13/12/2012
DODEN EEN TOEPASSING VAN DE FORENSISCHE
ZOONTJE PSYCHIATRIE EN HET RECHT
,Inhoudsopgave
Inleiding ................................................................................................................................................... 3
1. Samenvatting ................................................................................................................................. 4
2. Het juridisch kader ......................................................................................................................... 5
2.1 Artikel 289 Sr: Moord .................................................................................................................... 5
2.1.1 Artikel 45 Sr: Poging en voorbereiding ................................................................................... 5
2.2 Artikel 350 Sv: Het rechterlijk beslissingsmodel ........................................................................... 6
2.2.1 Artikel 39 Sr: Ontoerekeningsvatbaarheid ............................................................................. 6
2.3 Artikel 352 lid 2 Sv: Ontslag van alle rechtsvervolging .................................................................. 7
2.4 Artikel 37 Sr: Plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis ................................................................ 7
3. DSM & De stoornis ......................................................................................................................... 8
3.1 DSM IV ........................................................................................................................................... 8
3.2 Toepassing DSM op de zaak .......................................................................................................... 8
3.2.1 As I: V71.09 (Z03.2) - Geen As I diagnose............................................................................ 9
3.2.2 As II: 318.0 (F71.9) - Matige zwakzinnigheid .................................................................... 9
3.2.3 As III: 'As III: Geen' ........................................................................................................... 10
3.2.4 As IV: Psychosociale factoren/problemen....................................................................... 10
3.2.5 As V: Globale beoordeling van het functioneren (GAF) ................................................. 10
4. Het verband tussen de stoornis en het gepleegde feit ................................................................. 11
Literatuurlijst ......................................................................................................................................... 13
Bijlagen .................................................................................................................................................. 14
2
,Inleiding
Voor u ligt de paper waarin wij de eindopdracht van het vak forensische psychiatrie voor de minor recht
hebben uitgewerkt. Het arrest ‘doden zoontje’ hebben wij toegepast op de deelvragen die zijn gegeven.
Als eerst wordt de zaak samengevat waardoor onder andere de tenlastelegging, het proces en de maatregel
worden besproken. In hoofdstuk twee wordt het juridisch kader uiteengezet. De belangrijkste wetsartikelen die
bij deze zaak horen worden aan het licht gebracht. De artikelen worden toegepast op de zaak en er wordt
uitgelegd waarom juist deze artikelen een relatie hebben met de forensische psychiatrie.
In het derde hoofdstuk komt het DSM systeem aan bod. Eerst wordt kort uitgelegd wat voor systeem dit is en
welke assen het systeem kent. Vervolgens wordt aan de hand van de kenmerken van de verdachte bekeken
welke assen van toepassingen zijn en welke stoornis hierbij zou kunnen horen.
In het laatste hoofdstuk wordt beschreven wat het verband is tussen de stoornis en het gepleegde strafbare
feit. Net als in hoofdstuk drie worden ook in dit hoofdstuk de kenmerken van de verdachte gebruikt om tot een
relatie te komen met het om het leven brengen van haar zoontje.
3
, 1. Samenvatting
Tenlastelegging
Aan de verdachte is primair ten laste gelegd dat zij op 30 juni 2004 haar zoontje met voorbedachten rade eerst
heeft geprobeerd te doden door middel van een kussen op zijn mond en neus te drukken. De eerste keer is de
poging gestopt en werd gevolgd door reanimatie door de verdachte, nadat de verdachte het alarmnummer had
gebeld. De tweede keer op 4 juli 2004 is dezelfde poging nogmaals herhaald en dit keer slaagde de verdachte
erin om haar zoontje te doden door middel van een kussen op zijn mond en neus te drukken. Het zoontje is
1
hierdoor overleden door verstikking.
Strafbaarheid van het bewezenverklaarde naar aanleiding van de tenlastelegging 1 primair – Moord.
Strafbaarheid van het bewezenverklaarde naar aanleiding van de tenlastelegging 2 secundair, poging tot moord
Procesgang
De verdachte is in eerste instantie veroordeeld voor de tenlastelegging 1 en 2 en heeft als maatregel
terbeschikkingstelling met bevel tot verpleging van overheidswege opgelegd gekregen. De verdachte en de
officier van justitie waren het hier echter niet mee eens en zijn beide tegen het vonnis in hoger beroep gegaan.
