Inhoud
INLEIDING ................................................................................................................................................ 3
VERBINTENISSEN UIT OVEREENKOMST .................................................................................................. 4
1 Begrip en soorten overeenkomsten ............................................................................................ 4
1.1 Privaatrechtelijke en publiekrechtelijke overeenkomsten ................................................. 4
1.2 Soorten vermogensrechtelijke overeenkomsten ................................................................ 4
2 Algemene principes van contractenrecht ................................................................................... 7
2.1 Wilsautonomie .................................................................................................................... 7
2.2 Goede trouw........................................................................................................................ 8
3 Het sluiten van de overeenkomst ............................................................................................... 9
3.1 Geldigheidsvereisten overeenkomst en nietigheidsregeling .............................................. 9
3.2 Totstandkoming van de overeenkomst ............................................................................. 14
4 De nakoming van overeenkomst tussen contractpartijen ........................................................ 15
4.1 Algemeen overzicht ........................................................................................................... 15
4.2 Toerekenbare en niet-toerekenbare tekortkoming .......................................................... 16
4.3 Algemene sancties in geval van contractbreuk ................................................................. 18
4.4 Bijkomende sancties bij wederkerige overeenkomsten ................................................... 19
5 De derdenwerking van de overeenkomst ................................................................................. 21
5.1 Partijen en derden, algemene en bijzondere rechtverkrijgenden .................................... 21
5.2 De relativiteit van de overeenkomst gerelativeerd........................................................... 21
VERBINTENISSEN UIT EENZIJDIGE RECHTSHANDELING EN NATUURLIJKE VERBINTENISSEN ............... 25
7 Eenzijdige rechtshandelingen.................................................................................................... 25
8 Natuurlijke verbintenissen ........................................................................................................ 25
VERBINTENISSEN UIT DE WET ............................................................................................................... 26
9 Oneigenlijke of quasi-contracten .............................................................................................. 26
9.1 Zaakwaarneming (art. 1372 – 1375 BW) ........................................................................... 26
9.2 Onverschuldigde betaling .................................................................................................. 27
9.3 Verrijking zonder oorzaak.................................................................................................. 27
10 Verbintenissen uit onrechtmatige daad ................................................................................ 28
10.1 Samenloop van aansprakelijkheidsregimes ...................................................................... 28
11 AS uit eigen en andermans daad, voor dieren en zaken ....................................................... 29
11.1 Algemene principes van aansprakelijkheidsrecht ............................................................. 29
11.2 Gronden van aansprakelijkheid ......................................................................................... 31
11.3 Het oorzakelijk verband..................................................................................................... 33
11.4 Schade en schadeloosstelling ............................................................................................ 34
VERBINTENISSEN IN HET ALGEMEEN .................................................................................................... 37
Vercaigne Jaimy - 1
,1 Modaliteiten van de verbintenis ............................................................................................... 37
1.1 Verbintenis onder voorwaarde ......................................................................................... 37
1.2 Verbintenis met tijdsbepaling ........................................................................................... 38
1.3 Verbintenissen met verschillende voorwerpen en subjecten........................................... 39
2 Overgang van verbintenissen en vorderingen .......................................................................... 41
2.1 Actief zijde = overgang van schuldvordering → nieuwe SE .............................................. 41
2.2 Passief zijde = overdracht schuldoverneming → nieuwe SA ............................................ 42
3 Het tenietgaan of uitdoven van verbintenissen ........................................................................ 42
3.1 Uitvoeren van dwang door schuldeiser............................................................................. 43
3.2 De gewone uitdovingsgrond ............................................................................................. 44
3.3 De ongewone uitdovingsgronden ..................................................................................... 45
1 Vermogensrechtelijk bewijsrecht .............................................................................................. 47
1.1 Algemene beginselen ........................................................................................................ 47
1.2 Mate van bewijs ................................................................................................................ 48
1.3 De niet-geprotesteerde factuur (art. 8.11, §4 NBW) ........................................................ 48
Vercaigne Jaimy - 2
, DEEL I: VERBINTENISSEN UIT MEERZIJDIGE EN EENZIJDIGE RECHTSHANDELINGEN
INLEIDING
Wat is een verbintenis?:
= rechtsband tussen 2 of meer personen(1) die ontstaan is door een meer- of eenzijdige
rechtshandeling of andere menselijke gedraging, op grond waarvan de ene jegens de andere in geld
waardeerbare(2) en juridisch afdwingbare aanspraken(3) kan doen gelden.
