LCC reader
HS1
LCC = LifeCylce corsting. Hierbij gaat het om berekening van kosten gedurende gehele levensduur
gebouw.
Levensduurkosten-berekeningen kunnen voor heel/onderdeel gebouw gemaakt worden.
Berekeningen helpen keuze tussen twee+ alternatieven maken.
Traditionele werkwijze in bouw zorgt ervoor dat stakeholders niet nadenken over finan gevolgen
beslissingen.
Voordat complete berekening gemaakt kan worden, moeten kosten bekend zijn die nodig zijn.
HS 2
VGcylcus = begin ontwerpen/bouwen > in gebruik name > verbouwingen > herontwikkeling = functie
wijziging > sloop
Ontwikkeling en bouw van VG bestaat traditoneel uit initiatieffase/ontwerpfase/realisatiefase.
Start initiatieffase: idee onstaan en plannen vormen. Of locatie zorgt voor plannen.
Daarna haalbaarheidsfase: locatie zoeken/kopen. Uitkomsten haalbaarheidsonderzoek beslissen of
project wel of niet van start gaat.
PvE opstellen om gebouw te ontwerpen: ontwerpfase. Tussen structuur-/schetsontwerp/voorlopig
ontwerp/definitief ontwerp wordt steeds gekeken of kosten nog aan budget voldoen, ontwerp nog
aan PvE voldoet en wet-/regelgeving wordt gehandhaafd.
Bestek en -tekeningen vormen documenten voor realisatie.
Vevolgens de realisatiefase: bouw/uitvoering. Aanbesteding is proces waarbij opdrgever bouwes van
project kiest. 4 soorten aanbesteding:
Openbaar = iedere aannemer tegen betaling bestek/-tek ophalen en kostprijs berekenen.
Met voorafgaande selectie = opdrgever maakt selectie uit aannemers die zich aanmelden.
Onderhandse = aannemers kiezen en die uitnodigen om prijs voor project te maken. Laagste
prijs krijgt opdracht.
Onderhandse na selectie = uitnodigen voor voorselectie. Goede presentatie dan uitgenodigd
voor prijs calcualtie en dan kiezen wie t wordt.
EU aanbesteding = boven vastgesteld bedrag partijen in hele EU mee mogen doen aan
aanbesteding. (Aanbestedingswet 2012)
Na gunning definitieve prijs-/contractvorming. Aannemer gaat aan slag met werkvoorbereiding om
bouw te starten. Start bouw: inrichten bouwplaats > fundering plaatsen > casco/skelet er op
bouwen. Gevels en kozijnen aanbrengen en dak plaatsen. (= ruwbouw; weersafh)
Woning wind-/waterdicht dan kan afwerking beginnen. Onafh van weer. Tijdens bouw toezien op
bestek/-tek.
Werk af > oplevering = eigendom overdragen aan opdrachtgever. Opdrachtgever controleert gebouw
aan contact, basis: bestek/-tek. Proces-verbaal opleveren opmaken: per ruimte/onderdeel
onvolkomenhede melden. Problemen hieruit binnen 15 werkdagen corrigeren. Na opleveren gaat
onderhoudstermijn in, +- 3 mnd. Per project/bouwonderdeel verschillend; in bestek vastgelegd.
Daarna garantietermijn: verschillende per onderdeel; vastgelegd in bestek. Aannemer blijft verantw
voor verborgen gebreken.
Exploitatiefase: na opstellen/tekenen proces-verbaal van oplevering komt ingebruikname. Start
inrichten en in-/verhuizen. Daarna opbouw van klein onderhoud gebouw > groot onderhoud/
verbouwing/renovatie.
,Herontwikkeling = invest in onderhoud voor functie gebouw is finan niet rendabel, opzoek naar
nieuwe functie.
Sloop/recycling = invest in onderh/verbouw/herontwikk niet finan rendabel, einde levensduur
gebouw: slopen. (economsich motief)
Gebouw kan ook andere stedenbouwkundige wijzigingen in weg staan en daarom gesloopt
worden.
Sloopwerkzaamheden hebben eisen; aanbesteding > gunning > oplevering.
