H1: Geschiedenis en onderzoeksmethoden
De studie psychologie
Wetenschap
- Psyche: ziel, geest
- Logos: rede, kennis, studie
Psychologie wordt toegepast op het individu (mens of dier) waarbij gedachten, gevoelens, motieven,
gedrag en innerlijke processen centraal staan.
Psychoanalyse (Freud)
Behaviorisme, straffen en belonen (Pavlov & Skinner)
Behoeftepiramide (Maslow)
Sociale psychologie (Milgram, Asch & Zimbardo)
= psychologie is de wetenschap van het gedrag en de mentale processen van het individu
1. gedrag
2. Gevoelens
3. Gedachten (ervaring bij gedrag)
Bv. Experiment aap en komkommer
Doordat de aap een steentje geeft, krijgt hij als beloning een stukje komkommer. Dit blijft hij
herhaaldelijk doen. Wanneer er een andere aap bijkomt en deze als beloning een stukje druif
krijgt (wat lekkerder is), gaat de eerste aap ook druif willen. De aap vindt dat hij oneerlijk
behandeld wordt en begint agressief gedrag te vertonen (springen, schreeuwen, eten gooien)
Wat is psychologie (niet)?
Psychologie is een wetenschap
= betwijfelen van ongefundeerde beweringen van pseudowetenschappen door onderzoek te doen
(‘common sense’ uitspraken betwijfelen)
Pseudowetenschappen
= elke benadering om fenomenen uit de werkelijkheid te verklaren die geen beroep doet op de
wetenschappelijke methode (bv. astrologie, telepathie, handlezen, toekomstvoorspellingen,…)
Antropologie Biologie
Economie Geschiedenis
, Psychologie wat is
Politieke een psychologische
wetenschappen verklaring voor dit
gedrag?
Gedragswetenschap Sociologie
= onderzoekt hoe individuen (mens & dier) in interactie treden met elkaar en met de wereld
waarin ze leven
Sociale wetenschap
= bestudeert invloed groepsprocessen op individuen
Sociale psychologie:
Persoonlijkheid: bestudeert invloed
Sociale Sociale individuele verschillen groepsprocessen op
= Individu in interacties: Sociale beïnvloeding: en
interactie met de individuen
coöperatie, cognitie individuen, samenstelling/organis
maatschappij competitie groepen atie van individuele Sociologie:
levens bestudeert
groepsprocessen
Biologische wetenschap
o Hersenen (vormen fysieke basis van psyche
o Neurowetenschap (neuroanatomie, fysiologie)
o Hormoon- en immuunstelsel
o Inzichten (genetica, biologie, neurologie & ecologie)
Filosofie
,René Descartes (1596 – 1650)
“Wat is waarheid? Hoe kan ik er zeker van zijn dat iets ‘waar’ is?”
Cogito ergo sum (ik denk dus ik besta)
o Altijd twijfelen aan je opvattingen systematische twijfel
Goddelijke ziel (vrije wil) en dierlijke ziel (reflexen)
o Reflex: automatische handeling die razendsnel plaatsvindt
o Dierlijke ziel kan wetenschappelijk onderzocht worden
Dualisme
Lichaam en geest (ziel)
o Ziel in staat om lichaam te sturen
Telekinese
o Lichaam en geest in interactie met elkaar (gedachten in verbinding met spieren)
o Nog geen overtuigend wetenschappelijk bewijs
Nature-nurture discussie
= volgens Descartes hebben mensen aangeboren eigenschappen, die bij een dier ontbreken
(bv. denken, taal, goddelijke ziel; vrije wil)
Aangeboren eigenschappen: nature
Een blanco blad
John Locke (1632 – 1704)
Nurture
Ieder mens wordt geboren als blanco blad: tabula rasa
Eigenschappen ontstaan door interactie met omgeving (ervaringen)
1. Associaties
(klassieke conditionering)
= je legt een verband met iets waaraan je gedrag gaat koppelen (gewoontes)
Bv. je bent een gezelligheidsroker, dus je kan sigaretten bij je thuis gewoon laten liggen, maar
van zodra je uitgaat krijg je de behoefte om een sigaret te roken. Je brengt uitgaan en roken
met elkaar in verband
2. Belonen en straffen
(operante conditionering)
, = manier op gewenst gedrag te laten herhalen en ongewenst gedrag te vermijden
Bv. Toepassing van het stickersysteem
Als iemand iets goed/flink had gedaan mocht diegene een stickertje plakken, als iemand iets
niet goed/stout had gedaan mocht diegene GEEN stickertje plakken
Bv. Je zegt tegen je zoon/dochter als ze hun kamer opruimen krijgen ze straks een snoepje
3. Leren door imiteren
(modeling – sociaal leren)
= je leert door te kijken naar een ander en dit daarna na te doen
= dit vindt plaats in situaties waarin onduidelijkheid speelt
Bv. Een kindje wilt ook met mes en vork eten zoals papa. Hij kijkt hoe papa dit doet en gaat
dit daarna ook doen
NATURE – NURTURE
Nature-uitgangspunt aangeboren verschillen tussen mensen
Nurture-uitgangspunt aangeleerde verschillen tussen mensen
= iedereen kan alles leren, zolang de omgeving daarvoor geschikt is
Waar komen verschillen tussen mensen vandaan?