1. Rechtsband tussen personen?:
- Intern: de ene heeft een vorderingsrecht tov de andere
= verleent aanspraak aan een persoon die op een bepaalde gedraging van een ander art.
1101 BW (≠ zakelijk recht: zeggenschap over een bepaalde zaak)
- Extern: gelden van zakelijke rechten ‘erga omnes’
= ze moeten door eenieder geëerbiedigd worden.
Vorderingsrecht kan niet afgedwongen worden of worden opgevorderd ten aanzien van
derden
2. In geld waardeerbare aanpak:
= Voorwerp kan zijn:
- Iets te doen
- Iets niet te doen
- Iets te geven
Resultaatsverbintenis:
= schuldenaar heeft zich ertoe verbonden een bepaald resultaat te bereiken. Resultaat niet bereikt?
Aansprakelijk wegens niet-nakoming.
Inspanningsverbintenis:
= schuldenaar verbindt zicht ertoe de nodige inspanningen te leveren met het oog op het bereiken
van een resultaat. Geen bewijs van gedraging als ‘goede huisvader’ (bonus pater familias)?
Aansprakelijk wegens niet-nakoming.
Kenmerk vermogensrechtelijke verbintenis:
= in het vermogen van de SE maakt dit in een geld waardeerbare vermogenspost, in het vermogen
van de SN dan een last
In het vermogen van de SE:
= schuldvordering = een onlichamelijk goed dat kan worden overgedragen of in beslag genomen
worden
3. In rechte afdwingbaar:
= bij niet-nakoming → sanctie (vb: dwangsom door de rechter) uitz.
- Vriendschappelijke afspraken
- Natuurlijke verbintenis:
= kan niet gerechtelijk afgedwongen worden (art. 1235, 2de lid BW)
- Patronaatsverklaringen:
o Intentieverklaring = letter of intent
o Geruststellingsverklaring = letter of comfort
Vercaigne Jaimy - 3
, DEEL I: VERBINTENISSEN UIT MEERZIJDIGE EN EENZIJDIGE RECHTSHANDELINGEN
VERBINTENISSEN UIT OVEREENKOMST
1 Begrip en soorten overeenkomsten
Begrip rechtshandeling:
= kan eenzijdig of meerzijdig zijn
Begrip overeenkomst:
- Meerzijdige rechtshandeling
- Wilsovereenstemming
- Één of meerdere partijen
- Ten aanzien van een of meerdere anderen
- Afdwingbare verbintenissen aangaan
Pacta sunt servanda: (art. 1134 BW)
= geldig aangegane overeenkomsten verbinden de partijen tot wet
1.1 Privaatrechtelijke en publiekrechtelijke overeenkomsten
Internationale overeenkomsten:
= afspraken tussen soevereine internationaalrechtelijke rechtspersonen
Publiekrechtelijke overeenkomsten:
= afspraken tussen overheden
Privaatrechtelijke overeenkomst:
- Familierechtelijke overeenkomst; verloving, huwelijk
- Procesrechtelijke
- Bewijsrechtelijke
- Overeenkomsten tot oprichting van een rechtspersoon
Soorten:
- Gewone overeenkomsten met de overheid
= overheid wordt hier als particulier aanzien
➔ Civielrechtelijk contractregels van toepassing
- Administratieve overeenkomsten:
= overheid is hierin de bovengeschikte vb concessieovereenkomst of overheidsopdrachten
➔ Subsidiair door de civielrechtelijke contractregels beheerst
➔ Bijzondere administratiefrechtelijke regels van toepassing
- Beleidsovereenkomst:
= overheid werkt samen met een particuliere persoon om beleidsopties te formuleren of ten
uitvoer te leggen om een bepaald doel te bereiken
➔ Door middel van het opleggen van concrete verplichtingen vb investeren of scheppen
van werkgelegenheid
➔ Ruil hiervoor: subsidies
➔ Mogen niet in strijd zijn met algemene rechtsbeginselen of dwingende wetsbepalingen
1.2 Soorten vermogensrechtelijke overeenkomsten
1.2.1 Consensuele, zakelijke en plechtige overeenkomsten
Consensueel contract:
= contract dat tot stand komt door de loutere toestemming van partijen
Consensualisme:
Vercaigne Jaimy - 4
INLEIDING ................................................................................................................................................ 3
VERBINTENISSEN UIT OVEREENKOMST .................................................................................................. 4
1 Begrip en soorten overeenkomsten ............................................................................................ 4
1.1 Privaatrechtelijke en publiekrechtelijke overeenkomsten ................................................. 4
1.2 Soorten vermogensrechtelijke overeenkomsten ................................................................ 4
2 Algemene principes van contractenrecht ................................................................................... 7
2.1 Wilsautonomie .................................................................................................................... 7
2.2 Goede trouw........................................................................................................................ 8
3 Het sluiten van de overeenkomst ............................................................................................... 9
3.1 Geldigheidsvereisten overeenkomst en nietigheidsregeling .............................................. 9
3.2 Totstandkoming van de overeenkomst ............................................................................. 14
4 De nakoming van overeenkomst tussen contractpartijen ........................................................ 15
