Scheikunde V4
1.1 Zuivere stof en mengsel
Zuivere stoffen
Zuivere stoffen zijn stoffen dat bestaat uit een soort bouwstenen, atomen of moleculen. Ze
hebben elk unieke stofeigenschappen. Bestaat de stof uit één atoomsoort? = element.
Meerdere atoomsoorten? = verbinding.
Mengsels
Een mengsel bestaat uit meerdere soorten stoffen. Een zuivere stof heeft een smeltpunt en
een kookpunt, een mengsel heeft een smelt-traject en een kooktraject.
Soorten mengsels
- Oplossing: helder mengsel van vloeistoffen of van een vloeistof met een vaste stof /
gas. Gemengd tot op microniveau.
- Suspensie: troebel mengsel van een vaste- en vloeistof. Vaste deeltjes niet opgelost.
- Emulsie: troebel mengsel van 2 vloeistoffen, die eigenlijk niet goed mengbaar zijn.
- Verschil in dichtheid 2 vloeistoffen op elkaar tweelagensysteem emulgator
(hulpstof) voorkomt dat emulsie ontmengt, hydrofobe kop en hydrofiele staart.
1.2 Scheidingsmethoden
Scheiden van een mengsel doe je op basis van verschil in stofeigenschappen (macroniveau).
Bij een scheiding veranderen de moleculen niet (microniveau). 7 Scheidingsmethoden:
Scheidings- Verschil in: Mengsel: Extra:
methode:
Filtreren deeltjesgrootte Suspensie Er ontstaat een
filtraat en residu
Bezinken / dichtheid Suspensie Na het bezinken moet
Centrifugeren Emulsie je dit afschenken om
het te scheiden
Indampen kookpunt Oplossing (vloeistof-
vast of vloeistof-
vloeistof)
Destilleren kookpunt Oplossing (vloeistof- Er ontstaat een
vast of vloeistof- destillaat en een
vloeistof) residu
Extraheren oplosbaarheid in het Mengsel van vaste Na het extraheren
extractiemiddel stoffen moet je dit filtreren of
indampen om het te
scheiden.
Adsorberen aanhechtingsvermogen Oplossing (vloeistof-
aan het vast)
adsorptiemiddel
Chromatografie adsorptievermogen en Oplossing (vloeistof- Rf-waarde kan je
oplosbaarheid vloeistof) berekenen
Rf waarde berekenen: A (afstand beginpunt tot punt kleurstof) / B (afstand beginpunt tot
eind loopvloeistof).
, 1.3 Chemische reacties
Kenmerken van een chemische reactie
- Beginstoffen veranderen in reactieproducten.
- Totale massa blijft gelijk, wet van massabehoud.
- Stoffen reageren en ontstaan in een vaste massaverhouding.
- Reactietemperatuur nodig.
- Altijd energie-effect.
Het energie-effect van een reactie
Alle chemische reacties bezitten chemische energie. Energie vrij = exotherme reactie
(verbrandingsreacties). Energie nodig = endotherme reactie (vaak ontledingsreacties).
Energie-effect ook tijdens faseverandering en oplossen van veel stoffen in water.
Activeringsenergie
Om een reactie te starten moet je dus eerst energie toevoegen om de stoffen op de
reactietemperatuur te brengen: activeringsenergie. Bij een exotherme reactie ontstaat
genoeg warmte om boven de
reactietemperatuur te blijven.
Energiediagrammen
Het energie-effect van chemische reacties kun
je weergeven in een energiediagram. Daarin
zie je de activeringsenergie en de reactie-
energie (verschil in energie) van de reactie.
1.4 Snelheid van een reactie
Reactietijd en reactiesnelheid
De reactietijd is de tijd die verstreken vanaf het begin tot aan het eind van de reactie. De
reactiesnelheid is de hoeveelheid stof die per seconde en per liter ontstaat of verdwijnt.
Welke factoren bepalen de snelheid van een reactie?
Factoren die reacties versnellen zijn te verklaren met botsende deeltjesmodel (hoe meer
botsingen, hoe meer effectief, hoe sneller) en activeringsenergie.
- Verdelingsgraad: hoe groter (hoe fijner stof is verdeeld), hoe sneller.
- Verklaring: hoe groter groter contactoppervlak meer botsingen p/s aan
oppervlak.
- Soort stof
- Verklaring: sommige stoffen minder energie nodig voor geactiveerde toestand.
- Concentratie: hoe hoger, hoe sneller.
- Verklaring: meer deeltjes per volume meer kans op botsingen meer effectieve
botsingen p/s grotere snelheid.
- Temperatuur: hoe hoger, hoe sneller.
- - Verklaring: hoge temperatuur deeltjes bewegen sneller meer kans op
botsingen meer botsingen meer effectieve botsingen sneller.
- Katalysator (hulpstof): versneld reactie zonder verbruikt te worden, vb: enzymen.
- Verklaring: laat geactiveerde toestand eerder te bereiken door het te verlagen
reactie verloopt sneller en/of bij lagere temperatuur.
