19/10/2015
Hoorcollege 7 Grondslagen
Vrijheid
Vrijheid en verantwoordelijkheid hangen nauw met elkaar samen.
Doel van het recht?
- Streven naar een rechtvaardige orde -> A
- Verband tussen recht en rechtvaardigheid
o Vanzelfsprekend dat recht rechtvaardig is
- Opheffen van onrechtvaardigheden -> B
Wat is een rechtvaardige orde?
- Wisselwerking tussen het individuele en het sociale
- Tijd en plaats afhankelijk
- Democratische rechtsstaat
o Vrijheid afzetten tegen macht, macht staat ten dienst aan vrijheid, gelijkheid,
solidariteit
- Gericht op vrijheid, gelijkheid en solidariteit
- Recht faciliteert tussen deze waarden (A) en reguleert het spanningsveld tussen deze
waarden (B)
Vrijheid als voorwaarde en als ideaal van recht
Vrijheid als voorwaarde
Recht veronderstelt vrijheid en daarmee verantwoordelijkheid:
- Vrije wil op basis van de reden
- Maken van keuzes (volgens Aristoteles)
- Verantwoordelijk voor (de gevolgen van) die keuzes
o Aansprakelijkheid – toerekeningbaarheid – verwijtbaarheid
- Wie hebben geen juridische verantwoordelijkheid?
o Kinderen tot 12 jaar: beschikken niet over vrije wil, kunnen geen keuzes
maken
o Ontoerekeningsvatbaar:
Psychische stoornis: frustratie van de vrije wil
Niet verwarren met irrationeel gedrag: iemand kan ook uit vrije wil
een keuze maken die wij irrationeel vinden
Strafrecht
Dader strafrecht -> schuldstrafrecht:
- Schuld en verwijtbaarheid
o Had anders kunnen handelen (schulddelicten)
o Had anders moeten handelen (opzetdelicten)
- Strafuitsluitingsgronden:
o De daad kan gerechtvaardigd worden
o De dader kan het niet verweten worden
Wie is niet verantwoordelijk?
Hoorcollege 7 Grondslagen
Vrijheid
Vrijheid en verantwoordelijkheid hangen nauw met elkaar samen.
Doel van het recht?
- Streven naar een rechtvaardige orde -> A
- Verband tussen recht en rechtvaardigheid
o Vanzelfsprekend dat recht rechtvaardig is
- Opheffen van onrechtvaardigheden -> B
Wat is een rechtvaardige orde?
- Wisselwerking tussen het individuele en het sociale
- Tijd en plaats afhankelijk
- Democratische rechtsstaat
o Vrijheid afzetten tegen macht, macht staat ten dienst aan vrijheid, gelijkheid,
solidariteit
- Gericht op vrijheid, gelijkheid en solidariteit
- Recht faciliteert tussen deze waarden (A) en reguleert het spanningsveld tussen deze
waarden (B)
Vrijheid als voorwaarde en als ideaal van recht
Vrijheid als voorwaarde
Recht veronderstelt vrijheid en daarmee verantwoordelijkheid:
- Vrije wil op basis van de reden
- Maken van keuzes (volgens Aristoteles)
- Verantwoordelijk voor (de gevolgen van) die keuzes
o Aansprakelijkheid – toerekeningbaarheid – verwijtbaarheid
- Wie hebben geen juridische verantwoordelijkheid?
o Kinderen tot 12 jaar: beschikken niet over vrije wil, kunnen geen keuzes
maken
o Ontoerekeningsvatbaar:
Psychische stoornis: frustratie van de vrije wil
Niet verwarren met irrationeel gedrag: iemand kan ook uit vrije wil
een keuze maken die wij irrationeel vinden
Strafrecht
Dader strafrecht -> schuldstrafrecht:
- Schuld en verwijtbaarheid
o Had anders kunnen handelen (schulddelicten)
o Had anders moeten handelen (opzetdelicten)
- Strafuitsluitingsgronden:
o De daad kan gerechtvaardigd worden
o De dader kan het niet verweten worden
Wie is niet verantwoordelijk?