Psychiatrie
Op 18 maart 2010 hebben psycholoog S. Labrijn en psychiater A.C. Bruijns beiden een rapport opgemaakt over
de verdachte. De deskundigen zijn tot de conclusie gekomen dat het verstandelijke vermogen van de verdachte
ernstig is beperkt. De verdachte wordt geclassificeerd als matig zwakzinnig, ze heeft een IQ dat geschat wordt
op 48. De gewetensfuncties en het samenhangende normbesef zijn onderontwikkeld. Haar vermogen om met
tegenslagen om te gaan is zeer gering. Ook is het vermogen om haar impulsen te beheersen beperkt. De
verdachte heeft geen besef van oorzaak en gevolg en is niet in staat om de werkelijkheid van fantasie te
onderscheiden. Dit heeft het gevolg dat zij niet in staat is om zelfstandig te functioneren, laat staan de
verantwoordelijkheid te dragen voor een ander. De verdachte kwam in een neerwaartse spiraal terecht toen zij
met haar man en kind weer zelfstandig ging wonen. Daarnaast was er de aankondiging van de
ondertoezichtstelling van haar zoon. Haar sterke vermoeden dat haar zoontje uit huis geplaatst zou worden
heeft haar verder ontregeld. De verdachte lijkt niet te beseffen dat haar kind werkelijk overleden is door haar
toedoen.
De mate van toerekeningsvatbaarheid van de verdachte wordt in het onderzoek onderzocht. De deskundigen
komen tot de conclusie dat de verdachte niet volledig ontoerekeningsvatbaar is, maar sterk verminderd
toerekeningsvatbaar is. Een van de redenen was dat de verdachte bij de eerste poging om haar zoontje te
vermoorden hierop is teruggekomen. In eerste instantie adviseren de deskundigen TBS met bevel tot
verpleging, omdat zij een gevaar is voor zichzelf en anderen. Het hof verklaart haar later in de zaak volledig
ontoerekeningsvatbaar en besluit dat de feiten niet aan haar kunnen worden toegerekend. Het recidivegevaar
is volgens de deskundigen hoog met betrekking tot kinderen die toevertrouwd worden aan de verdachte. Er
zijn geen verdere aanwijzingen uit het onderzoek gekomen dat de verdachte gewelddadig gedrag zou vertonen
ten opzichte van anderen. De verdachte heeft structuur en begeleiding nodig in haar leven om voor zichzelf te
kunnen zorgen. De situatie waarin de verdachte zich bevond, leverde veel spanningen op. Het onderzoek dat
werd ingesteld door de Raad van de Kinderbescherming maakte de spanningen in het leven van de verdachte
alleen maar erger. De mogelijke ondertoezichtstelling van haar zoontje was de druppel. Na het laatste bezoek
van de Kinderbescherming was de verdachte van plan haar zoontje te vermoorden. Dit omdat zij bang was dat
hij bij haar werd weggehaald.
Maatregel
De maatregel die de verdachte door het hof opgelegd heeft gekregen is plaatsing in een psychiatrisch
ziekenhuis voor een termijn van één jaar. Het hof heeft de oplegging van de maatregel bepaald op grond van
de ernst van het feit, de omstandigheden, de grond van de persoon en de persoonlijke omstandigheden van de
verdachte. De verdachte wordt vrijgesproken van strafbaarheid en ontslag van alle rechtsvervolging volgt
hierop. Met betrekking tot het recidivegevaar adviseren de deskundige dat de verdachte niet overvraagd wordt
en dat er structuur in haar leven komt. Hiervoor dient de verdachte begeleiding te krijgen van deskundigen. De
deskundigen adviseren daarnaast dat de verdachte niet alleen gelaten wordt met kinderen of toezicht heeft op
kinderen met betrekking tot het recidivegevaar.
