OGIE
Charlotte Zegers
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 0: Rechtssociologie: inleiding...................................................................................................................................... 7
Afdeling 1: methode.............................................................................................................................................................................7
§1 Juridische (doctrinaire methode)...............................................................................................................................................7
§2 Empirische methode...................................................................................................................................................................7
Afdeling 2:Perspectief..........................................................................................................................................................................8
§1 Opmerkingen extern perspectief................................................................................................................................................8
Hoofdstuk 1: Wat is rechtssociologie........................................................................................................................................... 8
Afdeling 1: inleiding.............................................................................................................................................................................8
§1 Sociaalwet. Disciplines zijn ‘academische studies’.....................................................................................................................8
§2 Maatschappelijke ontwikkelingen en recht...............................................................................................................................9
§3 Professionele ontwikkelingen.....................................................................................................................................................9
§4 Rechtspraktijk.............................................................................................................................................................................9
4.1. Advocaat..............................................................................................................................................................................9
4.2. Sociale advocatuur...............................................................................................................................................................9
4.3. Rechter.................................................................................................................................................................................9
4.4. Ambtenaar justitieel beleid.................................................................................................................................................9
4.5. Bedrijfsjurist.......................................................................................................................................................................10
4.6. Wetgever...........................................................................................................................................................................10
Afdeling 2: Het belang van sociologie voor de beoefening van het recht – Koen Raes.....................................................................10
§1 De pleinvrees van juristen........................................................................................................................................................10
§2 “Sire, il n’y a plus d’intellectuels”.............................................................................................................................................10
§3 Rechtenstudenten zijn niet allen studenten in het recht.........................................................................................................10
3.1. R. DAHRENDORF, “The education of an elite: Law faculties and the German upper class”.............................................10
3.2. Toepassing v analyse.........................................................................................................................................................11
§4 de rechtenstudie als beroepsopleiding & juristen en sociologen............................................................................................11
§5 juristen en sociologen...............................................................................................................................................................11
5.1. 18e eeuw............................................................................................................................................................................11
5.2. tweede helft 19e eeuw......................................................................................................................................................11
5.3. rond 1900...........................................................................................................................................................................11
5.4. einde 19e eeuw/begin 20ste eeuw......................................................................................................................................11
5.5. rond 1950...........................................................................................................................................................................11
§6 sociologisch anti-instrumentalisme – rechtssociologisch benadering.....................................................................................12
6.1. sociologische evaluatie van de wetgeving.........................................................................................................................12
6.2. voorwaarden voor doorwerking van rechtsnorm in de praktijk.......................................................................................12
6.3. sociologische mobiliseringstheorieën...............................................................................................................................12
6.4. sociologische handhavingstheorieën................................................................................................................................12
6.5. conclusie bij mobiliserings- en handhavingstheorieën.....................................................................................................13
§7 de marginaliteit van de (rechts)sociologie...............................................................................................................................13
§8 wie de ethiek codificeert, maakt er recht van..........................................................................................................................13
§9 een geactualiseerde rechtstatelijke theorie.............................................................................................................................13
§10 voor een consequente scheiding van academische en politieke macht................................................................................13
Afdeling 3: over (rechts)sociologie.....................................................................................................................................................13
Afdeling 4: een rechtssociologische analyse vd juridisering vd samenleving....................................................................................13
§0 inleiding....................................................................................................................................................................................13
§1 omschrijving juridisering..........................................................................................................................................................13
1.1.einde 19e eeuw, maar vooral vanaf WOII...........................................................................................................................13
1.2.definitie...............................................................................................................................................................................14
1.3.domeinen van het maatschappelijk leven..........................................................................................................................14
1.4.geografisch..........................................................................................................................................................................14
1.5. onderwijscontext...............................................................................................................................................................15
Charlotte Zegers
, §2 clusters van determinanten......................................................................................................................................................15
§3 dieperliggende oorzaak............................................................................................................................................................15
§4 negatieve gevolgen...................................................................................................................................................................15
