Samenvatting Handboek taalgericht vakonderwijs, ISBN: 9789046907573 De Leraar Als Taalleraar

De leraar als taalleraar: TVO
Algemeen kader
Complexiteit van schoolse taal – Kwadrant van Cummins




 2 dimensies bij Cummins
1. Cognitieve complexiteit:
 Cognitief niet veeleisend;
 Cognitief eisend.
2. Context:
 Veel contextuele steun;
 Weinig contextuele steun.
3. Extra – Schriftelijke prioriteit.

Alle leerlingen zijn verschillend
 Gemiddelde leerling bestaat niet -> differentiëren.
 Beïnvloedende factoren bij het leerproces:
o Achtergrond = referentiekader;
o Welbevinden, motivatie, zelfstandigheid;
o Leerstrategieën;
o Leerstijl;
o Taalvaardigheid.

Pygmalion
 Pygmalioneffect: je gedraagt je naar een vooroordeel richting een leerlingen

,Faalcirkel of succescirkel




Basis taalgericht lesontwerpen
Inzichten in taal, leren en taalleren
 Drie belangrijke inzichten uit de taalverwerving.
o Rijk taalaanbod;
o Gelegenheid om actief taal te gebruiken;
o Feedback op formuleringen.
 Leren als sociaal proces – interactie.
 Taalsteun helpt leerlingen naar een hoger niveau – zone naaste ontwikkeling.
 Taal gebruiken en taal leren zijn contextgebonden.
 Hoge verwachtingen, hoger rendement – Pymalion.
 Als het lastig wordt, helpen strategieën.

Van DAT naar CAT – Didactiek Gibbond
 Hoe zetten leerlingen de stap van DAT naar CAT?

Concrete contexten Afstand nemen Gezamenlijke conclusies
Nieuw taalgebruik Lezen Opschrijven
Van DAT naar CAT – activiteiten plannen
Om leerlingen van DAT naar CAT te brengen en daarbij te ondersteunen, is het belangrijk dat je als
leraar je activiteiten goed plant.

1) Welke doelen streef ik na? Selectie van begrippen, verbanden, processen.
2) Keuze beoordelingsvorm in CAT.
3) Vanuit welke contexten kunnen we praten over het thema? Welke DAT hebben de
leerlingen? Wat kennen ze al?
4) Hoe zet ik ze aan het denken en praten over de stof? Welke stapjes kan ik helpen zetten naar
CAT?
5) Expliciete steun, transformatie.

Zeg telkens binnen welk deel van het kwadrant van Cummins elke stap past.

, De leraar als taalleraar:
Achtergrond en algemene
kadering
Doelstellingen:
 De schooltaal is helemaal anders dan de taal die we thuis spreken.
 Taalbeleid is een taak voor elke leerkracht.
 Democratisering heeft een invloed op de taalachterstand.


 Frank Vandenbroucke -> Onderwijsminister.
o “De lat hoog leggen voor talen in iedere school”.
 2007 -> Waarom aandacht voor taal in het onderwijs? -> Iedereen moest
toegang krijgen tot onderwijs -> Talenbeleidsnood.
 2011 -> Pascal Smet -> Eerst Nederlands, dan de rest.
 2014 -> Hilde Crevits -> 5 krijtlijnen in verband met taal en talenonderwijs.
o Kennis van het Nederlands blijft een nadrukkelijk aandachtspunt.
o Task Force voor de Nederlandstalige scholen in de Vlaamse Rand.
o Sterkere competenties in het Nederlands en in moderne vreemde talen.
o CLIL mogelijk in secundaire scholen, basisscholen krijgen ruimte voor taalinitiatie.
o Het ‘evenwicht’ tussen Nederlandstalig en anderstalig hogeronderwijsaanbod
behouden.
 2021 -> Ben Weyts -> actieplan om ervoor te zorgen dat voldoende studenten instromen in
de talenopleidingen en de opleidingen Nederlands in het bijzonder + Kleuters aan een
taaltest.

Taalbeleid
 Definitie: Structurele en strategische poging van een schoolteam om de onderwijspraktijk
aan te passen aan de taalleerbehoeften v.d. leerlingen met het oog op het bevorderen van
hun algehele ontwikkeling en het verbeteren van hun onderwijsresultaten.
o Beperkt vaak tot het remediëren van achterstanden (leerlingen).