Leerstoornissen
Thema’s
Dyslexie: ernstige en hardnekkige lees- en spellingsproblemen
o Actuele discussie over de definitie van dyslexie (classificatie)
o Actuele verklaringsmodellen van dyslexie
o Comorbiditeit dyslexie en ADHD
o Nieuwe leestheorieën en hun impact op behandeling
o Vroegtijdige onderkenning en preventie van dyslexie
Rekenproblemen
o Actuele discussie over de definitie van dyscalculie
o Actuele verklaringsmodellen van dyscalculie
o Vroegtijdige onderkenning en preventie van dyscalculie
Leerstoornissen en neurodiversiteit
Dyslexie
Discrepantiedefinities (klassieke definitie):
Basisidee van het discrepantieriterium hangt met die klinische ervaring samen. Men werd
geconfronteerd met mensen die op één of andere manier te kennen gaven, bv door hun prestaties in
het vak wiskunde, dat ze helemaal niet dom zijn. In tegenstelling: relatief verstandig zijn en toch zo
abominabel slecht gingen lezen of schrijven.
De ontdekking van het fenomeen ‘leerstoornissen’ hangt in ruime mate samen met die klinische
ideeën.
Discrepantie = Zijn/ haar intelligentie is dermate hoog dat je niet verwacht dat iemand zo zwak/
slecht gaat lezen en schrijven. Prestatieniveau ligt aanzienlijk onder wat je zou kunnen verwachten
o.b.v. dat IQ.
DSM-IV (1994):
o Het leesniveau ligt, gemeten met een individueel afgenomen gestandaardiseerde
test voor leesvaardigheid of begrip, aanzienlijk onder het te verwachten niveau dat
hoort bij de leeftijd, de gemeten intelligentie en de bij de leeftijd passende opleiding
van de betrokkene.
o De stoornis interfereert in significante mate met de schoolresultaten of de dagelijkse
bezigheden waarvoor leesvaardigheid vereist is.
o Indien een zintuigelijk defect aanwezig is, zijn de leesproblemen ernstiger dan die die
hier gewoonlijk bij horen.
, Kritiek:
o Cruciale rol van intelligentie bij schoolse vaardigheden?
Terwijl we eigenlijk zien dat de samenhang tussen schoolse vaardigheden en
intelligentie niet zo hoog is.
o Daarmee is men tot het idee gekomen dat dyslexie onafhankelijk is van intelligentie:
“there exists no strong evidence that poor readers of high and low
intelligence display marked differences in the fundamental cognitive and
neurological processes that are the source of their reading difficulties”
(Stanovich, 1996)
“students with higher IQ and poor reading achievement (IQ-discrepant) and
students with both lower IQ and poor reading achievement… [show] …
negligible to small differences on several measures of reading and
phonological processing” (Fletcher, et al., 2013)
Dyslexie en discrepantie (Stanovich, 1996; Fletcher, et al., 2013)
Foute vooronderstelling:
o Bij kinderen met leesproblemen en laag IQ:
Laag IQ is oorzaak van de leesproblemen – ‘expected underachievement’
o Bij kinderen met leesproblemen en een goed IQ:
Er moet een specifieke oorzaak van de leesproblemen zijn – ‘unexpected
underachievement’
Fenotypische beschrijving van dyslexie:
o Woordherkenning als centraal probleem
o Problemen met fonologische verwerking als onderliggend cognitief proces
Als we dyslexie willen bestuderen, dan moeten we zeggen: “Het is de
automatisering van het herkennen van woorden, het kunnen verklanken van
woorden (woordherkenning) dat het centrale probleem is bij dyslexie” EN Stanovich
gaat ervan uit dat er aan woordherkenningsproblemen altijd een fonologisch tekort
ten grondslag ligt.
Als je het fenomeen dyslexie wilt begrijpen, dan moet je kijken naar mensen met
woordherkenningsproblemen waaraan fonologische moeilijkheden (het kunnen
omgaan met de klankstructuur van de taal) ten grondslag ligt.