Sloopwijze afh van bouw gebouw/bouwmateriaal. Toekomst: meer recyclen bouwprod/-
materialen.
C2C = cradle to cradle = optmaal hergebruik grondstoffen
Traditioneel VS LCC
Traditionele manier van opsplitsen fases, kan in onwerpfase onderh kosten tijdens gebruiksfase niet
behandelen. EVT kansen voor andere functie pand/aanpassen aan moderne eisen missen.
Sloopkosten kunnen ook verminderd worden als je al bij ontwerp hiervoer nadenkt.
Afval = materiaal met nega waarde storten/verbranden. Niet geschikt voor hergebruik/recycling.
Niet meer voor oorspronkelijke functie gebruiken.
Duurzaam slopen = onderdelen die geschikt zijn voor productrecycling demonteren > onderdelen
scheiden voor recycling.
Hergebruik/recycling = opnieuw gebruiken van prod/materiaal.
Prod recycling bouw = opnieuw gebruiken bouwprod, zonder extra bewerking (alleen
schoonmaken/kleine reparatie_ zelfde doel met zelfde functie; sanitair/dakpan/deur.
Materiaalrecycling = materiaal prod hergebruiken
Hergebruikgarantei = gabrikant garandeert dat prod na gebruiksfase via inzamelsysteem hergebruikt
wordt, alleen bij goed werkend systeem.
Secundaire bouwmaterialen = gedemonteerde materialen hergebruiken; uit sloopprojecten
BIJV stalen balken/houten delen/plaatmateriaal/montagesystemen/plafond- en
wandsystemen.
Secundaire grondstoffen = herwonnen/herbruikbare grondstoffen. Ingezameld/gescheiden/
gesorteerd/geprepareerd/bewerkt/verwerkt.
BIJV omsmelten metalen/pulpen oudpapier/rogips/vliegas/betonnen puingranulaat/
hoofovenslakken wegenbouw.
Kern C2C = materiaal behouden als voedingsstoffen in gesloten kring; afval = voedsel.
Techni kringloop materialen recyclen zonder kwaliteitsverlies.
Bio kringloop materialen na gebruik omzetten in voedingsstoffen natuur.
5 Kwalicategorieën: materiele gezondh/materieel hergebruik/hernieuwbare energie en
koolstofbeheer/waterbeheer en soc eerlijkheid. Chemische ingrediënten van elk materiaal in
prod bekend en veilig. Ontworpen om prod veilig naar natuur/industrie terug te laten gaan.
Productie aangedreven door schone hernieuwbare energie. Schoonwater beheren als
kostbare bron en essentieel mensenrecht.
, VGcyclus heeft stakeholders. Eigen rol/taak/belang.
Initiatief
Opdrachtgever = stakeholder die initiatief neemt tot onwtwikkelen VG.
Bedrijf/instantie; zelf gebouw nodig.
PO; na bouw overdragen/verkopen. Organiseert ontwikk-/bouwproces.
Opdrachtegever-gebruiker kan samenw met PO bij ontwikk-/bouwproces. PvE opstellen met eisen
over gebouw en terrein.
Efficient mogelijk laten verlopen = eind gebruiker zsm betrekken. Ontwerp voor wensen, later
wijzigen naar wens is veel duurder. Opdrgever moet ook zoeken naar goede locatie. Locatie bekend
om gebouw aan kavel/omgeving passen te maken.
Ontwerp
PvE naar architect voor ontwerp; SO/VO/DO. Bestektekst/kostenraming en berekeningen maken.
Bestek = omschrijving materialen met kwali en waar toe te passen in gebouw.
Ontwerp moet voldoen aan PvE en budget (kostenraming door architect)
BENG-berek (bijna energie neutraal gebouw) aan bouwbesluit en NEN-normen voldoen of aan
hogere eisen in PvE.
PO geeft details/berek voor aanvraag omgevingsvergunning bij gemeente.
Grote/bijzondere projecten maakt architect gebruik van adivseurs. Constructeur maakt sterkteberek
op vasis van VO om sterkte en veiligheid te bepalen. Installatie adviserus met dicerse specialismen
helpen bij gezond/comfort van binnenklimaat.
