Inleiding tot het historisch
onderzoek
4 oktober
Wat is geschiedenis
Er zijn verschillende connotaties van de geschiedenis
Geschiedenis is pejoratief, positief en moraliserend
Definities
Veel verschillende definities
Gesch is een verhaal over het verleden
En geschiedenis is als verleden
Ongeschreven kennis
Geschreven kennis
Historici: geschiedenis als een onderzoeksverslag
3 betekenissen
Herodotos
Cicero zegt dat hij de Vader van de geschiedschrijving is, griekse historicus
Eerste die kritisch bronnen gaat beoordelen
Hij heeft ook literaire ambities
Cicero zegt ook dat hij vader van de leugen is, want hij wou de verhalen spannend maken
Is geschiedenis een wetenschap?
Epistemologisch.(kennisleer) antwoord:
Antwoord heeft een historische dimmensie
Gesch is heel lang gezien als een soort hobby
19e eeuw : gesch w een wetenschappelijke discipline
1960: postmoderne twijfel of we gesch nu toch wetenschap kunnen noemen
Historisch antwoord:
Rankeaanse revolutie
Leopold von ranken gaat de geschiedenis wetenschappelijk maken
“gewoon zeggen hoe het exact is geweest”
W aller eerste prof in de gesch in berlijn
Ontwikkelde historische kritiek die hij ook toepaste
Ethisch relativisme
Zijn studenten zetten zijn werk voort
, o (langlois en Seignobos)
Het literaire in hun werken verdwijnt, ze brengen het verleden zo
waarheidsgetrouw bij hun lezers
Historisme ontstaat (geschiedenis als wetenschap)
Post modernisme: zware kritiek op de epistemologie vanaf jaren 1960
Grote nadruk op taal
3 lagen van subjectiviteit
Hayden white:
Historicus= scenarist
Belang van emplotment en historical imagination
Geschiedenis verwant aan literatuur
Keith jenkins:
Er zijn een eindeloos aantal interpretaties van de geschiedenis
Sceptiscisme
Relativisme: er zijn oneindig veel interpretaties van het verleden
Hyperrelativisme: kijk naar de toekomst de geschiedenis boeit ni
Inleiding: vaardigheden
Geen mechanische vaardigheden
Ludmilla Jordanova schrijft over historische praktijk
Historische praktijk: case study
Schrijf een boek over Karel de grote, HOE?
1. achtergrondkenmerken zoeken
2. je krijgt een opdracht
a. bijvoorbeeld: De marketing van de macht in middeleeuws europa
3. je gaat basiskennis vergaren (inlezen)
a. dubbel werk vermijden, je moet goed weten wat er al geschreven is over karel
de grote
b. bijvoorbeeld boeken van Henri Pirenne
hij werkte aan de ugent, maar verplaatste naar iets verfranst
hij schreef een werk over Mohammed en Karel degrotede these van pirenne is
je kan de acties van kdg enkel begrijpen als je de ontwikkelingen van de islam
kent
het boek van Pirenne wordt een werk genoemd
hij publiceerd zijn werk in een boek
het is secundaire literatuur: het gaat om informatie uit tweedehand
literatuurstudie
c. Einhard
Hij kende kdg en werkte als kopiist
Is in latijns geschreven
, Dit is een bron
Inlichtingen uit het verleden
Primaire literatuur
De bronnen zijn vaardigheden is het toepassen van historische kritiek
d. Is er een verschil tussen de twee publicaties?
Een werk geschreven door iemand over het verleden en het ander geschreven
door iemand in de tijd van kdg
e. Kan dat het tweede werk minder gekleurder is en minder neutraler omdat hij
Karel de grote kende
f. Jan-Frans willems
Wordt de vader van de Vlaamse beweging genoemd
Deze biografie kan zowel een bron als een werk zijn
Stel je doet een onderzoek naar jan frans willems: werk
Of je doet een onderzoek naar de herleving van de vlaamse beweging: bron
g. Herodotos
Werken versus bronnen
Werk van Herodotos was een van de enige bronnen waar we info over de
Perzische oorlog uit kunnen halen dus het is meer een bron
h. Bibliografie
Eerst bronnen dan werken
4. Vijf stappen
- Werken raadplegen
Eerst inlezen in de literatuur, je kan hiervoor referentiewerken (bijvoorbeeld een
encyclopedie, je komt hier lemma’s tegen dit zijn korte artikels die aan iets of
iemand is gewijd. Neemt ook vaak een bibliografie op) of synthesewerken (een
boek die jarenlang onderzoek bundelt, is een gespecialiseerde bibliografie)
gebruiken
Bibliografie opmaken een lijst van alle werken die jij zal doornemen
Bibliografische repertoria (een publicatie die enkel een bibliografie is, zou
exhaustief moeten zijn, er zijn lopende en retrospectieve bibliografieën)
Is belangrijk omdat je tot een status quaestionis moet komen
Historisch debat!