4.1 Algemeen overzicht ........................................................................................................... 15
4.2 Toerekenbare en niet-toerekenbare tekortkoming .......................................................... 16
4.3 Algemene sancties in geval van contractbreuk ................................................................. 18
4.4 Bijkomende sancties bij wederkerige overeenkomsten ................................................... 19
5 De derdenwerking van de overeenkomst ................................................................................. 21
5.1 Partijen en derden, algemene en bijzondere rechtverkrijgenden .................................... 21
5.2 De relativiteit van de overeenkomst gerelativeerd........................................................... 21
VERBINTENISSEN UIT EENZIJDIGE RECHTSHANDELING EN NATUURLIJKE VERBINTENISSEN ............... 25
7 Eenzijdige rechtshandelingen.................................................................................................... 25
8 Natuurlijke verbintenissen ........................................................................................................ 25
VERBINTENISSEN UIT DE WET ............................................................................................................... 26
9 Oneigenlijke of quasi-contracten .............................................................................................. 26
9.1 Zaakwaarneming (art. 1372 – 1375 BW) ........................................................................... 26
9.2 Onverschuldigde betaling .................................................................................................. 27
9.3 Verrijking zonder oorzaak.................................................................................................. 27
10 Verbintenissen uit onrechtmatige daad ................................................................................ 28
10.1 Samenloop van aansprakelijkheidsregimes ...................................................................... 28
11 AS uit eigen en andermans daad, voor dieren en zaken ....................................................... 29
11.1 Algemene principes van aansprakelijkheidsrecht ............................................................. 29
11.2 Gronden van aansprakelijkheid ......................................................................................... 31
11.3 Het oorzakelijk verband..................................................................................................... 33
11.4 Schade en schadeloosstelling ............................................................................................ 34
VERBINTENISSEN IN HET ALGEMEEN .................................................................................................... 37
Vercaigne Jaimy - 1
,1 Modaliteiten van de verbintenis ............................................................................................... 37
1.1 Verbintenis onder voorwaarde ......................................................................................... 37
1.2 Verbintenis met tijdsbepaling ........................................................................................... 38
1.3 Verbintenissen met verschillende voorwerpen en subjecten........................................... 39
2 Overgang van verbintenissen en vorderingen .......................................................................... 41
2.1 Actief zijde = overgang van schuldvordering → nieuwe SE .............................................. 41
2.2 Passief zijde = overdracht schuldoverneming → nieuwe SA ............................................ 42
3 Het tenietgaan of uitdoven van verbintenissen ........................................................................ 42
3.1 Uitvoeren van dwang door schuldeiser............................................................................. 43
3.2 De gewone uitdovingsgrond ............................................................................................. 44
3.3 De ongewone uitdovingsgronden ..................................................................................... 45
1 Vermogensrechtelijk bewijsrecht .............................................................................................. 47
1.1 Algemene beginselen ........................................................................................................ 47
1.2 Mate van bewijs ................................................................................................................ 48
1.3 De niet-geprotesteerde factuur (art. 8.11, §4 NBW) ........................................................ 48
Vercaigne Jaimy - 2
, DEEL I: VERBINTENISSEN UIT MEERZIJDIGE EN EENZIJDIGE RECHTSHANDELINGEN
INLEIDING
Wat is een verbintenis?:
= rechtsband tussen 2 of meer personen(1) die ontstaan is door een meer- of eenzijdige
rechtshandeling of andere menselijke gedraging, op grond waarvan de ene jegens de andere in geld
waardeerbare(2) en juridisch afdwingbare aanspraken(3) kan doen gelden.