Bouw
Aanbesteding door bestek-/tek. Aannemers/bouwers project uitnodigen om prijs te maken.
Calculator, WN aannemer, maakt aanneemsom project. Is het de aannemer gegund dan definitieve
prijs- en contraactvorming maken. Vooral als aanneemsom van laagste aanbieder hoger is dan
kostenraming architect, dus boven budget opdrgever, kunne er tijdens prijs- en contractvorming nog
aanzienlijke wijzigingen plaatsvinden.
Na gunning aannemingsovk tekenen > werkvoorbereider start met plannen/begroten project; basis
voor inkoop/werk uitbesteding onderaannemers. Onderaannemers = grondwerkers/metselaars;
geen eigen materiaal mee. Installateurs/stukadoors wel eigen materiaal mee. Maar staat in contract.
Uitvoerder regelt werkzaamheden op bouwplaats. Ingekochte materiaal op juiste moment op
bouw/regelt wnnr onderaannemers te werk kunnen. = vertegenwoordiger op bouwplaats.
Opzichter = controleur materiaal/werk volgens gevraagde kwali. In dienst van architect
Uitvoerder/opzichter werken vaak samen voor controle op werkwijze bestek/-tek.
Gemeente toezicht op bouw dmv controle omgevingsvergunning/bouw- en veiligheidsvoorschriften.
Aansluiten Nutsvoorzieningen rechts uitbesteed door opdrachtgever. Nevenaannemer = derden =
bedrijf voor BIJV lift/groen/vloerbedekking.
Hoofdaannemer moet partijen toelaten op werk en coördineren.
Installatiewerk aan installateur
Gebruik en verbouw
Gebruiker neemt intrek in gebouw: opdrgever/eigenaar/huurder.
Verzorgt inrichting/regelt schoonmaakwerk en klein onderh.
eigenaar gebouw pleegt onderh en beheert gebouw (kan uitbesteed worden)
Bezoekers van gebouw in acht nemen bij ontwerp, vooral bij grote aantallen: maatschappelijk VG =
zkh/stadion/school
HS1
LCC = LifeCylce corsting. Hierbij gaat het om berekening van kosten gedurende gehele levensduur
gebouw.
Levensduurkosten-berekeningen kunnen voor heel/onderdeel gebouw gemaakt worden.
Berekeningen helpen keuze tussen twee+ alternatieven maken.
Traditionele werkwijze in bouw zorgt ervoor dat stakeholders niet nadenken over finan gevolgen
beslissingen.
Voordat complete berekening gemaakt kan worden, moeten kosten bekend zijn die nodig zijn.
HS 2
VGcylcus = begin ontwerpen/bouwen > in gebruik name > verbouwingen > herontwikkeling = functie
wijziging > sloop
Ontwikkeling en bouw van VG bestaat traditoneel uit initiatieffase/ontwerpfase/realisatiefase.
Start initiatieffase: idee onstaan en plannen vormen. Of locatie zorgt voor plannen.
Daarna haalbaarheidsfase: locatie zoeken/kopen. Uitkomsten haalbaarheidsonderzoek beslissen of
project wel of niet van start gaat.
PvE opstellen om gebouw te ontwerpen: ontwerpfase. Tussen structuur-/schetsontwerp/voorlopig
ontwerp/definitief ontwerp wordt steeds gekeken of kosten nog aan budget voldoen, ontwerp nog
aan PvE voldoet en wet-/regelgeving wordt gehandhaafd.
Bestek en -tekeningen vormen documenten voor realisatie.
Vevolgens de realisatiefase: bouw/uitvoering. Aanbesteding is proces waarbij opdrgever bouwes van
project kiest. 4 soorten aanbesteding:
Openbaar = iedere aannemer tegen betaling bestek/-tek ophalen en kostprijs berekenen.
Met voorafgaande selectie = opdrgever maakt selectie uit aannemers die zich aanmelden.
Onderhandse = aannemers kiezen en die uitnodigen om prijs voor project te maken. Laagste
prijs krijgt opdracht.
Onderhandse na selectie = uitnodigen voor voorselectie. Goede presentatie dan uitgenodigd
voor prijs calcualtie en dan kiezen wie t wordt.