§5 positieve gevolgen....................................................................................................................................................................15
§6 leven met de juridisering..........................................................................................................................................................16
§7 uitbreiding rechtsinstrumentalisme.........................................................................................................................................16
7.1. achtergronden...................................................................................................................................................................16
7.2. kenmerken.........................................................................................................................................................................16
7.3. impliciete premissen..........................................................................................................................................................16
7.3.1. concreet.....................................................................................................................................................................16
7.4. kritiek.................................................................................................................................................................................17
7.4.1. algemeen....................................................................................................................................................................17
7.4.2.commentaar op kenmerken.......................................................................................................................................17
7.4.3. ontkrachting vd impliciete kenmerken......................................................................................................................17
7.4.4. conclusie....................................................................................................................................................................17
7.5. alternatief: de sociale werking van regels.........................................................................................................................17
7.5.1. inleiding......................................................................................................................................................................17
7.5.2. semi-autonome sociale veld......................................................................................................................................18
7.5.3. voorbeelden...............................................................................................................................................................18
7.6. conclusie............................................................................................................................................................................18
Hoofdstuk 2: regelgeving........................................................................................................................................................... 18
Afdeling 1: inleiding...........................................................................................................................................................................18
§1 het thema ‘wetgeving’..............................................................................................................................................................18
1.1.… in het recht/de rechtenstudie.........................................................................................................................................18
1.2. … in rechtssociologisch onderzoek....................................................................................................................................19
§2 Eerste rechtssociologisch onderzoek over wetgeving.............................................................................................................19
§3 latere rechtssociologiche perspectieven..................................................................................................................................19
3.1.Kritiek op wetgevingstsunami vanaf 1980..........................................................................................................................19
3.2.Theorie van sociale werking...............................................................................................................................................19
3.3.Expressieve en communicatieve functie van het recht......................................................................................................19
3.3.1. Expressieve functie....................................................................................................................................................19
3.3.2. Communicatieve functie............................................................................................................................................19
3.4. legitimiteit..........................................................................................................................................................................20
§4 pragmatische benaderingen.....................................................................................................................................................20
§5 uitdagingen vd toekomst..........................................................................................................................................................20
Afdeling 2: deregulering als maatschappijvorming: rechtssoc probleemstelling – HUYSE...............................................................20
§1 vragen bij het debat..................................................................................................................................................................20
1.1.‘Multiplication abracabte des lois?’....................................................................................................................................20
1.2.Overregulering?..................................................................................................................................................................21
1.3. deregulering: hoe?.............................................................................................................................................................21
§2 de amaatschappelijke probleemstelling gepreciseerd.............................................................................................................22
§3 Regulering en de instrumentalisering van het recht................................................................................................................22
3.1.Types van recht, types van regulering................................................................................................................................22
3.1.1.Historische achtergrond/duiding:...............................................................................................................................22
§4 Deregulering: de grenzen en de risico’s...................................................................................................................................23
Afdeling 3 ‘From vision to reality: ex post evaluation of legislation – VAN AEKEN...........................................................................23
§1 inleiding....................................................................................................................................................................................23
§2 waarom wetsevaluatie?...........................................................................................................................................................23
2.1. Paradox..............................................................................................................................................................................23
2.2. inspiratie bij Popper...........................................................................................................................................................23
§3 wat is wetsevaluatie?...............................................................................................................................................................24
3.1. criteria................................................................................................................................................................................24
3.2. types...................................................................................................................................................................................24
3.3.algemene criteria................................................................................................................................................................24
3.4 terminologie........................................................................................................................................................................25
Charlotte Zegers
, 3.4.1. effectiviteit.................................................................................................................................................................25