=> (DIGITALE) BIBLIOTHEEK
- Bronnen raadplegen
Heuristiek belangrijk
Hierna bronnen selecteren, liefst zo divers mogelijk
Historische kritiek
o Vormelijke kritiek: Contextualiseren van de bron
o Inhoudelijke kritiek: interpreteren van bronnen
=> ARCHIEF
- Analyse bewijsvorming
Vergelijking van bronnen en werken
Historische methode
Je moet tot een hypothese komen (argumenten afwegen etc.)
Argumenten pro en contra afwegen en dan kom je tot een analyse
- Verslag schrijven synthese
Je hypothese onderbouwen met bewijzen en argumenten
, Een stelling poneren bv media waren belangrijker dan oorlogsvoerinng
Annoteren (voetnoten plaatsen)
Je publicatie gaat voorbij peer review gaan
=> PUBLUCATIE
- Verhaal communiceren
Staat vast
Je kan op congressen gaan spreken over je resultaten
Schrijvers moeten zich in het publieke debat begeven (tentoonstelling, boek dat
leesbaar is in gewoon nederlands)
Historische vragen
Natalie Zemon Davis over nieuwsgierigheid
Drie manieren waaruit ze inspiratie haalt
1. gepassioneerd zijn voor het onderwerp
2. De huidige problematieken
3. literatuur lezen
Goede historische vraag: heeft 3 criteria
1. probleemgerichtheid
Ranke: heel beschrijvend te werk gaan, hij beschrijft feiten, data, figuren en personen. Dit is
niet probleemgericht te werk gaan.
De postmodernisten hadden hier heel veel kritiek op, maar ze waren niet de eerste:
Franse historici in het interbellum geven kritiek op dat ranke enkel beschrijvingen geeft,
meer en meer wil men weten waarom is dit gebeurt. In de interbellum periode komt er een
histoire événnementielle op. Ranke etc. geven meer wat er gebeurd is.
Een Histoire probleme komt op en de waarom vraag wordt steeds belangrijker.
Interbellum historici zijn de annales d’histoire économique et social historici
- geschiedenis als brede mens en maatschappijwetenschap
onderzoek
4 oktober
Wat is geschiedenis
Er zijn verschillende connotaties van de geschiedenis
Geschiedenis is pejoratief, positief en moraliserend
Definities
Veel verschillende definities
Gesch is een verhaal over het verleden
En geschiedenis is als verleden
Ongeschreven kennis
Geschreven kennis
Historici: geschiedenis als een onderzoeksverslag
3 betekenissen
Herodotos
Cicero zegt dat hij de Vader van de geschiedschrijving is, griekse historicus
Eerste die kritisch bronnen gaat beoordelen
Hij heeft ook literaire ambities
Cicero zegt ook dat hij vader van de leugen is, want hij wou de verhalen spannend maken
Is geschiedenis een wetenschap?
Epistemologisch.(kennisleer) antwoord:
Antwoord heeft een historische dimmensie
Gesch is heel lang gezien als een soort hobby
19e eeuw : gesch w een wetenschappelijke discipline
1960: postmoderne twijfel of we gesch nu toch wetenschap kunnen noemen
Historisch antwoord:
Rankeaanse revolutie
Leopold von ranken gaat de geschiedenis wetenschappelijk maken
“gewoon zeggen hoe het exact is geweest”
W aller eerste prof in de gesch in berlijn
Ontwikkelde historische kritiek die hij ook toepaste
Ethisch relativisme
Zijn studenten zetten zijn werk voort
, o (langlois en Seignobos)
Het literaire in hun werken verdwijnt, ze brengen het verleden zo
waarheidsgetrouw bij hun lezers
Historisme ontstaat (geschiedenis als wetenschap)
Post modernisme: zware kritiek op de epistemologie vanaf jaren 1960
Grote nadruk op taal
3 lagen van subjectiviteit
Hayden white:
Historicus= scenarist
Belang van emplotment en historical imagination
Geschiedenis verwant aan literatuur
Keith jenkins:
Er zijn een eindeloos aantal interpretaties van de geschiedenis
Sceptiscisme
Relativisme: er zijn oneindig veel interpretaties van het verleden
Hyperrelativisme: kijk naar de toekomst de geschiedenis boeit ni
Inleiding: vaardigheden
Geen mechanische vaardigheden
Ludmilla Jordanova schrijft over historische praktijk
Historische praktijk: case study
Schrijf een boek over Karel de grote, HOE?
