Reader- suïcide in detentie
Tekst 25 : Epidemiologie, risicofactoren en preventie van zelfmoordgedachten en -gedrag
in gevangenissen: Een literatuuroverzicht.
Abstract
Zelfmoord = wereldwijd volksgezondheidsprobleem dat alle lagen van samenleving treft, zij het niet
in gelijke mate.
In vergelijking met volwassenen in de algemene bevolking, lopen gedetineerde delinquenten
een verhoogd risico om zelfmoord te overwegen, te proberen en ook effectief te doen.
Gevangenis-specieke stressfactoren verergeren het risico op zelfmoord en dit in een reeds kwetsbare
populatie die wordt gekenmerkt door complexe behoeften op het gebied van gezondheidszorg en
sociale zorgbehoeften. Er zijn diverse mechanismen waardoor gedetineerden aan zelfmoord denken
en vervolgens overgaan tot suïcidaal gedrag. Het risico op zelfmoord wordt bepaald door een
complex web van synergetisch op elkaar inwerkende factoren.
Nood aan beheersing en preventie, sectoroverschrijdend beleid en dienstverlenende aanpak.
die gerichte interventies omvat voor gedetineerden met een hoog risico in combinatie met
bevolkings strategieën die de gezondheid en het welzijn van alle gedetineerden bevorderen.
De levenslange prevalentie van suïcidale gedachten (suïcidale ideatie) en zelfmoordpoging onder
volwassenen in de algemene bevolking wordt geschat op respectievelijk 9% en 3% . Bijna één derde
(29%) van de mensen die aan zelfmoord denken zal op een bepaald moment suïcidaal gedrag
vertonen, waarvan 60% dat zal doen binnen een jaar na het begin van de gedachte.
Begrippenkader :
Zelfmoord Het opzettelijk beëindigen van het eigen leven.
Zelfmoordpoging Niet-dodelijk zelf verwondend gedrag met vermoedelijke of werkelijke
bedoeling om te sterven.
Suïcidaal gedrag Zelf verwondend gedrag dat kan leiden tot het beëindigen van iemands leven,
hetzij fataal (Zelfmoord) of niet (zelfmoordpoging). Deze term sluit
zelfmoordgedachten uit.
Zelfmoord Alle gedachten over het beëindigen van iemands eigen leven te beëindigen,
ideatie met of zonder een duidelijk plan voor zelfmoord. Zelfmoord ideatie wordt door
elkaar gebruikt met suïcidale gedachten.
Zelfmoord risico Een samengestelde term die verwijst naar iemands risico om zelfmoord te
overwegen, te proberen of te sterven door zelfmoord. Deze term omvat zowel
zelfmoordgedachten als gedrag.
Zelfbeschadiging Niet-dodelijk zelfverwondend gedrag met of zonder intentie om te sterven.
Deze term maakt geen onderscheid tussen zelfmoord poging en niet-suïcidale
zelfverwonding.
Het risico op zelfmoord verschilt aanzienlijk tussen bevolkingsgroepen en treft vooral de meest
kwetsbare en achtergestelde leden van de samenleving, waaronder psychiatrische patiënten en
delinquenten. Bij de bevolking heeft 36% van de overledenen een levenslange geschiedenis van
contact met justitie en 15% heeft ooit te maken gehad met gevangenisstraf.
1
, Mensen die in contact zijn gekomen met het strafrechtsysteem (ruim gedefinieerd) hebben 2 tot 3
keer meer kans om te sterven aan zelfmoord, ivgl met hun leeftijdsgenoten in het algemeen.
Zelfmoord in de gevangenis verdient bijzondere aandacht, en de preventie ervan is wordt als een
internationale prioriteit van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) gezien.
Epidemologie.
Wereldwijd zitten ongeveer 11 miljoen mensen (waarvan ~95% mannen) in de gevangenis.
Zelfmoord is een belangrijke oorzaak van sterfte onder gedetineerden. Goed voor ongeveer
30% van alle sterfgevallen binnen de gevangenissen.
Nationale studies hebben consequent aangetoond dat het aantal zelfmoorden in gevangenissen veel
hoger ligt dan die in de algemene bevolking. In een grensoverschrijdende studie in 24 landen met
een hoog inkomen, lag het zelfmoordpercentage bij mannelijke gevangenen gemiddeld 4 keer hoger
dan die van hun bij hun leeftijdsgenoten in de gemeenschap, met een hoger proportioneel overschot
bij vrouwen. Scandinavische landen kennen de hoogste percentages van zelfmoord binnen de
gevangenis. Gevolgd door Frankrijk en BE (meer dan 100 zelfmoorden per 100.000 gevangenen).
De officiële statistieken onderschatten de werkelijke omvang van het probleem. Dit als
gevolg van een verkeerde indeling van sterfgevallen door zelfmoord als ‘onbepaalde oorzaak’
of als ‘ongelukken’. Bv. Zelfvergiftiging wordt geregistreerd als onopzettelijke overdosis.