EU aanbesteding = boven vastgesteld bedrag partijen in hele EU mee mogen doen aan
aanbesteding. (Aanbestedingswet 2012)
Na gunning definitieve prijs-/contractvorming. Aannemer gaat aan slag met werkvoorbereiding om
bouw te starten. Start bouw: inrichten bouwplaats > fundering plaatsen > casco/skelet er op
bouwen. Gevels en kozijnen aanbrengen en dak plaatsen. (= ruwbouw; weersafh)
Woning wind-/waterdicht dan kan afwerking beginnen. Onafh van weer. Tijdens bouw toezien op
bestek/-tek.
Werk af > oplevering = eigendom overdragen aan opdrachtgever. Opdrachtgever controleert gebouw
aan contact, basis: bestek/-tek. Proces-verbaal opleveren opmaken: per ruimte/onderdeel
onvolkomenhede melden. Problemen hieruit binnen 15 werkdagen corrigeren. Na opleveren gaat
onderhoudstermijn in, +- 3 mnd. Per project/bouwonderdeel verschillend; in bestek vastgelegd.
Daarna garantietermijn: verschillende per onderdeel; vastgelegd in bestek. Aannemer blijft verantw
voor verborgen gebreken.
Exploitatiefase: na opstellen/tekenen proces-verbaal van oplevering komt ingebruikname. Start
inrichten en in-/verhuizen. Daarna opbouw van klein onderhoud gebouw > groot onderhoud/
verbouwing/renovatie.
,Herontwikkeling = invest in onderhoud voor functie gebouw is finan niet rendabel, opzoek naar
nieuwe functie.
Sloop/recycling = invest in onderh/verbouw/herontwikk niet finan rendabel, einde levensduur
gebouw: slopen. (economsich motief)
Gebouw kan ook andere stedenbouwkundige wijzigingen in weg staan en daarom gesloopt
worden.
Sloopwerkzaamheden hebben eisen; aanbesteding > gunning > oplevering.
Sloopwijze afh van bouw gebouw/bouwmateriaal. Toekomst: meer recyclen bouwprod/-
materialen.
C2C = cradle to cradle = optmaal hergebruik grondstoffen
Traditioneel VS LCC
Traditionele manier van opsplitsen fases, kan in onwerpfase onderh kosten tijdens gebruiksfase niet
behandelen. EVT kansen voor andere functie pand/aanpassen aan moderne eisen missen.
Sloopkosten kunnen ook verminderd worden als je al bij ontwerp hiervoer nadenkt.
Afval = materiaal met nega waarde storten/verbranden. Niet geschikt voor hergebruik/recycling.
Niet meer voor oorspronkelijke functie gebruiken.
Duurzaam slopen = onderdelen die geschikt zijn voor productrecycling demonteren > onderdelen
scheiden voor recycling.
Hergebruik/recycling = opnieuw gebruiken van prod/materiaal.
Prod recycling bouw = opnieuw gebruiken bouwprod, zonder extra bewerking (alleen
schoonmaken/kleine reparatie_ zelfde doel met zelfde functie; sanitair/dakpan/deur.
Materiaalrecycling = materiaal prod hergebruiken
Hergebruikgarantei = gabrikant garandeert dat prod na gebruiksfase via inzamelsysteem hergebruikt
wordt, alleen bij goed werkend systeem.
Secundaire bouwmaterialen = gedemonteerde materialen hergebruiken; uit sloopprojecten
BIJV stalen balken/houten delen/plaatmateriaal/montagesystemen/plafond- en
wandsystemen.
Secundaire grondstoffen = herwonnen/herbruikbare grondstoffen. Ingezameld/gescheiden/
gesorteerd/geprepareerd/bewerkt/verwerkt.
BIJV omsmelten metalen/pulpen oudpapier/rogips/vliegas/betonnen puingranulaat/
hoofovenslakken wegenbouw.
Kern C2C = materiaal behouden als voedingsstoffen in gesloten kring; afval = voedsel.
Techni kringloop materialen recyclen zonder kwaliteitsverlies.