1. achtergrondkenmerken zoeken
2. je krijgt een opdracht
a. bijvoorbeeld: De marketing van de macht in middeleeuws europa
3. je gaat basiskennis vergaren (inlezen)
a. dubbel werk vermijden, je moet goed weten wat er al geschreven is over karel
de grote
b. bijvoorbeeld boeken van Henri Pirenne
hij werkte aan de ugent, maar verplaatste naar iets verfranst
hij schreef een werk over Mohammed en Karel degrotede these van pirenne is
je kan de acties van kdg enkel begrijpen als je de ontwikkelingen van de islam
kent
het boek van Pirenne wordt een werk genoemd
hij publiceerd zijn werk in een boek
het is secundaire literatuur: het gaat om informatie uit tweedehand
literatuurstudie
c. Einhard
Hij kende kdg en werkte als kopiist
Is in latijns geschreven
, Dit is een bron
Inlichtingen uit het verleden
Primaire literatuur
De bronnen zijn vaardigheden is het toepassen van historische kritiek
d. Is er een verschil tussen de twee publicaties?
Een werk geschreven door iemand over het verleden en het ander geschreven
door iemand in de tijd van kdg
e. Kan dat het tweede werk minder gekleurder is en minder neutraler omdat hij
Karel de grote kende
f. Jan-Frans willems
Wordt de vader van de Vlaamse beweging genoemd
Deze biografie kan zowel een bron als een werk zijn
Stel je doet een onderzoek naar jan frans willems: werk
Of je doet een onderzoek naar de herleving van de vlaamse beweging: bron
g. Herodotos
Werken versus bronnen
Werk van Herodotos was een van de enige bronnen waar we info over de
Perzische oorlog uit kunnen halen dus het is meer een bron
h. Bibliografie
Eerst bronnen dan werken
4. Vijf stappen
- Werken raadplegen
Eerst inlezen in de literatuur, je kan hiervoor referentiewerken (bijvoorbeeld een
encyclopedie, je komt hier lemma’s tegen dit zijn korte artikels die aan iets of
iemand is gewijd. Neemt ook vaak een bibliografie op) of synthesewerken (een
boek die jarenlang onderzoek bundelt, is een gespecialiseerde bibliografie)
gebruiken
Bibliografie opmaken een lijst van alle werken die jij zal doornemen
Bibliografische repertoria (een publicatie die enkel een bibliografie is, zou
exhaustief moeten zijn, er zijn lopende en retrospectieve bibliografieën)
Is belangrijk omdat je tot een status quaestionis moet komen
Historisch debat!
=> (DIGITALE) BIBLIOTHEEK
- Bronnen raadplegen
Heuristiek belangrijk
Hierna bronnen selecteren, liefst zo divers mogelijk
Historische kritiek
o Vormelijke kritiek: Contextualiseren van de bron
o Inhoudelijke kritiek: interpreteren van bronnen
=> ARCHIEF
- Analyse bewijsvorming
Vergelijking van bronnen en werken
Historische methode
Je moet tot een hypothese komen (argumenten afwegen etc.)
Argumenten pro en contra afwegen en dan kom je tot een analyse
- Verslag schrijven synthese
Je hypothese onderbouwen met bewijzen en argumenten
, Een stelling poneren bv media waren belangrijker dan oorlogsvoerinng
Annoteren (voetnoten plaatsen)
Je publicatie gaat voorbij peer review gaan
=> PUBLUCATIE
- Verhaal communiceren
Staat vast
Je kan op congressen gaan spreken over je resultaten
Schrijvers moeten zich in het publieke debat begeven (tentoonstelling, boek dat
leesbaar is in gewoon nederlands)
Historische vragen
Natalie Zemon Davis over nieuwsgierigheid
Drie manieren waaruit ze inspiratie haalt
1. gepassioneerd zijn voor het onderwerp
2. De huidige problematieken
3. literatuur lezen
Goede historische vraag: heeft 3 criteria
1. probleemgerichtheid
Ranke: heel beschrijvend te werk gaan, hij beschrijft feiten, data, figuren en personen. Dit is
niet probleemgericht te werk gaan.
De postmodernisten hadden hier heel veel kritiek op, maar ze waren niet de eerste:
Franse historici in het interbellum geven kritiek op dat ranke enkel beschrijvingen geeft,
meer en meer wil men weten waarom is dit gebeurt. In de interbellum periode komt er een
histoire événnementielle op. Ranke etc. geven meer wat er gebeurd is.
Een Histoire probleme komt op en de waarom vraag wordt steeds belangrijker.
Interbellum historici zijn de annales d’histoire économique et social historici
- geschiedenis als brede mens en maatschappijwetenschap
