Samenvatting voeding bij gewervelde dieren

Voeding bij gewervelde dieren
Inleiding
Heterotrofe organismen: organismen die voedingsstoffen halen uit andere organismen, vb
dieren
Autotrofe organismen: organismen die zelf voedingsstoffen aanmaken met behulp van licht-
of chemische energie, vb groene planten
 Heterotrofe organismen zijn afhankelijk van autotrofe organismen
Voeding: bij dieren het verschijnsel waarbij ze voedsel tot zich nemen
Voedsel: omvat voor de mens verschillende voedingsmiddelen, vb brood, vlees, fruit,
groenten
Voedingsmiddelen: opgebouwd uit voedselbestanddelen zoals sachariden, eiwitten en
vetten
Voedselbestanddelen: worden tijdens de spijsvertering afgebroken tot voedingsstoffen
Voedingsstoffen = nutriënten: de stoffen die opneembaar en vervoerbaar zijn door bloed en
cellen. Hiertoe behoren zowel organische verbindingen (glucose, fructose, vetzuren, …) als
anorganische ionen (Fe, Ca, Na, H2O, vitaminen)

Samenstelling van ons voedsel
Macromoleculaire organische verbindingen
Polyfunctionele KWS in organismen
Sachariden
 C, H, O
 Cn(H2O)m
 Suikers en koolhydraten minder goede naam
 C6H12O6 + 6 O2 ⟶ 6 H2O + 6 CO2 + ATP
 Energieleverende stoffen
o 55% per dag verteerde koolhydraten (alle sachariden behalve cellulose)
o 1g verteerde cellulose = 4kcal = 17kJ energie
o Zoete mono- en disachariden vermijden
 In mindere mate bouwstoffen
o Opbouw glycoproteïnen in de celmembraan

Monosachariden:
C6H12O6
Oplosbaar in koud water




Glucose
 Bepaalt de bloedsuikerspiegel
 Druivensuiker, dextrose
 In vruchten, honing

,  Zoet
Fructose
 Vruchtensuiker, levulose
 In vruchten en nectar
 Zoeter dan glucose
 Gemengd met water stroopachtige oplossing
Galactose
 Niet in levende organismen
 Ontstaat bij afbraak van lactose

Disachariden:
Alfa-glucose




Sacharose
 Glucose + fructose
 Riet- of bietsuiker
 Extraheren in grote hoeveelheden in Tienen uit suikerbieten
 Gewone huishoudsuiker (kristalsuiker, bruine suiker, harde klontjes, …)
 Samen met fructose en glucose in vruchten en andere plantendelen
Lactose
 Glucose + galactose
 Melksuiker
 Witte stof, niet zo zoet als bietsuiker
Maltose
 Glucose + glucose
 Moutsuiker
 In gekiemde gerst  als mout gebruikt in bierbereiding




Polysachariden:

, Beta-glucose
Niet oplosbaar in koud water
Smaken niet zoet

Zetmeel
 Amylose + amylopectine
 Dextrine, maltose, disacharide, glucose
 Aardappelen, tarwe, maïs, rijst, peulvruchten
 In vruchten, zaden, wortels, knollen, wortelstokken, bollen en stengels
 Beetje in chloroplasten
 In reserveorganen in zetmeelkorrels
 Indicator lugol
 Niet oplosbaar in koud water
 In warm water: korrels zwellen op => geleiachtige stijfselpap
Cellulose (vezels)
 Cellobiose (diasacharide) + glucose
 Katoen – zaadpluis
 In celwand van plantencellen
 Hout en papier, watten, asvrij filtreerpapier
 Enkel verteerbaar door herkauwers want hebben cellulase
Inuline
 Fructoseresten
 Wortels, wortelknollen
 Reservestof ipv zetmeel
Glycogeen
 Vertakte ketens van glucose
 Structuur lijkt op amylopectine
 Dierlijk zetmeel (spieren, lever)
 Reservestof bij bacteriën en zwammen, eindproduct van de FS bij cyanobacteriën
Hemicellulose
 Verzamelnaam voor amorfe polysachariden die vooral in celwanden van zaden en in
cellen van houtweefsel als reservestof voorkomen
Vlas


Polysacharideachtige verbindingen
Pectinezuur
 In middenlamel van celwand
 Kitstof waarmee cellen worden samengehouden
Pectine
 In protoplasma en celsap van vruchten
 Confituur, gelei maken
Protopectine
 Onoplosbaar in water
 Samen met cellulose en lignine: bestanddeeln primaire celwand
 Rijpen van fruit: protopectine => oplosbare pectine