1.1 Zuivere stof en mengsel
Zuivere stoffen
Zuivere stoffen zijn stoffen dat bestaat uit een soort bouwstenen, atomen of moleculen. Ze
hebben elk unieke stofeigenschappen. Bestaat de stof uit één atoomsoort? = element.
Meerdere atoomsoorten? = verbinding.
Mengsels
Een mengsel bestaat uit meerdere soorten stoffen. Een zuivere stof heeft een smeltpunt en
een kookpunt, een mengsel heeft een smelt-traject en een kooktraject.
Soorten mengsels
- Oplossing: helder mengsel van vloeistoffen of van een vloeistof met een vaste stof /
gas. Gemengd tot op microniveau.
- Suspensie: troebel mengsel van een vaste- en vloeistof. Vaste deeltjes niet opgelost.
- Emulsie: troebel mengsel van 2 vloeistoffen, die eigenlijk niet goed mengbaar zijn.
- Verschil in dichtheid 2 vloeistoffen op elkaar tweelagensysteem emulgator
(hulpstof) voorkomt dat emulsie ontmengt, hydrofobe kop en hydrofiele staart.
1.2 Scheidingsmethoden
Scheiden van een mengsel doe je op basis van verschil in stofeigenschappen (macroniveau).
Bij een scheiding veranderen de moleculen niet (microniveau). 7 Scheidingsmethoden:
Scheidings- Verschil in: Mengsel: Extra:
methode:
Filtreren deeltjesgrootte Suspensie Er ontstaat een
filtraat en residu
Bezinken / dichtheid Suspensie Na het bezinken moet
Centrifugeren Emulsie je dit afschenken om
het te scheiden
Indampen kookpunt Oplossing (vloeistof-
vast of vloeistof-
vloeistof)
Destilleren kookpunt Oplossing (vloeistof- Er ontstaat een
vast of vloeistof- destillaat en een
vloeistof) residu
Extraheren oplosbaarheid in het Mengsel van vaste Na het extraheren
extractiemiddel stoffen moet je dit filtreren of
indampen om het te
scheiden.
Adsorberen aanhechtingsvermogen Oplossing (vloeistof-
aan het vast)
adsorptiemiddel
Chromatografie adsorptievermogen en Oplossing (vloeistof- Rf-waarde kan je
oplosbaarheid vloeistof) berekenen
Rf waarde berekenen: A (afstand beginpunt tot punt kleurstof) / B (afstand beginpunt tot
eind loopvloeistof).
, 1.3 Chemische reacties
Kenmerken van een chemische reactie
- Beginstoffen veranderen in reactieproducten.
- Totale massa blijft gelijk, wet van massabehoud.
- Stoffen reageren en ontstaan in een vaste massaverhouding.
- Reactietemperatuur nodig.
- Altijd energie-effect.
Het energie-effect van een reactie
Alle chemische reacties bezitten chemische energie. Energie vrij = exotherme reactie
(verbrandingsreacties). Energie nodig = endotherme reactie (vaak ontledingsreacties).
Energie-effect ook tijdens faseverandering en oplossen van veel stoffen in water.
Activeringsenergie
Om een reactie te starten moet je dus eerst energie toevoegen om de stoffen op de
reactietemperatuur te brengen: activeringsenergie. Bij een exotherme reactie ontstaat
genoeg warmte om boven de
reactietemperatuur te blijven.
Energiediagrammen
Het energie-effect van chemische reacties kun
je weergeven in een energiediagram. Daarin
zie je de activeringsenergie en de reactie-
energie (verschil in energie) van de reactie.
1.4 Snelheid van een reactie
Reactietijd en reactiesnelheid
De reactietijd is de tijd die verstreken vanaf het begin tot aan het eind van de reactie. De
reactiesnelheid is de hoeveelheid stof die per seconde en per liter ontstaat of verdwijnt.
Welke factoren bepalen de snelheid van een reactie?
Factoren die reacties versnellen zijn te verklaren met botsende deeltjesmodel (hoe meer
botsingen, hoe meer effectief, hoe sneller) en activeringsenergie.
- Verdelingsgraad: hoe groter (hoe fijner stof is verdeeld), hoe sneller.
- Verklaring: hoe groter groter contactoppervlak meer botsingen p/s aan
oppervlak.
- Soort stof
- Verklaring: sommige stoffen minder energie nodig voor geactiveerde toestand.
- Concentratie: hoe hoger, hoe sneller.
- Verklaring: meer deeltjes per volume meer kans op botsingen meer effectieve
botsingen p/s grotere snelheid.
- Temperatuur: hoe hoger, hoe sneller.
- - Verklaring: hoge temperatuur deeltjes bewegen sneller meer kans op
botsingen meer botsingen meer effectieve botsingen sneller.
- Katalysator (hulpstof): versneld reactie zonder verbruikt te worden, vb: enzymen.
- Verklaring: laat geactiveerde toestand eerder te bereiken door het te verlagen
reactie verloopt sneller en/of bij lagere temperatuur.
