Inhoud
hoofdstuk 1 een helicopterblik op onze geestelijke gezondheidszorg................................................................................3
1 geschiedenis van de psychiatrie: een kort overzicht.....................................................................................................4
2 de psychiatrie vandaag..................................................................................................................................................5
3 een aantal markante vaststellingen op vlak vn ggz.......................................................................................................7
hoofdstuk 2 diagnose en behandeling.................................................................................................................................7
1 psychiatrie en psychiatrische ziekten............................................................................................................................7
2 Diagnose in de psychiatrie: het psychiatrisch onderzoek.............................................................................................8
3 Diagnose en classificatie..............................................................................................................................................10
4 Het voorkomen van psychiatrische ziekten (epidemiologie)......................................................................................10
5 ontstaan van psychiatrische ziekten (epidemiologie).................................................................................................11
6 gevolgen van psychiatrische stoornissen....................................................................................................................11
7 behandeling en preventie............................................................................................................................................12
Hoofdstuk 3 De persoon met een psychische kwetsbaarheid versus de samenleving.....................................................13
1 vermaatschappelijking.................................................................................................................................................13
2 stigma..........................................................................................................................................................................14
3 maatschappelijke kost.................................................................................................................................................15
4 commercialisering.......................................................................................................................................................16
5 werken en wonen........................................................................................................................................................16
6 euthanasie...................................................................................................................................................................17
7 omgaan met een psychiatrische aandoening..............................................................................................................17
hoofdstuk 4 shizofreniespectrum – en andere psychotische stoornissen.........................................................................17
1 illusies..........................................................................................................................................................................17
2 Hallucinaties.................................................................................................................................................................18
3 wanen..........................................................................................................................................................................18
4 Psychotische symptomen: 4 groepen..........................................................................................................................19
Hoofdstuk 5 bipolaire stoornissen......................................................................................................................................20
1 inleiding.......................................................................................................................................................................20
2 manische periode........................................................................................................................................................21
3 Life chart methode......................................................................................................................................................21
4 Etiologie van bipolaire stoornis...................................................................................................................................22
5 Behandeling van bipolaire stoornis.............................................................................................................................22
hoofdstuk 6 depressieve stemmingsstoornis.....................................................................................................................23
1 kernsymptomen...........................................................................................................................................................23
2 Majeure depressieve stoornis.....................................................................................................................................24
1
, 3 dysthemie....................................................................................................................................................................26
4 subtypes van depressie...............................................................................................................................................26
5 prevalentie...................................................................................................................................................................27
6 oorzaken van depressie...............................................................................................................................................27
7 behandeling.................................................................................................................................................................28
hoofdstuk 7 angststoornissen............................................................................................................................................29
1 reacties op angst..........................................................................................................................................................29
2 normale angst: nuttig en adaptief...............................................................................................................................30
3 normaal of pathologisch?............................................................................................................................................30
4 prevalentie...................................................................................................................................................................31
5 verschillende vormen van angststoornissen...............................................................................................................31
6 etioogie........................................................................................................................................................................32
7 behandeling.................................................................................................................................................................32
8 dwang- en verwante stoornissen....................................................................................................................................32
1 kenmerken...................................................................................................................................................................32
2 subtypes OCd...............................................................................................................................................................33
3 prevalentie...................................................................................................................................................................33
4 etiologie.......................................................................................................................................................................34
5 behandeling.................................................................................................................................................................34
hoofdstuk 9 personen met een verslaving en middelengerelateerde problemen............................................................34
1 begrippenkader...........................................................................................................................................................34
2 DSM-5 verslavingen en middelengerelateerde stoornissen: 11 criteria.....................................................................34