Ongeveer 90% van de zelfmoorden in gevangenissen zijn het gevolg van ophanging of
zelfverwonding. In de VS hebben gevangenen een 33keer grotere kans om te sterven door
ophanging dan dan zelfmoordenaars in de algemene bevolking.
Gevangenen die zichzelf van het leven beroven, vormen slecht het topje van de ijsberg. Er zijn
namelijk veel meer mensen die ook worstelen met suïcidale gedachten of suïcidaal gedrag vertonen,
maar dan zonder fatale afloop.
Zelfmoordgedachten en zelfmoordpogingen zijn uiteraard de sterkste voorspellers van zelfmoord in
de gevangenis maar ze vertegenwoordigen ook belangrijke gezondheidsuitkomsten op zichzelf die
wijzen op diepe nood. Uit een nationale onderzoek onder 3139 gevangenen in Engeland en Wales
bleek dat 39% ooit zelfmoordgedachten had gehad en één vijfde (22%) ooit een zelfmoordpoging
heeft gedaan.
Recentere epidemiologische studies in Australië en België tonen vergelijkbare life-time prevalentie
schattingen voor : suïcidale ideatie (34-44%) zelfmoordpogingen (19-22%) in willekeurig gekozen
steekproeven met gevangenen. Overal waren er hogere percentages bij vrouwen dan bij mannen.
Mbt volwassenen in de gemeenschap, blijken suïcidale gedachten en pogingen 4 tot 7 keer
zo vaak voor te komen bij gedetineerden, hoewel directe vgl’n schaars zijn.
Bovendien gaat de helft van de gedetineerden met zelfmoordgedachten over tot een
zelfmoordpogingen in hun leven. Dit is ruwweg 2x de verhouding (29%) gedocumenteerd onder
volwassenen in de algemene bevolking.
Wanneer specifiek naar de resultaten in de gevangenis wordt gekeken, meldt 1/10 (9-13%)
gevangenen dat ze ooit een zelfmoordpoging hebben gedaan tijdens hun gevangenschap. In de
voorgaande 12 maanden in detentie heeft een kwart (24%) van de gedetineerden zelfmoord
overwogen. Het is duidelijk dat mensen in de gevangenis meer risico lopen om zelfmoord te
overwegen, te proberen en er aan te sterven, ivgl met volwassenen in de omringende gemeenschap.
2
Tekst 25 : Epidemiologie, risicofactoren en preventie van zelfmoordgedachten en -gedrag
in gevangenissen: Een literatuuroverzicht.
Abstract
Zelfmoord = wereldwijd volksgezondheidsprobleem dat alle lagen van samenleving treft, zij het niet
in gelijke mate.
In vergelijking met volwassenen in de algemene bevolking, lopen gedetineerde delinquenten
een verhoogd risico om zelfmoord te overwegen, te proberen en ook effectief te doen.
Gevangenis-specieke stressfactoren verergeren het risico op zelfmoord en dit in een reeds kwetsbare
populatie die wordt gekenmerkt door complexe behoeften op het gebied van gezondheidszorg en
sociale zorgbehoeften. Er zijn diverse mechanismen waardoor gedetineerden aan zelfmoord denken
en vervolgens overgaan tot suïcidaal gedrag. Het risico op zelfmoord wordt bepaald door een
complex web van synergetisch op elkaar inwerkende factoren.
Nood aan beheersing en preventie, sectoroverschrijdend beleid en dienstverlenende aanpak.
die gerichte interventies omvat voor gedetineerden met een hoog risico in combinatie met
bevolkings strategieën die de gezondheid en het welzijn van alle gedetineerden bevorderen.
De levenslange prevalentie van suïcidale gedachten (suïcidale ideatie) en zelfmoordpoging onder
volwassenen in de algemene bevolking wordt geschat op respectievelijk 9% en 3% . Bijna één derde
(29%) van de mensen die aan zelfmoord denken zal op een bepaald moment suïcidaal gedrag
vertonen, waarvan 60% dat zal doen binnen een jaar na het begin van de gedachte.
Begrippenkader :
Zelfmoord Het opzettelijk beëindigen van het eigen leven.
Zelfmoordpoging Niet-dodelijk zelf verwondend gedrag met vermoedelijke of werkelijke
bedoeling om te sterven.
Suïcidaal gedrag Zelf verwondend gedrag dat kan leiden tot het beëindigen van iemands leven,
hetzij fataal (Zelfmoord) of niet (zelfmoordpoging). Deze term sluit
zelfmoordgedachten uit.
Zelfmoord Alle gedachten over het beëindigen van iemands eigen leven te beëindigen,
ideatie met of zonder een duidelijk plan voor zelfmoord. Zelfmoord ideatie wordt door
elkaar gebruikt met suïcidale gedachten.