1. Rechtsband tussen personen?:
- Intern: de ene heeft een vorderingsrecht tov de andere
= verleent aanspraak aan een persoon die op een bepaalde gedraging van een ander art.
1101 BW (≠ zakelijk recht: zeggenschap over een bepaalde zaak)
- Extern: gelden van zakelijke rechten ‘erga omnes’
= ze moeten door eenieder geëerbiedigd worden.
Vorderingsrecht kan niet afgedwongen worden of worden opgevorderd ten aanzien van
derden
2. In geld waardeerbare aanpak:
= Voorwerp kan zijn:
- Iets te doen
- Iets niet te doen
- Iets te geven
Resultaatsverbintenis:
= schuldenaar heeft zich ertoe verbonden een bepaald resultaat te bereiken. Resultaat niet bereikt?
Aansprakelijk wegens niet-nakoming.
Inspanningsverbintenis:
= schuldenaar verbindt zicht ertoe de nodige inspanningen te leveren met het oog op het bereiken
van een resultaat. Geen bewijs van gedraging als ‘goede huisvader’ (bonus pater familias)?
Aansprakelijk wegens niet-nakoming.
Kenmerk vermogensrechtelijke verbintenis:
= in het vermogen van de SE maakt dit in een geld waardeerbare vermogenspost, in het vermogen
van de SN dan een last
In het vermogen van de SE:
= schuldvordering = een onlichamelijk goed dat kan worden overgedragen of in beslag genomen
worden
3. In rechte afdwingbaar:
= bij niet-nakoming → sanctie (vb: dwangsom door de rechter) uitz.
- Vriendschappelijke afspraken
- Natuurlijke verbintenis:
= kan niet gerechtelijk afgedwongen worden (art. 1235, 2de lid BW)
- Patronaatsverklaringen:
o Intentieverklaring = letter of intent
o Geruststellingsverklaring = letter of comfort
Vercaigne Jaimy - 3
, DEEL I: VERBINTENISSEN UIT MEERZIJDIGE EN EENZIJDIGE RECHTSHANDELINGEN
VERBINTENISSEN UIT OVEREENKOMST
1 Begrip en soorten overeenkomsten
Begrip rechtshandeling:
= kan eenzijdig of meerzijdig zijn
Begrip overeenkomst:
- Meerzijdige rechtshandeling
- Wilsovereenstemming
- Één of meerdere partijen
- Ten aanzien van een of meerdere anderen
- Afdwingbare verbintenissen aangaan
Pacta sunt servanda: (art. 1134 BW)
= geldig aangegane overeenkomsten verbinden de partijen tot wet
1.1 Privaatrechtelijke en publiekrechtelijke overeenkomsten
Internationale overeenkomsten:
= afspraken tussen soevereine internationaalrechtelijke rechtspersonen
Publiekrechtelijke overeenkomsten:
= afspraken tussen overheden
Privaatrechtelijke overeenkomst:
- Familierechtelijke overeenkomst; verloving, huwelijk
- Procesrechtelijke
- Bewijsrechtelijke
- Overeenkomsten tot oprichting van een rechtspersoon
Soorten:
- Gewone overeenkomsten met de overheid
= overheid wordt hier als particulier aanzien
➔ Civielrechtelijk contractregels van toepassing
- Administratieve overeenkomsten:
= overheid is hierin de bovengeschikte vb concessieovereenkomst of overheidsopdrachten
➔ Subsidiair door de civielrechtelijke contractregels beheerst
➔ Bijzondere administratiefrechtelijke regels van toepassing
- Beleidsovereenkomst:
= overheid werkt samen met een particuliere persoon om beleidsopties te formuleren of ten
uitvoer te leggen om een bepaald doel te bereiken
➔ Door middel van het opleggen van concrete verplichtingen vb investeren of scheppen
van werkgelegenheid
➔ Ruil hiervoor: subsidies
➔ Mogen niet in strijd zijn met algemene rechtsbeginselen of dwingende wetsbepalingen
1.2 Soorten vermogensrechtelijke overeenkomsten
1.2.1 Consensuele, zakelijke en plechtige overeenkomsten
Consensueel contract:
= contract dat tot stand komt door de loutere toestemming van partijen
Consensualisme:
Vercaigne Jaimy - 4
