame: Vicary idee (coca cola) en de betere versie uitgevoerd in
het experiment van Karremans (p. 423)
 Ze maakte de helft van hun proefpersonen dorstig door ze te laten zuigen op een
zout drop, de andere helft niet. Dan moesten ze een computer taak maken waardat