samenvatting Recht en Onderneming

DEEL 1 : INLEIDING
HOOFDSTUK 1 : WAT IS RECHT?

DEFINITIE RECHT

Recht = geheel van bindende regels tot ordening van de samenleving in beginsel opgelegd, minstens bekrachtigd door de maatschappij en als
zodanig afdwingbaar gesteld.

3 ELEMENTEN DIE SAMEN MOETEN VOORKOMEN :
1. Rechtsregels :
- Regels die ordenen voor iedereen, hierbij heeft de staat het monopolie over het
geweld
- Rechtsregels scheppen duidelijkheid en vermijden dat de samenleving zou vervallen in een strijd van allen
tegen allen
- De moderne staat heeft het monopolie van geweld naar zich toe getrokken
2. Regels die de bestaande regels afdwingbaar maken (sancties)
3. Regels die het aanpassen en afschaffen van de regels mogelijk maken



AFDWINGBAARHEID :
- Rechtsregels worden afgedwongen door politionele macht (met sterke arm)
- Soorten sancties :
- Burgerlijke gevolgen = schadevergoeding
- Kleine strafsancties = geldboetes


OBJECTIEF RECHT :
- Het recht zoals het bestaat, het geheel van rechtsregels
- Het objectief recht bepaald de subjectieve rechten



SUBJECTIEF RECHT :
De concretisering of individualisering van het objectief recht, de rechten die we als rechtssubjecten kunnen
afdwingen



INDELING VAN HET RECHT


Nationaal recht :
= regels die een nationale bron/wetgever hebben

- Privaat recht :
= regels die relaties tussen burgers ordenen
- Publiek recht :
= regels die relaties tussen een overheid en burger of twee overheden ordenen

Internationaal recht :
= regels met een internationale bron (verdragen)


➔ Soms worden regels opgelegd door de EU maar worden de regels gemaakt door binnenlandse wetgevers en dan is
het nationaal recht




1

,HOOFDSTUK 2 : INDELING VAN HET NATIONAAL RECHT

HET ONDERSCHEID PRIVAAT -PUBLIEK RECHT


BELANG VAN HET ONDERSCHEID


Privaatrecht → gekenmerkt door traditie en vrijheid

Publiekrecht → gekenmerkt door eenzijdige dwingende overheidsbeslissingen




PRIVAATRECHT


Hiertoe behoren :

BURGERLIJK RECHT :
- Fundamentele regels voor iedere burger (familie, erfrecht, huwelijkscontract,…)
- Bepaald volledige bestaan vd burger
- In burgerlijk wetboek (+ losse wetten)




ONDERNEMINGSRECHT :
- Recht van ondernemingen → behoeften aan soepeler recht
- Wetboek economisch recht (WER) → 20 delen
- Vanaf 1 nov niet meer handelsrecht, want onder ondernemingsrecht vallen meer personen
(Vb. artsen)




PRIVAATRECHTELIJK PROCESRECHT :
= gerechtelijk recht

- Legt procedures vast om de rechten af te dwingen
- Gerechtelijk Wetboek (Ger.W.)




PUBLIEKRECHT


Hiertoe behoren :

GRONDWETTELIJK RECHT :
- Grondwet bestaat uit 3 aspecten :
o Organisatie staat
o Fundamentele principes (Vb. scheiding der machten)
o Fundamentele rechten en vrijheden (Vb. vrije meningsuiting)




2

,BESTUURSRECHT :
- Regelt inrichting en werking van uitvoerende macht
o Statuut ambtenaren
o Werking ministeries
o Gemeenten en provincies
o Stedenbouw en ruimtelijke ordening




FISCAAL RECHT :
- Regelt staatsinkomsten
o Inkomstenbelasting
o Vennootschapsbelasting
o Belasting op TW
o Accijnzen
o …



STRAFRECHT
- Geheel van normen die tot behoud van openbare orde en veiligheid worden uitgevaardigd
- Bepaalt de misdrijven en straffen
- In Strafwetboek




STRAFPROCESRECHT
- Procedures die strafrecht afdwingbaar maken
- Dader tegenover gemeenschap (Openbaar Ministerie)
- Wetboek van strafvordering




PUBLIEK RECHT WORDT GEKENMERKT DOOR DWINGENDE OVERHEIDSBESLISSING



ONDERSCHEID + REL ATIVERING


RELEVANTIE VAN HET ONDERSCHEID

AANVULLEND RECHT :
→ Burgers mogen zelf afwijken van deze regels en andere regels bepalen.

Vb.: huwelijksvermogensstelsel :

- Geen afwijking : gemeenschap van aanwinsten → alles samen verwerft kom aan beiden toe
- Naar notaris voor andere wetgeving vastleggen in huwelijkscontract
o Scheiding van goederen
o Algemene gemeenschap
o Uitgebreide gemeenschap
- Ongehuwd samenwonenden : samenlevingscontract




3

, DWINGEND RECHT :
→ Belangen burgers worden beschermd, kan niet worden afgeweken

- Partijen kunnen dading sluiten nadat een concreet geschil is ontstaan, een akkoord sluiten vooraleer een geschil is ontstaan is
onmogelijk

OPENBARE ORDE :
→ belangen overheid worden beschermd, kan niet worden afgeweken (vooral publiek recht)

Vb.: bepalen naar welk soort rechter je moet




RELATIVITEIT


→ Het onderscheid moet gerelativeerd worden want verschillende rechtstakken kunnen ondergebracht worden in zowel privaat als publiek
recht

ECONOMISCH RECHT :
- Kartelwetgeving of mededingingsrecht, hoe ik mij mag gedragen op de markt
→ publiek recht
- Bewijsregels anders voor onderneming tov burgers
→ privaat recht

SOCIAAL RECHT :
3 delen :

- Individueel arbeidsrecht : tussen wn met wg (arbeidscontracten)
→ privaatrecht
- Collectief arbeidsrecht : relaties tussen wns ( vakorg) als groep en wg(organisaties) (coa)
→ publiek recht
- Socialezekerheidsrecht : relatie tussen verzekerden en instellingen van sociale zekerheid (basisvoorzieningen verplicht)
→ publiek recht




OVERLAPPING IN CONCRETE PRAKTISCHE PROBLEMEN


Bij problemen in de praktijk, regels publiek en privaat recht toepassen

Europees recht relativeert onderscheid omdat indeling tussen rechtstakken in lidstaten niet altijd gelijk lopen → autonome invulling aan
begrippen



PRIVAATRECHTELIJKE TECHNIEKEN


Overheid werking van vrije markt zo weinig mogelijk verstoren, maakt gebruik van privaatrechtelijke technieken
→ Afstand van machtspositie om contracten af te sluiten

Vb.: niet meet vast benoemen, maar contracten sluiten




4