Bio kringloop materialen na gebruik omzetten in voedingsstoffen natuur.
5 Kwalicategorieën: materiele gezondh/materieel hergebruik/hernieuwbare energie en
koolstofbeheer/waterbeheer en soc eerlijkheid. Chemische ingrediënten van elk materiaal in
prod bekend en veilig. Ontworpen om prod veilig naar natuur/industrie terug te laten gaan.
Productie aangedreven door schone hernieuwbare energie. Schoonwater beheren als
kostbare bron en essentieel mensenrecht.
, VGcyclus heeft stakeholders. Eigen rol/taak/belang.
Initiatief
Opdrachtgever = stakeholder die initiatief neemt tot onwtwikkelen VG.
Bedrijf/instantie; zelf gebouw nodig.
PO; na bouw overdragen/verkopen. Organiseert ontwikk-/bouwproces.
Opdrachtegever-gebruiker kan samenw met PO bij ontwikk-/bouwproces. PvE opstellen met eisen
over gebouw en terrein.
Efficient mogelijk laten verlopen = eind gebruiker zsm betrekken. Ontwerp voor wensen, later
wijzigen naar wens is veel duurder. Opdrgever moet ook zoeken naar goede locatie. Locatie bekend
om gebouw aan kavel/omgeving passen te maken.
Ontwerp
PvE naar architect voor ontwerp; SO/VO/DO. Bestektekst/kostenraming en berekeningen maken.
Bestek = omschrijving materialen met kwali en waar toe te passen in gebouw.
Ontwerp moet voldoen aan PvE en budget (kostenraming door architect)
BENG-berek (bijna energie neutraal gebouw) aan bouwbesluit en NEN-normen voldoen of aan
hogere eisen in PvE.
PO geeft details/berek voor aanvraag omgevingsvergunning bij gemeente.
Grote/bijzondere projecten maakt architect gebruik van adivseurs. Constructeur maakt sterkteberek
op vasis van VO om sterkte en veiligheid te bepalen. Installatie adviserus met dicerse specialismen
helpen bij gezond/comfort van binnenklimaat.
Bouw
Aanbesteding door bestek-/tek. Aannemers/bouwers project uitnodigen om prijs te maken.
Calculator, WN aannemer, maakt aanneemsom project. Is het de aannemer gegund dan definitieve
prijs- en contraactvorming maken. Vooral als aanneemsom van laagste aanbieder hoger is dan
kostenraming architect, dus boven budget opdrgever, kunne er tijdens prijs- en contractvorming nog
aanzienlijke wijzigingen plaatsvinden.
Na gunning aannemingsovk tekenen > werkvoorbereider start met plannen/begroten project; basis
voor inkoop/werk uitbesteding onderaannemers. Onderaannemers = grondwerkers/metselaars;
geen eigen materiaal mee. Installateurs/stukadoors wel eigen materiaal mee. Maar staat in contract.
Uitvoerder regelt werkzaamheden op bouwplaats. Ingekochte materiaal op juiste moment op
bouw/regelt wnnr onderaannemers te werk kunnen. = vertegenwoordiger op bouwplaats.
Opzichter = controleur materiaal/werk volgens gevraagde kwali. In dienst van architect
Uitvoerder/opzichter werken vaak samen voor controle op werkwijze bestek/-tek.
Gemeente toezicht op bouw dmv controle omgevingsvergunning/bouw- en veiligheidsvoorschriften.
Aansluiten Nutsvoorzieningen rechts uitbesteed door opdrachtgever. Nevenaannemer = derden =
bedrijf voor BIJV lift/groen/vloerbedekking.
Hoofdaannemer moet partijen toelaten op werk en coördineren.
Installatiewerk aan installateur
Gebruik en verbouw
Gebruiker neemt intrek in gebouw: opdrgever/eigenaar/huurder.
Verzorgt inrichting/regelt schoonmaakwerk en klein onderh.
eigenaar gebouw pleegt onderh en beheert gebouw (kan uitbesteed worden)
Bezoekers van gebouw in acht nemen bij ontwerp, vooral bij grote aantallen: maatschappelijk VG =
zkh/stadion/school