3 Gokverslaving: gelijkaardige criteria maar niet identiek als bij “middelen”: 9 criteria...............................................35
4 Drugs en psychoactieve middelen...............................................................................................................................36
5 Beelvorming: de drie M’s.............................................................................................................................................38
6 Fasen van het afhankelijkheidsproces.........................................................................................................................38
7 Instandhouding van de verslaving: vicieuze cirkels.....................................................................................................38
8 Van afhankelijkheid naar herstel.................................................................................................................................38
9 Stadia van verandering Proshaska en Diclemente......................................................................................................39
10 Hoe omgaan met verslaving en middelen gerelateerde problemen?......................................................................39
hoofdstuk 10 psychotrauma- en stressorgerelateerde stoornissen..................................................................................39
1 PTSS..............................................................................................................................................................................39
2 prevalentie...................................................................................................................................................................40
3 aanpassingsstoornis.....................................................................................................................................................41
4 behandeling.................................................................................................................................................................41
5 extra: take-away Ptss...................................................................................................................................................41
hoofdstuk 11 stoornissen in de lichamelijke symptomen..................................................................................................42
2
, 1 lichamelijke klachten...................................................................................................................................................42
2 subklassen van stoornissen in de lichamelijke syptomen...........................................................................................42
3 prevalentie...................................................................................................................................................................42
4 etiologie.......................................................................................................................................................................43
5 Behandeling.................................................................................................................................................................43
hoofdstuk 12 eetstoornissen..............................................................................................................................................43
1 voedingsstoornissen....................................................................................................................................................43
2 eetstoornissen.............................................................................................................................................................44
3 Anorexia nervosa.........................................................................................................................................................44
4 Boulimia nervosa.........................................................................................................................................................45
5 Binge eating disorder...................................................................................................................................................46
6 Etiologie.......................................................................................................................................................................46
7 behandeling.................................................................................................................................................................46
hoofdstuk 13 seksuele dysfuncties en genderdysforie......................................................................................................47
1 seksuele responscyclus................................................................................................................................................47
2 seksuele dysfunctie......................................................................................................................................................47
3 etiologie.......................................................................................................................................................................49
4 behandeling van seksuele dysfunctie..........................................................................................................................49
5 genderdysforie.............................................................................................................................................................49
6 transgender als overkoepelend begrip........................................................................................................................50
hoofdstuk 14 drangstoornissen: impulsbeheersings-stoornissen en parafilieen.............................................................51
1 drangstoornissen of dwangstoornissen......................................................................................................................51
2 verschillende impulsbeheersingstoornissen...............................................................................................................51
3 seksuele drangstoornissen of parafilieen....................................................................................................................51
15 persoonlijkheidsstoornissen.........................................................................................................................................52
1 inleiding.......................................................................................................................................................................52
2 drie clusters persoonlijkheidsstoornissen...................................................................................................................53
3 prevalentie...................................................................................................................................................................54
4 etiologie.......................................................................................................................................................................54
5 behandeling.................................................................................................................................................................54
HOOFDSTUK 1 EEN HELICOPTERBLIK OP ONZE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG
3
, 1 GESCHIEDENIS VAN DE PSYCHIATRIE: EEN KORT OVERZICHT
Werden gezien als…
o Krakzinnig-bezeten-zot
o Geestesziek-gevaarlijk-ziek
De 6 perioden in de geschiedenis van de zorg voor geesteszieken
Prehistorie – Oudheid Krankzinnigheid = hersenziekte
Hippocrates
“geestesziekte”
300-1600 Nutteloos, gevaarlijk, zot
Gekkenhuizen en gestichten
1600-1800 Internering (gedwongen opname)
Pinel en Guislain
19e eeuw Pioniers!
1e helft 20e eeuw Opkomst psycho-analyse, medische technieken
Instellingen, maar ook holocaust - Psychogenocide
Psychofarmaca
1950-2010 Jaren ’60: antipsychiatrie
Prehistorie en oudheid:
o Oorzaak van ziekte bij geesten die men had beledigd: genezen via schedelboringen
o Hippocrates: ziekte komt door onjuiste verhouding met lichaamssappen -> opsluiten
o Invloed van verspreiding christendom: gelovigen moeten lot van zieken, armen en gehandicapten verzachten
300-1600:
o Personen met geestelijke stoornis in vroege middeleeuwen: compleet afgesloten van maatschappij = zotten
o Naarmate stedenbouw: zotten waren verstoorders van openbare rust en orde en waren bezeten = dolhuizen
o Uitvoering van aderlatingen, drankjes om te braken, klei- of steensnijdinen = insect die gekheid veroorzaakte
eruit halen.
o Vanaf opkomst kerk: geesteszieken kregen meer recht op het leven door opname en verzorging
o Latere middeleeuwen: heksenvervolging en inquisitieprocessen voor geesteszieken
1600-1800:
o Interneringsgolf met estickten en erbarmelijke leefomstandigheden in dolhuizen, gasthuizen, godshuizen
waar ze waren opgesloten
o Werden vastgeketend en bekeken als dieren
19e eeuw:
o Door Franse en industriële revolutie: geesteszieken beschouwd als lichamelijk zieke personen met recht op
medische verzorging
o Pinel en Guislain: oprichters van grote ziekenhuizen (visie van hulp)
1e helft – 20e eeuw:
4