Zelfmoord risico Een samengestelde term die verwijst naar iemands risico om zelfmoord te
overwegen, te proberen of te sterven door zelfmoord. Deze term omvat zowel
zelfmoordgedachten als gedrag.
Zelfbeschadiging Niet-dodelijk zelfverwondend gedrag met of zonder intentie om te sterven.
Deze term maakt geen onderscheid tussen zelfmoord poging en niet-suïcidale
zelfverwonding.
Het risico op zelfmoord verschilt aanzienlijk tussen bevolkingsgroepen en treft vooral de meest
kwetsbare en achtergestelde leden van de samenleving, waaronder psychiatrische patiënten en
delinquenten. Bij de bevolking heeft 36% van de overledenen een levenslange geschiedenis van
contact met justitie en 15% heeft ooit te maken gehad met gevangenisstraf.
1
, Mensen die in contact zijn gekomen met het strafrechtsysteem (ruim gedefinieerd) hebben 2 tot 3
keer meer kans om te sterven aan zelfmoord, ivgl met hun leeftijdsgenoten in het algemeen.
Zelfmoord in de gevangenis verdient bijzondere aandacht, en de preventie ervan is wordt als een
internationale prioriteit van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) gezien.
Epidemologie.
Wereldwijd zitten ongeveer 11 miljoen mensen (waarvan ~95% mannen) in de gevangenis.
Zelfmoord is een belangrijke oorzaak van sterfte onder gedetineerden. Goed voor ongeveer
30% van alle sterfgevallen binnen de gevangenissen.
Nationale studies hebben consequent aangetoond dat het aantal zelfmoorden in gevangenissen veel
hoger ligt dan die in de algemene bevolking. In een grensoverschrijdende studie in 24 landen met
een hoog inkomen, lag het zelfmoordpercentage bij mannelijke gevangenen gemiddeld 4 keer hoger
dan die van hun bij hun leeftijdsgenoten in de gemeenschap, met een hoger proportioneel overschot
bij vrouwen. Scandinavische landen kennen de hoogste percentages van zelfmoord binnen de
gevangenis. Gevolgd door Frankrijk en BE (meer dan 100 zelfmoorden per 100.000 gevangenen).
De officiële statistieken onderschatten de werkelijke omvang van het probleem. Dit als
gevolg van een verkeerde indeling van sterfgevallen door zelfmoord als ‘onbepaalde oorzaak’
of als ‘ongelukken’. Bv. Zelfvergiftiging wordt geregistreerd als onopzettelijke overdosis.
Ongeveer 90% van de zelfmoorden in gevangenissen zijn het gevolg van ophanging of
zelfverwonding. In de VS hebben gevangenen een 33keer grotere kans om te sterven door
ophanging dan dan zelfmoordenaars in de algemene bevolking.
Gevangenen die zichzelf van het leven beroven, vormen slecht het topje van de ijsberg. Er zijn
namelijk veel meer mensen die ook worstelen met suïcidale gedachten of suïcidaal gedrag vertonen,
maar dan zonder fatale afloop.
Zelfmoordgedachten en zelfmoordpogingen zijn uiteraard de sterkste voorspellers van zelfmoord in
de gevangenis maar ze vertegenwoordigen ook belangrijke gezondheidsuitkomsten op zichzelf die
wijzen op diepe nood. Uit een nationale onderzoek onder 3139 gevangenen in Engeland en Wales
bleek dat 39% ooit zelfmoordgedachten had gehad en één vijfde (22%) ooit een zelfmoordpoging
heeft gedaan.
Recentere epidemiologische studies in Australië en België tonen vergelijkbare life-time prevalentie
schattingen voor : suïcidale ideatie (34-44%) zelfmoordpogingen (19-22%) in willekeurig gekozen
steekproeven met gevangenen. Overal waren er hogere percentages bij vrouwen dan bij mannen.
Mbt volwassenen in de gemeenschap, blijken suïcidale gedachten en pogingen 4 tot 7 keer
zo vaak voor te komen bij gedetineerden, hoewel directe vgl’n schaars zijn.
Bovendien gaat de helft van de gedetineerden met zelfmoordgedachten over tot een
zelfmoordpogingen in hun leven. Dit is ruwweg 2x de verhouding (29%) gedocumenteerd onder
volwassenen in de algemene bevolking.
Wanneer specifiek naar de resultaten in de gevangenis wordt gekeken, meldt 1/10 (9-13%)
gevangenen dat ze ooit een zelfmoordpoging hebben gedaan tijdens hun gevangenschap. In de
voorgaande 12 maanden in detentie heeft een kwart (24%) van de gedetineerden zelfmoord
overwogen. Het is duidelijk dat mensen in de gevangenis meer risico lopen om zelfmoord te
overwegen, te proberen en er aan te sterven, ivgl met volwassenen in de omringende gemeenschap.
2