Filosoof Immanuel Kant
De studie psychologie
Wetenschap
- Psyche: ziel, geest
- Logos: rede, kennis, studie
Psychologie wordt toegepast op het individu (mens of dier) waarbij gedachten, gevoelens, motieven,
gedrag en innerlijke processen centraal staan.
Psychoanalyse (Freud)
Behaviorisme, straffen en belonen (Pavlov & Skinner)
Behoeftepiramide (Maslow)
Sociale psychologie (Milgram, Asch & Zimbardo)
= psychologie is de wetenschap van het gedrag en de mentale processen van het individu
1. gedrag
2. Gevoelens
3. Gedachten (ervaring bij gedrag)
Bv. Experiment aap en komkommer
Doordat de aap een steentje geeft, krijgt hij als beloning een stukje komkommer. Dit blijft hij
herhaaldelijk doen. Wanneer er een andere aap bijkomt en deze als beloning een stukje druif
krijgt (wat lekkerder is), gaat de eerste aap ook druif willen. De aap vindt dat hij oneerlijk
behandeld wordt en begint agressief gedrag te vertonen (springen, schreeuwen, eten gooien)
Wat is psychologie (niet)?
Psychologie is een wetenschap
= betwijfelen van ongefundeerde beweringen van pseudowetenschappen door onderzoek te doen
(‘common sense’ uitspraken betwijfelen)
Pseudowetenschappen
= elke benadering om fenomenen uit de werkelijkheid te verklaren die geen beroep doet op de
wetenschappelijke methode (bv. astrologie, telepathie, handlezen, toekomstvoorspellingen,…)
Antropologie Biologie
Economie Geschiedenis
, Psychologie wat is
Politieke een psychologische
wetenschappen verklaring voor dit
gedrag?
Gedragswetenschap Sociologie
= onderzoekt hoe individuen (mens & dier) in interactie treden met elkaar en met de wereld
waarin ze leven
Sociale wetenschap
= bestudeert invloed groepsprocessen op individuen
Sociale psychologie:
Persoonlijkheid: bestudeert invloed
Sociale Sociale individuele verschillen groepsprocessen op
= Individu in interacties: Sociale beïnvloeding: en
interactie met de individuen
coöperatie, cognitie individuen, samenstelling/organis
maatschappij competitie groepen atie van individuele Sociologie:
levens bestudeert
groepsprocessen
Biologische wetenschap
o Hersenen (vormen fysieke basis van psyche
o Neurowetenschap (neuroanatomie, fysiologie)
o Hormoon- en immuunstelsel
o Inzichten (genetica, biologie, neurologie & ecologie)
Filosofie
,René Descartes (1596 – 1650)
“Wat is waarheid? Hoe kan ik er zeker van zijn dat iets ‘waar’ is?”
Cogito ergo sum (ik denk dus ik besta)
o Altijd twijfelen aan je opvattingen systematische twijfel
Goddelijke ziel (vrije wil) en dierlijke ziel (reflexen)
o Reflex: automatische handeling die razendsnel plaatsvindt
o Dierlijke ziel kan wetenschappelijk onderzocht worden
Dualisme
Lichaam en geest (ziel)
o Ziel in staat om lichaam te sturen
Telekinese
o Lichaam en geest in interactie met elkaar (gedachten in verbinding met spieren)
o Nog geen overtuigend wetenschappelijk bewijs
Nature-nurture discussie
= volgens Descartes hebben mensen aangeboren eigenschappen, die bij een dier ontbreken
(bv. denken, taal, goddelijke ziel; vrije wil)
Aangeboren eigenschappen: nature
Een blanco blad
John Locke (1632 – 1704)
Nurture
Ieder mens wordt geboren als blanco blad: tabula rasa
Eigenschappen ontstaan door interactie met omgeving (ervaringen)
1. Associaties
(klassieke conditionering)
= je legt een verband met iets waaraan je gedrag gaat koppelen (gewoontes)
Bv. je bent een gezelligheidsroker, dus je kan sigaretten bij je thuis gewoon laten liggen, maar
van zodra je uitgaat krijg je de behoefte om een sigaret te roken. Je brengt uitgaan en roken
met elkaar in verband
2. Belonen en straffen
(operante conditionering)
, = manier op gewenst gedrag te laten herhalen en ongewenst gedrag te vermijden
Bv. Toepassing van het stickersysteem
Als iemand iets goed/flink had gedaan mocht diegene een stickertje plakken, als iemand iets
niet goed/stout had gedaan mocht diegene GEEN stickertje plakken
Bv. Je zegt tegen je zoon/dochter als ze hun kamer opruimen krijgen ze straks een snoepje
3. Leren door imiteren
(modeling – sociaal leren)
= je leert door te kijken naar een ander en dit daarna na te doen
= dit vindt plaats in situaties waarin onduidelijkheid speelt
Bv. Een kindje wilt ook met mes en vork eten zoals papa. Hij kijkt hoe papa dit doet en gaat
dit daarna ook doen
NATURE – NURTURE
Nature-uitgangspunt aangeboren verschillen tussen mensen
Nurture-uitgangspunt aangeleerde verschillen tussen mensen
= iedereen kan alles leren, zolang de omgeving daarvoor geschikt is
Waar komen verschillen tussen mensen vandaan?
Filosoof Immanuel Kant