In heel veel onderzoek wordt aangetoond dat er een band is tussen etiologie en fonologie
maar niet tussen etiologie en IQ-lees-discrepantie
o Erfelijkheidsonderzoek: Wij zien dat kinderen meer lijken op hun ouders wat betreft
de fonologische vaardigheden dan op vlak van IQ.
o Neuro-anatomisch onderzoek: Je ziet dat de hersenzones die voor fonologische
ontwikkeling van belang zijn, als ‘wat moeilijker ontwikkeld’ bij familieleden van
mensen met dyslexie.
o fMRI onderzoek
Thema’s
Dyslexie: ernstige en hardnekkige lees- en spellingsproblemen
o Actuele discussie over de definitie van dyslexie (classificatie)
o Actuele verklaringsmodellen van dyslexie
o Comorbiditeit dyslexie en ADHD
o Nieuwe leestheorieën en hun impact op behandeling
o Vroegtijdige onderkenning en preventie van dyslexie
Rekenproblemen
o Actuele discussie over de definitie van dyscalculie
o Actuele verklaringsmodellen van dyscalculie
o Vroegtijdige onderkenning en preventie van dyscalculie
Leerstoornissen en neurodiversiteit
Dyslexie
Discrepantiedefinities (klassieke definitie):
Basisidee van het discrepantieriterium hangt met die klinische ervaring samen. Men werd
geconfronteerd met mensen die op één of andere manier te kennen gaven, bv door hun prestaties in
het vak wiskunde, dat ze helemaal niet dom zijn. In tegenstelling: relatief verstandig zijn en toch zo
abominabel slecht gingen lezen of schrijven.
De ontdekking van het fenomeen ‘leerstoornissen’ hangt in ruime mate samen met die klinische
ideeën.
Discrepantie = Zijn/ haar intelligentie is dermate hoog dat je niet verwacht dat iemand zo zwak/
slecht gaat lezen en schrijven. Prestatieniveau ligt aanzienlijk onder wat je zou kunnen verwachten
o.b.v. dat IQ.
DSM-IV (1994):
o Het leesniveau ligt, gemeten met een individueel afgenomen gestandaardiseerde
test voor leesvaardigheid of begrip, aanzienlijk onder het te verwachten niveau dat
hoort bij de leeftijd, de gemeten intelligentie en de bij de leeftijd passende opleiding
van de betrokkene.
o De stoornis interfereert in significante mate met de schoolresultaten of de dagelijkse
bezigheden waarvoor leesvaardigheid vereist is.
o Indien een zintuigelijk defect aanwezig is, zijn de leesproblemen ernstiger dan die die
hier gewoonlijk bij horen.
, Kritiek:
o Cruciale rol van intelligentie bij schoolse vaardigheden?
Terwijl we eigenlijk zien dat de samenhang tussen schoolse vaardigheden en
intelligentie niet zo hoog is.
o Daarmee is men tot het idee gekomen dat dyslexie onafhankelijk is van intelligentie:
“there exists no strong evidence that poor readers of high and low
intelligence display marked differences in the fundamental cognitive and
neurological processes that are the source of their reading difficulties”
(Stanovich, 1996)
“students with higher IQ and poor reading achievement (IQ-discrepant) and
students with both lower IQ and poor reading achievement… [show] …
negligible to small differences on several measures of reading and
phonological processing” (Fletcher, et al., 2013)
Dyslexie en discrepantie (Stanovich, 1996; Fletcher, et al., 2013)
Foute vooronderstelling:
o Bij kinderen met leesproblemen en laag IQ:
Laag IQ is oorzaak van de leesproblemen – ‘expected underachievement’
o Bij kinderen met leesproblemen en een goed IQ:
Er moet een specifieke oorzaak van de leesproblemen zijn – ‘unexpected
underachievement’
Fenotypische beschrijving van dyslexie:
o Woordherkenning als centraal probleem
o Problemen met fonologische verwerking als onderliggend cognitief proces
Als we dyslexie willen bestuderen, dan moeten we zeggen: “Het is de
automatisering van het herkennen van woorden, het kunnen verklanken van
woorden (woordherkenning) dat het centrale probleem is bij dyslexie” EN Stanovich
gaat ervan uit dat er aan woordherkenningsproblemen altijd een fonologisch tekort
ten grondslag ligt.
Als je het fenomeen dyslexie wilt begrijpen, dan moet je kijken naar mensen met
woordherkenningsproblemen waaraan fonologische moeilijkheden (het kunnen
omgaan met de klankstructuur van de taal) ten grondslag ligt.
In heel veel onderzoek wordt aangetoond dat er een band is tussen etiologie en fonologie
maar niet tussen etiologie en IQ-lees-discrepantie
o Erfelijkheidsonderzoek: Wij zien dat kinderen meer lijken op hun ouders wat betreft
de fonologische vaardigheden dan op vlak van IQ.
o Neuro-anatomisch onderzoek: Je ziet dat de hersenzones die voor fonologische
ontwikkeling van belang zijn, als ‘wat moeilijker ontwikkeld’ bij familieleden van
mensen met dyslexie.
o fMRI onderzoek