1
“LJN: BR5072”, Rechtspraak 4 juli 2007, www.rechtspraak.nl (zoek op LJN: BR5072)
4
DODEN EEN TOEPASSING VAN DE FORENSISCHE
ZOONTJE PSYCHIATRIE EN HET RECHT
,Inhoudsopgave
Inleiding ................................................................................................................................................... 3
1. Samenvatting ................................................................................................................................. 4
2. Het juridisch kader ......................................................................................................................... 5
2.1 Artikel 289 Sr: Moord .................................................................................................................... 5
2.1.1 Artikel 45 Sr: Poging en voorbereiding ................................................................................... 5
2.2 Artikel 350 Sv: Het rechterlijk beslissingsmodel ........................................................................... 6
2.2.1 Artikel 39 Sr: Ontoerekeningsvatbaarheid ............................................................................. 6
2.3 Artikel 352 lid 2 Sv: Ontslag van alle rechtsvervolging .................................................................. 7
2.4 Artikel 37 Sr: Plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis ................................................................ 7
3. DSM & De stoornis ......................................................................................................................... 8
3.1 DSM IV ........................................................................................................................................... 8
3.2 Toepassing DSM op de zaak .......................................................................................................... 8
3.2.1 As I: V71.09 (Z03.2) - Geen As I diagnose............................................................................ 9
3.2.2 As II: 318.0 (F71.9) - Matige zwakzinnigheid .................................................................... 9
3.2.3 As III: 'As III: Geen' ........................................................................................................... 10
3.2.4 As IV: Psychosociale factoren/problemen....................................................................... 10
3.2.5 As V: Globale beoordeling van het functioneren (GAF) ................................................. 10
4. Het verband tussen de stoornis en het gepleegde feit ................................................................. 11
Literatuurlijst ......................................................................................................................................... 13
Bijlagen .................................................................................................................................................. 14
2
,Inleiding
Voor u ligt de paper waarin wij de eindopdracht van het vak forensische psychiatrie voor de minor recht
hebben uitgewerkt. Het arrest ‘doden zoontje’ hebben wij toegepast op de deelvragen die zijn gegeven.
Als eerst wordt de zaak samengevat waardoor onder andere de tenlastelegging, het proces en de maatregel
worden besproken. In hoofdstuk twee wordt het juridisch kader uiteengezet. De belangrijkste wetsartikelen die
bij deze zaak horen worden aan het licht gebracht. De artikelen worden toegepast op de zaak en er wordt
uitgelegd waarom juist deze artikelen een relatie hebben met de forensische psychiatrie.
In het derde hoofdstuk komt het DSM systeem aan bod. Eerst wordt kort uitgelegd wat voor systeem dit is en
welke assen het systeem kent. Vervolgens wordt aan de hand van de kenmerken van de verdachte bekeken
welke assen van toepassingen zijn en welke stoornis hierbij zou kunnen horen.
In het laatste hoofdstuk wordt beschreven wat het verband is tussen de stoornis en het gepleegde strafbare
feit. Net als in hoofdstuk drie worden ook in dit hoofdstuk de kenmerken van de verdachte gebruikt om tot een
relatie te komen met het om het leven brengen van haar zoontje.
3
, 1. Samenvatting
Tenlastelegging
Aan de verdachte is primair ten laste gelegd dat zij op 30 juni 2004 haar zoontje met voorbedachten rade eerst
heeft geprobeerd te doden door middel van een kussen op zijn mond en neus te drukken. De eerste keer is de
poging gestopt en werd gevolgd door reanimatie door de verdachte, nadat de verdachte het alarmnummer had
gebeld. De tweede keer op 4 juli 2004 is dezelfde poging nogmaals herhaald en dit keer slaagde de verdachte
erin om haar zoontje te doden door middel van een kussen op zijn mond en neus te drukken. Het zoontje is
1
hierdoor overleden door verstikking.
Strafbaarheid van het bewezenverklaarde naar aanleiding van de tenlastelegging 1 primair – Moord.
Strafbaarheid van het bewezenverklaarde naar aanleiding van de tenlastelegging 2 secundair, poging tot moord
Procesgang
De verdachte is in eerste instantie veroordeeld voor de tenlastelegging 1 en 2 en heeft als maatregel
terbeschikkingstelling met bevel tot verpleging van overheidswege opgelegd gekregen. De verdachte en de
officier van justitie waren het hier echter niet mee eens en zijn beide tegen het vonnis in hoger beroep gegaan.