3.4.2. doelbereiking.............................................................................................................................................................25
3.4.3. efficiëntie...................................................................................................................................................................25
§4 institutionalisering....................................................................................................................................................................25
§5 België en Vlaanderen................................................................................................................................................................25
5.1. federaal..............................................................................................................................................................................25
5.1.1. . Raad van State, afdeling wetgeving.........................................................................................................................25
5.1.2. RIA..............................................................................................................................................................................26
5.1.3. parlementair comité belast met d wetsevaluatie......................................................................................................26
5.2. vlaanderen.........................................................................................................................................................................26
5.2.1. RIA-advies...................................................................................................................................................................26
5.2.2. RIE..............................................................................................................................................................................26
§6 conclusie...................................................................................................................................................................................26
§7 vb v wetsevaluatie – (in)effectiviteit........................................................................................................................................27
7.1. vb v wetsevaluatie – (in)effectiviteit.................................................................................................................................27
7.1.1. Tijdelijke arbeidscontracten (NL)...............................................................................................................................27
7.1.2. De wet van 18 juli 1990 tot wijziging van hoofdstuk vijf van de wetbetreffende de politie over het wegverkeer
werd ingevoerd in België.....................................................................................................................................................27
7.2. vb v wetsevaluatie – (in)effectiviteit en neveneffecten....................................................................................................27
7.2.1. invoering helmplicht voor bromfietsen (NL).............................................................................................................27
7.3. vb v wetsevaluatie – onvoorziene neveneffecten.............................................................................................................27
7.3.1. Subsidiëren van zonnepanelen..................................................................................................................................27
Hoofdstuk 3: formele conflictbeslechting................................................................................................................................... 27
Afdeling 1: inleiding...........................................................................................................................................................................27
Afdeling 2: straffen tussen rede en gevoel.........................................................................................................................................28
§1 inleiding....................................................................................................................................................................................28
§2 opbouw.....................................................................................................................................................................................28
§3 straffen is meer dan het bestrijden van criminaliteit...............................................................................................................28
3.1. Garland - punishment and modern society (1990)...........................................................................................................28
3.2. Straffen hebben een symbolische, morele en politieke betekenis...................................................................................29
3.3. penaliteit als emotioneel geladen conflictueus instituut..................................................................................................29
3.4. bestraffing als onderdrukkende en uitsluitende praktijk..................................................................................................29
3.4.1. Marxistische hoek......................................................................................................................................................29
3.4.2. Foucault......................................................................................................................................................................29
3.4.3. Bentham.....................................................................................................................................................................29
3.5. gevangenissttraf is een geciviliseerde straf.......................................................................................................................29
3.6. punitiviteit en emotie Vs. Rationaliteit en rede................................................................................................................30
§4 de straftoemeting als betekenende sociale praktijk................................................................................................................30
4.1. visies op straf (en dader)...................................................................................................................................................30
4.2. visies op (straf en) dader...................................................................................................................................................30
4.3. straftoemetingsonderzoek en belang van interpretatie van tegenstrijdigheden.............................................................30
4.3.1. conclusie: straftoemeting bepaald door:...................................................................................................................30
4.4. de rechter tss rede en gevoel............................................................................................................................................30
4.5. over ongelijkheden, stuurbaarheid en rationaliseerbaarheid van de straftoemeting......................................................31
4.5.1. traftoemetingsproces heeft nood aan transparantie................................................................................................31
§5 gevangenisstraf en alternatieven.............................................................................................................................................31
Afdeling 3: …......................................................................................................................................................................................31
Afdeling 4: ‘civil litigation in Belgium -the reconstruction of the pyramid of legal disputes – a preliminary report’........................31
§1 vooraf........................................................................................................................................................................................31
§3 inleiding....................................................................................................................................................................................32
§4 conceptuele beschouwingen....................................................................................................................................................32
§5 de reconstructie vd globale pyramide......................................................................................................................................32
5.1. baseline: aantal ervaren relaties/situaties........................................................................................................................32
5.2. dispute assessment process..............................................................................................................................................32
5.3. dispute handling process...................................................................................................................................................33
Charlotte Zegers