Psychiatrie
Op 18 maart 2010 hebben psycholoog S. Labrijn en psychiater A.C. Bruijns beiden een rapport opgemaakt over
de verdachte. De deskundigen zijn tot de conclusie gekomen dat het verstandelijke vermogen van de verdachte
ernstig is beperkt. De verdachte wordt geclassificeerd als matig zwakzinnig, ze heeft een IQ dat geschat wordt
op 48. De gewetensfuncties en het samenhangende normbesef zijn onderontwikkeld. Haar vermogen om met
tegenslagen om te gaan is zeer gering. Ook is het vermogen om haar impulsen te beheersen beperkt. De
verdachte heeft geen besef van oorzaak en gevolg en is niet in staat om de werkelijkheid van fantasie te
onderscheiden. Dit heeft het gevolg dat zij niet in staat is om zelfstandig te functioneren, laat staan de
verantwoordelijkheid te dragen voor een ander. De verdachte kwam in een neerwaartse spiraal terecht toen zij
met haar man en kind weer zelfstandig ging wonen. Daarnaast was er de aankondiging van de
ondertoezichtstelling van haar zoon. Haar sterke vermoeden dat haar zoontje uit huis geplaatst zou worden
heeft haar verder ontregeld. De verdachte lijkt niet te beseffen dat haar kind werkelijk overleden is door haar
toedoen.
De mate van toerekeningsvatbaarheid van de verdachte wordt in het onderzoek onderzocht. De deskundigen
komen tot de conclusie dat de verdachte niet volledig ontoerekeningsvatbaar is, maar sterk verminderd
toerekeningsvatbaar is. Een van de redenen was dat de verdachte bij de eerste poging om haar zoontje te
vermoorden hierop is teruggekomen. In eerste instantie adviseren de deskundigen TBS met bevel tot
verpleging, omdat zij een gevaar is voor zichzelf en anderen. Het hof verklaart haar later in de zaak volledig
ontoerekeningsvatbaar en besluit dat de feiten niet aan haar kunnen worden toegerekend. Het recidivegevaar
is volgens de deskundigen hoog met betrekking tot kinderen die toevertrouwd worden aan de verdachte. Er
zijn geen verdere aanwijzingen uit het onderzoek gekomen dat de verdachte gewelddadig gedrag zou vertonen
ten opzichte van anderen. De verdachte heeft structuur en begeleiding nodig in haar leven om voor zichzelf te
kunnen zorgen. De situatie waarin de verdachte zich bevond, leverde veel spanningen op. Het onderzoek dat
werd ingesteld door de Raad van de Kinderbescherming maakte de spanningen in het leven van de verdachte
alleen maar erger. De mogelijke ondertoezichtstelling van haar zoontje was de druppel. Na het laatste bezoek
van de Kinderbescherming was de verdachte van plan haar zoontje te vermoorden. Dit omdat zij bang was dat
hij bij haar werd weggehaald.
Maatregel
De maatregel die de verdachte door het hof opgelegd heeft gekregen is plaatsing in een psychiatrisch
ziekenhuis voor een termijn van één jaar. Het hof heeft de oplegging van de maatregel bepaald op grond van
de ernst van het feit, de omstandigheden, de grond van de persoon en de persoonlijke omstandigheden van de
verdachte. De verdachte wordt vrijgesproken van strafbaarheid en ontslag van alle rechtsvervolging volgt
hierop. Met betrekking tot het recidivegevaar adviseren de deskundige dat de verdachte niet overvraagd wordt
en dat er structuur in haar leven komt. Hiervoor dient de verdachte begeleiding te krijgen van deskundigen. De
deskundigen adviseren daarnaast dat de verdachte niet alleen gelaten wordt met kinderen of toezicht heeft op
kinderen met betrekking tot het recidivegevaar.
1
“LJN: BR5072”, Rechtspraak 4 juli 2007, www.rechtspraak.nl (zoek op LJN: BR5072)
4
